III CZ 1/11

Sygn. akt III CZ 1/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 4 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSA Maria Szulc (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie ze skargi S. W. i T. W. 
o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego postanowieniem   
z dnia 27 listopada 2009 r. Sądu Okręgowego w K. w sprawie […] 
z wniosku S. W. i T. W. 
przy uczestnictwie M. A. i innych,  
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 lutego 2011 r., 
zażalenia skarżących na postanowienie Sądu Okręgowego w K. 
z dnia 28 października 2010 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi 
Okręgowemu w K. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił 
skargę S. W. i T. W. o wznowienie postępowania prawomocnie zakończonego 

 
2 
postanowieniem tego Sądu z dnia 27 listopada 2009 r. Rozstrzygnięcie to zostało 
uzasadnione brakiem wskazanej przez skarżących podstawy wznowienia 
postępowania w postaci wykrycia nowych dowodów oraz oparcia orzeczenia na 
podrobionym dokumencie (art. 403 § 1 pkt 1 i  § 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy uznał, że 
wprawdzie skarżący wskazali, że już po wydaniu postanowienia z dnia 27 listopada 
2009 r. odnaleźli dokumenty podpisane przez B. W., które mógłby stanowić 
materiał porównawczy, pozwalający na zbadanie autentyczności jej podpisu na 
protokole władających gruntami położonymi we wsi P. z dnia 11 i 12 sierpnia 1968 
r., jednakże zarzut fałszu tego dokumentu był już przedmiotem rozpoznania przez 
Sąd Okręgowy w sprawie II Ca 1126/09, który uznał go za niezasadny. Odnosząc 
się do wniosku skarżących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego grafologa 
wskazał, że nie wykazali oni, iż nie istniała obiektywna możliwość powołania tego 
dowodu w poprzednim postępowaniu.  
W zażaleniu z dnia 10 grudnia 2010 r. skarżący zarzucili naruszenie art. 410 
§ 1 k.p.c. w związku z bezpodstawnym przyjęciem, że okoliczności wskazane 
w  skardze nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia postępowania w sprawie 
i wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów 
postępowania. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie jest zasadne.  
Okolicznością uzasadniającą, zdaniem skarżących, wznowienie postępowania 
w sprawie było wykrycie, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie 
II CA 1126/09, nowych dowodów w postaci dokumentów podpisanych przez B. W. 
Skarżący dążyli do zakwestionowania autentyczności podpisu B. W. na protokole 
władających gruntami położonymi we wsi P. z dnia 11 i 12 sierpnia 1968 r. poprzez 
przedstawienie tych dokumentów jako materiału porównawczego, który mógłby być 
podstawą sporządzenia opinii przez biegłego grafologa. Wiarygodność tego 
protokołu jako dowodu była już przez nich podważana w postępowaniu, którego 
dotyczy skarga o wznowienie, Sąd Okręgowy nie przychylił się jednak wówczas do 
ich twierdzeń z powodu niewykazania, że doszło do podrobienia podpisu B. W. 
Dowód z ekspertyzy pisma ręcznego nie został zawnioskowany z powodu braku 
materiału porównawczego w postaci innych podpisów B. W. Rozstrzygnięcie Sądu 

 
3 
w przedmiocie zarzutu podrobienia dokumentu było więc wynikiem braku 
możliwości weryfikacji podpisu na dokumencie w postępowaniu cywilnym i nie 
przesądzało in merito o jego zasadności.  
Zauważyć też należy, że protokół, zawierający kwestionowany podpis, 
stanowił jeden z istotnych dowodów w sprawie. Sąd Okręgowy przyjął na jego 
podstawie, że B. W. nie była samoistną posiadaczką nieruchomości,  co stanowiło 
w konsekwencji jedną z przyczyn oddalenia wniosku o stwierdzenie nabycia 
nieruchomości przez zasiedzenie. 
 
