III CZ 10/18
Podsumowanie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestnika postępowania na postanowienie sądu okręgowego o odrzuceniu apelacji, uznając brak jego interesu prawnego w zaskarżeniu rozgraniczenia nieruchomości.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestnika L.I. na postanowienie Sądu Okręgowego w K., który odrzucił apelację L.I. od postanowienia Sądu Rejonowego w P. o rozgraniczeniu nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał, że L.I. nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu rozgraniczenia między działkami Gminy P. i M.W. Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę III CZP 88/13 i wcześniejsze orzecznictwo, potwierdził, że brak tytułu prawnego do nieruchomości i faktyczne korzystanie z niej w zakresie przejazdu nie stanowi interesu prawnego w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. w sprawie o rozgraniczenie, co skutkowało oddaleniem zażalenia.
Sprawa dotyczyła zażalenia uczestnika L.I. na postanowienie Sądu Okręgowego w K., który odrzucił jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w P. w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia nieruchomości należących do Gminy P., M.W. i L.I. Uczestnik L.I. zaskarżył jedynie rozgraniczenie między działkami Gminy P. i M.W., twierdząc, że wpłynęło ono na szerokość działki gminnej nr 21 (drogi gminnej) i utrudnia mu dojazd do jego nieruchomości. Sąd Okręgowy odrzucił apelację z powodu braku interesu prawnego (gravamen) po stronie L.I. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, która stanowi, że pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu nieprocesowym zasada gravaminis doznaje ograniczeń, a osoba korzystająca faktycznie z cudzej nieruchomości bez tytułu prawnego nie jest zainteresowana w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. w sprawie o rozgraniczenie tej nieruchomości z nieruchomością sąsiednią. Ponieważ L.I. nie posiadał tytułu prawnego do nieruchomości, której rozgraniczenie kwestionował, nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu tego rozgraniczenia. W związku z tym Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, uczestnik taki nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. do zaskarżenia rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność innych podmiotów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 88/13 oraz wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia. W postępowaniu nieprocesowym zasada ta doznaje ograniczeń, a brak tytułu prawnego do nieruchomości i faktyczne korzystanie z niej w zakresie przejazdu nie stanowi interesu prawnego w sprawie o rozgraniczenie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
L.I.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina P. | instytucja | wnioskodawca |
| M.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L.I. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 518
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający dopuszczalność apelacji od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy.
k.p.c. art. 510 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu nieprocesowym jako uczestników, którzy muszą być zainteresowani wynikiem sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 370 § zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego uczestnika L.I. w zaskarżeniu rozgraniczenia nieruchomości, które nie stanowiły jego własności i do których nie posiadał tytułu prawnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacyjne uczestnika L.I. dotyczące naruszenia art. 153 k.c. i art. 233 k.p.c. w zakresie rozgraniczenia nieruchomości Gminy P. i M.W.
Godne uwagi sformułowania
pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności - a nie zasadności - środka zaskarżenia zasada gravaminis w postępowaniu nieprocesowym doznaje istotnych ograniczeń osoba korzystająca faktycznie z cudzej nieruchomości w zakresie przejazdu i przechodu, ale nie posiadająca żadnego własnego tytułu prawnego do tej nieruchomości (...) nie jest zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. w sprawie o rozgraniczenie tej nieruchomości z nieruchomością sąsiednią i stąd nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność innych podmiotów
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wnoszenia środków zaskarżenia w sprawach o rozgraniczenie nieruchomości, zwłaszcza w kontekście braku tytułu prawnego i faktycznego korzystania z nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu nieprocesowym i kwestii interesu prawnego w kontekście rozgraniczenia nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą interesu prawnego w postępowaniu nieprocesowym, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego i procesowego.
“Czy możesz zaskarżyć rozgraniczenie nieruchomości, z której tylko korzystasz?”
Sektor
nieruchomości
Lexedit — asystent AI dla prawników
Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.
