III CZ 10/14

Sygn. akt III CZ 10/14 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 24 kwietnia 2014 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSA Katarzyna Polańska-Farion 
 
 
w sprawie z powództwa J. P. 
przeciwko H. M. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 24 kwietnia 2014 r., 
zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w K. 
z dnia 29 listopada 2013 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżony wyrok. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w K. po rozpoznaniu 
apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 11  czerwca 2013r. 
oddalającego powództwo o zapłatę kwoty 15.000 zł. tytułem naprawienia szkody 
wynikłej z nienależytego wykonania grobowca, uchylił zaskarżony wyrok, zniósł 
postępowanie przed Sądem Rejonowym w W. od dnia 1 stycznia 2013 r. i 
przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, pozostawiając mu 
rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego. 
Sąd Okręgowy ustalił, że sędzia Sądu Rejonowego w S., przewodniczący 
jednoosobowego składu orzekającego w pierwszej instancji w  rozpoznawanej 
sprawie, został przeniesiony, bez swojej zgody, z dniem 1  stycznia 2013 r. na 
stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w W. decyzją z dnia 14 listopada 2012 r. 
podpisaną przez podsekretarza stanu działającego z upoważnienia Ministra 
Sprawiedliwości, wydaną na podstawie art. 75 § 2 pkt. 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 
427 ze zm. – dalej „Pr.o u.s.p.”) oraz § 3 pkt.15 lit. e rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 25  października 2012 r. w sprawie ustalenia siedzib i 
obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych 
(Dz. U. z 2012 r., poz. 1223). 
Sąd drugiej instancji powołując się na stanowisko zajęte przez Sąd 
Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 17 lipca 2013 r. 
III CZP 46/13 (OSNC 2013/12/135), stwierdził, że przewidziane w art. 75 § 3 w zw. 
z art. 75 § 2 pkt.1 Pr. o u.s.p. uprawnienie do przeniesienia sędziego na inne 
miejsce służbowe przysługuje wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości i nie może być 
przekazane innej osobie. Decyzja wydana w tym przedmiocie przez inną osobę, 
w  tym podsekretarza stanu, także „z upoważnienia” Ministra Sprawiedliwości, jest 
pozbawiona podstaw prawnych, a sędzia, której ona dotyczy, nie może wykonywać 
władzy jurysdykcyjnej w sądzie, do którego został w ten sposób przeniesiony. 
Uznał, że wobec tego przewodniczący jednoosobowego składu orzekającego 
w  sprawie w pierwszej instancji, przeniesiony na nowe miejsce służbowe wadliwą 

 
 
3 
decyzją wydaną przez podsekretarz stanu zamiast Ministra Sprawiedliwości, nie był 
upoważniony do orzekania w Sądzie, do którego został przeniesiony, a zatem skład 
Sądu orzekającego w pierwszej instancji był sprzeczny z przepisami prawa, 
w  rozumieniu art. 379 pkt.4 k.p.c., co doprowadziło do nieważności postępowania 
przed tym Sądem, którą Sąd drugiej instancji bierze pod uwagę z urzędu 
w  granicach zaskarżenia (art. 378 § 1 k.p.c.). Skutkowało to uchyleniem 
zaskarżonego wyroku na podstawie art. 368 § 2 k.p.c., zniesieniem postępowania 
w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu 
do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania 
apelacyjnego.  
W zażaleniu na powyższy wyrok Sądu drugiej instancji pozwany, zarzucając 
naruszenie art. 386 ust.4 k.p.c. (jak się wydaje chodzi o art. 386 § 2 k.p.c.) w zw. 
z  art. 379 pkt.4 k.p.c., wnosił o jego uchylenie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 316 § 1 w zw. z art. 397 § 2, art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 
39821 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie, w tym także przewidziane 
w  art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie na kasatoryjny wyrok sądu drugiej instancji, bierze 
za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili orzekania. Przez „stan rzeczy” należy 
rozumieć istniejący w chwili orzekania zarówno stan faktyczny sprawy jak i stan 
prawny, który stanowi obowiązująca  w chwili orzekania norma prawna, a więc 
przepis prawa rozumiany w określony sposób. 
Oznacza to, że przy rozpoznawaniu przedmiotowego zażalenia na 
kasatoryjny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 29 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy 
obowiązany jest uwzględnić zmianę stanu prawnego jaka nastąpiła po wydaniu 
przez Sąd Najwyższy uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 17 lipca 2013 r. 
III  CZP 46/13 w wyniku wydania uchwały przez pełny skład Sądu Najwyższego 
w  dniu 28 stycznia 2014r. BSA –I- 4110-4/13 (OSNC 2014/5/49). W uchwale tej 
Sąd Najwyższy podzielił wykładnię art. 73 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt.1 Pr.o u.s.p. 
dokonaną w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 lipca 2013 r. III CZP 46/13 
stwierdzając, że w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce 
służbowe Minister Sprawiedliwości nie może zostać zastąpiony przez sekretarza 

 
 
4 
ani podsekretarza stanu. Zastrzegł jednak – mając na uwadze interes społeczny, 
zagrożony możliwością nieważności wielu postępowań sądowych - że wykładnia 
dokonana w uchwale wiąże od chwili jej podjęcia. Oznacza to, że wydane do dnia 
28 stycznia 2014 r. decyzje o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe, 
podpisane przez sekretarza lub podsekretarza stanu, są zgodne z prawem 
i  skuteczne, a tym samym sędzia przeniesiony taką decyzją na inne miejsce 
służbowe jest uprawniony do orzekania w sądzie, do którego został przeniesiony. 
Postępowanie toczące się z jego udziałem nie jest zatem dotknięte nieważnością 
z  przyczyn określonych w art. 379 pkt. 4 k.p.c. 
Zgodnie z art. 61 § 6 i art. 62 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie 
Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 499) uchwała pełnego składu Sądu 
Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. ma moc zasady prawnej i wiąże wszystkich 
sędziów Sądu Najwyższego, a zatem wiąże także obecny skład tego Sądu 
rozpoznający przedmiotowe zażalenie.     
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 
39816 w zw. z art. 3941 § 11 i § 3 k.p.c., uznając, że nie zachodzi nieważność 
postępowania stanowiąca przyczynę uchylenia przez Sąd Okręgowy wyroku Sądu 
pierwszej instancji, gdyż sędzia orzekający w sprawie, przeniesiony do Sądu 
Rejonowego w W. decyzją podsekretarza stanu wydaną przed dniem 28  stycznia 
2014 r., był uprawniony do orzekania w tym Sądzie. 
Ponieważ postanowienie Sądu Najwyższego uchylające wyrok kasatoryjny 
sądu drugiej instancji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie 
(art. 108 § 1 k.p.c.) ani orzeczeniem, o którym mowa w art. 108 § 2 k.p.c., nie ma 
podstawy prawnej do orzekania przez Sąd Najwyższy o kosztach postępowania 
zażaleniowego, a zatem o kosztach tych rozstrzygnie Sąd w orzeczeniu kończącym 
postępowanie w sprawie.