Dokumenty 
zawierające 
materiał 
porównawczy, 
mogący 
zostać 
wykorzystany przez biegłego dla oceny wiarygodności podpisu B. W., posiadały 
więc istotne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. 
Mogłyby one bowiem doprowadzić do podważenia wyników postępowania 
dowodowego prowadzonego w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie. 
Dowody powołane przez skarżących jako uzasadnienie wniosku o wznowienie 
postępowania mieszczą się tym samym w ramach przesłanki ujętej w art. 403 § 2 
k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2001 r., I 
PKN 703/00, OSNAPiUS 2002, nr 18, poz. 431 oraz z dnia 9  maja 2008 r., II PZ 
65/07, OSN ZU 2000/ 17-18/233). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia 
Sąd Okręgowy w żaden sposób nie odniósł się jednakże do tej kwestii, wychodząc 
z błędnego założenia, że wcześniejsza ocena wiarygodności podpisu uniemożliwia 
dokonanie ponownych ustaleń w tym zakresie. Sąd Okręgowy nie dostrzegł tym 
samym, iż wykrycie nowych dowodów doprowadziło do usunięcia przeszkody 
uniemożliwiającej przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie 
zarzutu fałszu dokumentu w toku poprzedniego postępowania. W uzasadnieniu 
zaskarżonego orzeczenia nietrafnie powołany został wyrok Sądu Najwyższego z 
dnia 16 maja 2007 r., III CSK 56/07 (niepubl.), dotyczy on bowiem sytuacji, w której 
zarzut fałszu dokumentu został uznany we wcześniejszym postępowaniu za 
niezasadny z przyczyn merytorycznych, nie zaś z powodu braku możliwości 
przeprowadzenia koniecznego w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. 
 
Nie można także zgodzić się z twierdzeniem Sądu Okręgowego, że skarżący 
nie wykazali, iż powołanie dowodu z opinii biegłego było obiektywnie niemożliwe we 
wcześniejszym postępowaniu. O niemożliwości obiektywnej mówić można bowiem 

 
4 
wówczas, gdy niepowołanie dowodu wynikło z opieszałości, zapomnienia lub 
zaniedbań skarżących, bądź też z błędnej oceny potrzeby ich powołania (tak Sąd 
Najwyższy w postanowieniu z dni 10 lutego 1999 r., II CKN 807/98, nie publ). 
Dowód ten musiał być nieujawnialny w poprzednim postępowaniu, strona nie 
mogła. więc wiedzieć o jego istnieniu i nie mogła mieć możliwości wykorzystania go 
w postępowaniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia 
2007 r., III CZ 1/07, nie publ. oraz z dnia 8 kwietnia 2009 r., V CZ 16/09, nie publ. 
i powołane tam orzecznictwo). Sąd Okręgowy nie zakwestionował zresztą 
twierdzeń skarżących, że przyczyną nieprzedstawienia dokumentów w poprzednim 
postępowaniu była niewiedza o ich istnieniu. Powołanie dowodu z opinii grafologa 
na okoliczność prawdziwości podpisu osoby nieżyjącej na dokumencie  jest 
możliwe tylko wtedy, gdy istnieje materiał porównawczy. Z twierdzeń skarżących, 
jak również z przebiegu wcześniejszego postępowania przed Sądem Okręgowym 
wynika jednak, że skarżący dowiedzieli się o dokumentach zawierających podpis B. 
W. już po zakończeniu tego postępowania, odnajdując je przypadkiem w trakcie 
porządków. W tych okolicznościach, kierując się obiektywnymi przesłankami, nie 
można uznać, by dowody te mogły zostać powołane w toku postępowania, którego 
dotyczy 
skarga 
o 
wznowienie. 
Reasumując, 
można 
żądać 
wznowienia 
postępowania na podstawie art. 403 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c., gdy zarzut fałszu 
dokumentu był zgłoszony w dotychczasowym postępowaniu i został uznany przez 
sąd za niezasadny, w wypadku wykrycia nowych dowodów umożliwiających 
przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafologa. 
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
orzeczono jak na wstępie.