Analiza umów
Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian
Pełna anonimizacja
Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI
Bezpieczeństwo danych
Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CZ 10/18 POSTANOWIENIE Dnia 12 lipca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku Gminy P. przy uczestnictwie M.W. i L.I. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 lipca 2018 r., zażalenia uczestnika L.I. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt II Ca […]/17, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2017 r. Sąd Rejonowy w P. dokonał rozgraniczenia bliżej opisanej nieruchomości uczestnika postępowania L.I. (działki nr 643) z bliżej opisaną nieruchomością (działką nr 21) wnioskodawcy- Gminy P. oraz rozgraniczenia tej ostatniej nieruchomości z bliżej opisaną nieruchomością (działką nr 28) uczestnika M.W. według linii uwidocznionych na bliżej opisanej w tym postanowieniu mapie sytuacyjnej sporządzonej przez biegłego. W apelacji wniesionej od tego postanowienia uczestnik L.I. , zarzucając naruszenie art. 153 k.c. i art. 233 k.p.c., zakwestionował tylko rozgraniczenie między działką nr 21 stanowiącą własność Gminy P. oraz działką nr 28 stanowiącą własność uczestnika M.W., wskazując, że powyższe rozgraniczenie ma istotny wpływ na szerokość działki nr 21 stanowiącej drogę gminną, z której faktycznie korzysta. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez dokonanie innego, proponowanego przez niego w apelacji, rozgraniczenia wskazanych nieruchomości. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r., Sąd Okręgowy w K. odrzucił apelację L.I. jako niedopuszczalną, wskazując na brak interesu prawnego (gravamen) w zaskarżeniu tego orzeczenia. W zażaleniu uczestnik L.I. , zarzucając naruszenie art. 370 zd. 1 w związku z art. 373 i art. 13 § 2 k.p.c., domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 518 k.p.c. od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja. Na inne postanowienia sądu pierwszej instancji, w wypadkach wskazanych w ustawie, przysługuje zażalenie. Wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie i nauce prawa dotyczące zagadnienia pokrzywdzenia strony lub uczestnika postępowania jako przesłanki zaskarżania orzeczeń rozstrzygnęła uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., III CZP 88/13 (OSNC 2014, nr 11, poz. 108), mająca moc zasady prawnej, w której stwierdzono, że pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) jest przesłanką dopuszczalności - a nie zasadności - środka zaskarżenia, chyba że interes publiczny wymaga jego merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano na konieczność uwzględnienia istotnych różnic między trybem postępowania procesowego i nieprocesowego oraz odróżnienia w postępowaniu nieprocesowym kwestii, czy dany podmiot jest zainteresowany wyrokiem sprawy i stąd może być uczestnikiem postępowania (art. 510 § 1 k.p.c.), od kwestii, czy podmiot ten, jako pokrzywdzony, może wnieść środek zaskarżenia. W nauce prawa wskazuje się także, że zasada gravaminis w postępowaniu nieprocesowym doznaje istotnych ograniczeń ze względu na rządzącą tym postępowaniem zasadę oficjalności i z reguły niepodzielny charakter postanowień rozstrzygających istotę sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 57/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 166 i z dnia 14 czerwca 2013 r., V CZ 115/12, OSNC-ZD 2014, nr B, poz. 29). Uczestnik L.I. zaskarżył postanowienie Sądu Rejonowego wyłącznie w zakresie dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości Gminy P. i M.W., argumentując, że powstały w wyniku tego rozgraniczenia obszar działki gminnej nr 21 utrudnia mu dojazd do jego nieruchomości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się jednak, że osoba korzystająca faktycznie z cudzej nieruchomości w zakresie przejazdu i przechodu, ale nie posiadająca żadnego własnego tytułu prawnego do tej nieruchomości (np. w postaci ograniczonego prawa rzeczowego - służebności), nie jest zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. w sprawie o rozgraniczenie tej nieruchomości z nieruchomością sąsiednią i stąd nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność innych podmiotów (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1988 r., III CZP 23/88, OSNC 1989 r., nr 9, poz. 137). Jak wynika z ustaleń faktycznych taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, stąd zażalenie uczestnika podlegało oddaleniu (art. 394 1 § 3 w zw. z art. 398 14 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). jw ał