I CZ 3/18
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej na postanowienie sądu drugiej instancji o uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji z powodu nieważności postępowania.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego, które uchyliło wyrok Sądu Rejonowego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność postępowania z powodu nieprawidłowego zawiadomienia pełnomocnika strony pozwanej o terminie rozprawy. Sąd Najwyższy uznał, że sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące nieważności postępowania i pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, w związku z czym oddalił zażalenie jako bezzasadne.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie strony pozwanej, Towarzystwa Ubezpieczeń E.S.A., na wyrok Sądu Okręgowego z dnia 26 października 2017 r. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i zniósł postępowanie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Przyczyną było stwierdzenie nieważności postępowania z urzędu, polegającej na tym, że strona pozwana nie uczestniczyła w rozprawie zakończonej wydaniem wyroku w pierwszej instancji, ponieważ jej pełnomocnik nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie z powodu błędu sekretariatu. Strona pozwana w zażaleniu zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących nieważności postępowania. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, podkreślił wąskie przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji oraz ograniczone ramy kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, ale z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania. Konsekwencją stwierdzenia nieważności jest uchylenie wyroku, zniesienie postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji (art. 386 § 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 379 pkt 5 k.p.c. (pozbawienie strony możliwości obrony praw) oraz art. 386 § 2 k.p.c. Podkreślono, że pozbawienie strony możliwości obrony praw następuje, gdy z powodu uchybień procesowych strona nie mogła brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, a skutków tego uchybienia nie można było usunąć. W tej sprawie brak udziału pełnomocnika strony pozwanej w rozprawie, na której wydano wyrok, został prawidłowo zakwalifikowany jako pozbawienie możności obrony. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku nieważności, gdyż sąd bierze ją pod uwagę z urzędu, a rygory procesowe chronią interes wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym zażalenie zostało oddalone jako bezzasadne.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że pozbawienie strony możliwości obrony praw następuje, gdy z powodu uchybień procesowych strona nie mogła brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, a skutków tego uchybienia nie można było usunąć. Brak udziału pełnomocnika strony pozwanej w rozprawie z powodu błędu w zawiadomieniu został prawidłowo zakwalifikowany jako pozbawienie możności obrony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
strona pozwana (w zakresie zażalenia)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo Ubezpieczeń E.S.A. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw zachodzi w sytuacji, gdy z powodu uchybień procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutków tego uchybienia nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konsekwencją stwierdzenia nieważności jest uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 394 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawidłowe zastosowanie przez Sąd Okręgowy przepisów o nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw. Niezawiadomienie pełnomocnika strony pozwanej o terminie rozprawy stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty strony pozwanej dotyczące naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c. okazały się bezzasadne.
Godne uwagi sformułowania
Ustawowe przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji zostały w art. 386 § 2 i 4 k.p.c. zakreślone wąsko kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do kontroli prawidłowości zakwalifikowania określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej przyjętej podstawie uzasadniającej w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw zachodzi w sytuacji, w której z powodu uchybień procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części nie ma jakiegokolwiek znaczenia, czy działanie strony mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie Ustanowione w postępowaniu cywilnym rygory służą bowiem nie tylko interesom stron, ale chronią także interes wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o nieważności postępowania w kontekście prawidłowości zawiadomienia pełnomocnika i pozbawienia strony możności obrony jej praw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z błędem sekretariatu sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z nieważnością postępowania i prawem do obrony, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Błąd sekretariatu sądu może prowadzić do nieważności postępowania – co musisz wiedzieć?”
Sektor
ubezpieczenia
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 3/18 POSTANOWIENIE Dnia 31 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) SSN Jan Górowski w sprawie z powództwa B. C. przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń E.S.A. w [...] o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 stycznia 2018 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 26 października 2017 r., oddala zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. Sąd Okręgowy w [...] uchylił zaskarżony apelacją powódki B. C. wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 stycznia 2016 r., zniósł postępowanie na rozprawie w dniu 25 stycznia 2016 r. i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uchylenie to nastąpiło z powodu dostrzeżonej z urzędu nieważności postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.), polegającej na przeprowadzeniu w dniu 25 stycznia 2016 r. rozprawy zakończonej wydaniem wyroku, w której nie uczestniczyła strona pozwana […] Towarzystwo Ubezpieczeń E. S.A. w [...], albowiem jej pełnomocnik nie został zawiadomiony o terminie rozprawy wskutek błędu sekretariatu Sądu (art.379 pkt 5 k.p.c.). W zażaleniu na to postanowienie, wniesionym na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. strona pozwana, zarzucając naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. i art. 386 § 2 k.p.c. domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ustawowe przesłanki uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji zostały w art. 386 § 2 i 4 k.p.c. zakreślone wąsko, stąd w przypadku wniesienia na podstawie art. 394 1 § 1 1 k.p.c. zażalenia na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, kognicja Sądu Najwyższego ogranicza się do kontroli prawidłowości zakwalifikowania określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej przyjętej podstawie uzasadniającej, w myśl właściwych przepisów procesowych, tego rodzaju rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Konsekwencją stwierdzenia nieważności, przewidzianą w art. 386 § 2 k.p.c. jest uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wbrew zarzutom zażalenia, Sąd drugiej instancji prawidłowo wyłożył i zastosował zarówno art. 379 pkt 5 k.p.c., jak i art. 386 § 2 k.p.c. Pozbawienie strony możliwości obrony jej praw zachodzi w sytuacji, w której z powodu uchybień procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutków tego uchybienia nie można było usunąć przed wydaniem orzeczenia w danej instancji, przy czym nie ma jakiegokolwiek znaczenia, czy działanie strony mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1057/00, nie publ., z dnia 1 kwietnia 2011 r., II PK 248/10, nie publ. oraz z dnia 27 marca 2012 r., III UK 75/11, nie publ.). W rozpoznawanej sprawie wskutek nie zawiadomienia pełnomocnika strony pozwanej, nie brał on udziału w rozprawie w dniu 25 stycznia 2016 r., na której wydany został wyrok kończący postępowanie w pierwszej instancji, co prawidłowo zostało zakwalifikowane przez Sąd Okręgowy jako pozbawienie pozwanego możności obrony przysługujących mu praw. Nie ma przy tym znaczenia subiektywne zapatrywanie żalącego, że nie doszło do nieważności, skoro sąd bierze z urzędu pod uwagę tę okoliczność bez względu na to, którą ze stron dotknęły skutki nieważności postępowania. Ustanowione w postępowaniu cywilnym rygory służą bowiem nie tylko interesom stron, ale chronią także interes wymiaru sprawiedliwości, wyrażający się w zagwarantowaniu pewności i stabilności orzeczeń sądowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., III CZP 154/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2013 r., IV CZ 94/13, nie publ.).W tym stanie rzeczy zażalenie podlegało oddaleniu jako bezzasadne na podstawie art. 398 14 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. kc jw
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę