III CZ 114/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie P.Ś. na wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 lutego 2025 r., który uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 12 lutego 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu stwierdzonej nieważności postępowania. Sąd Okręgowy uznał, że postępowanie było dotknięte nieważnością, ponieważ sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę, w której istniał prawomocny nakaz zapłaty z 2017 roku, a sprzeciw od niego został złożony po terminie. Pozwany P.Ś. wniósł zażalenie, twierdząc, że wyrok Sądu Okręgowego w zakresie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest nieprawidłowy, ponieważ apelacja powoda nie była skierowana przeciwko niemu. Sąd Najwyższy przypomniał, że zażalenie na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji dotyczy kontroli prawidłowości zastosowania przepisów o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania (art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c.). Sąd Najwyższy podkreślił, że nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 3 k.p.c. dotyczy całego postępowania, a nie tylko stosunku procesowego między określonymi uczestnikami. Nawet jeśli środek odwoławczy nie obejmował wszystkich pozwanych, sąd drugiej instancji ma obowiązek z urzędu badać nieważność postępowania. Sąd Najwyższy stwierdził, że w tej sprawie nieważność postępowania była uzasadniona, ponieważ sąd pierwszej instancji orzekał w sprawie, która była już prawomocnie osądzona nakazem zapłaty z 2017 roku. Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania art. 379 pkt 3 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. w kontekście nieważności postępowania i granic apelacji, zwłaszcza w sytuacjach, gdy sąd pierwszej instancji orzeka mimo wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji orzeka w sprawie już prawomocnie zakończonej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepisy dotyczące uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu nieważności postępowania, gdy środek odwoławczy nie obejmował wszystkich stron postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepisy, ponieważ nieważność postępowania dotyczy całego postępowania, a sąd drugiej instancji ma obowiązek badać ją z urzędu, niezależnie od granic apelacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nieważność postępowania jest wadą obejmującą całe postępowanie, a sąd drugiej instancji ma obowiązek badać ją z urzędu, nawet jeśli apelacja nie dotyczyła wszystkich pozwanych. W tej sprawie nieważność wynikała z orzekania przez sąd pierwszej instancji mimo istnienia prawomocnego nakazu zapłaty.
Czy orzekanie przez sąd pierwszej instancji w sprawie, która była już prawomocnie osądzona nakazem zapłaty, stanowi nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to nieważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prowadzenie postępowania i wydanie wyroku merytorycznego w sprawie, która była już prawomocnie zakończona nakazem zapłaty, jest przesłanką nieważności postępowania.
Czy brak doręczenia odpisu apelacji pozwanemu, który nie był objęty zaskarżeniem, stanowi pozbawienie go możliwości obrony praw?
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy sąd drugiej instancji stwierdza nieważność postępowania z powodu wcześniejszego prawomocnego osądzenia sprawy, brak doręczenia apelacji nie pozbawia strony możliwości obrony jej praw w kontekście istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania z powodu wcześniejszego prawomocnego osądzenia sprawy, brak doręczenia apelacji nie stanowi pozbawienia możliwości obrony praw, ponieważ sąd okręgowy nie orzekał o istocie odpowiedzialności pozwanego, a jedynie stwierdził wadę postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.Ś. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Gmina Miejska K. | instytucja | powód |
| M.N. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K.S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| R.D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M.S. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 379 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 139 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania dotyczy całego postępowania, a sąd drugiej instancji ma obowiązek badać ją z urzędu. • Sąd pierwszej instancji nie mógł rozpoznać sprawy, która była już prawomocnie osądzona nakazem zapłaty. • Brak doręczenia apelacji skarżącemu, który nie był objęty zaskarżeniem, nie stanowi pozbawienia go możliwości obrony praw w kontekście stwierdzonej nieważności postępowania.
Odrzucone argumenty
Wyrok Sądu Okręgowego w zakresie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest nieprawidłowy, ponieważ apelacja powoda nie była skierowana przeciwko skarżącemu. • Sąd Okręgowy nie był uprawniony do uchylenia wyroku w części dotyczącej skarżącego, gdyż nie doręczono mu odpisu apelacji.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie kasatoryjne • wada nieważności dotknięte jest całe postępowanie • granice apelacji nie stanowią bariery dla sądu drugiej instancji w zakresie badania nieważności postępowania • ustawa wyraźnie nakazuje brać ją pod uwagę z urzędu • orzekanie w sprawie zakończonej
Skład orzekający
Ewa Stefańska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 379 pkt 3 k.p.c. i art. 378 § 1 k.p.c. w kontekście nieważności postępowania i granic apelacji, zwłaszcza w sytuacjach, gdy sąd pierwszej instancji orzeka mimo wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji orzeka w sprawie już prawomocnie zakończonej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii procesowej - nieważności postępowania i granic kontroli sądowej, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego. Pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasad prawomocności i prawidłowego przebiegu postępowania.
“Sąd Najwyższy: Nieważność postępowania to wada całego procesu, nawet jeśli apelacja nie dotyczyła wszystkich stron.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.