III CSKP 88/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuGmina Miejska K. pozwała R. Spółkę jawną w K. o zapłatę 568 830,84 zł z odsetkami, tytułem współfinansowania budowy ul. K. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem wstępnym uznał roszczenie za usprawiedliwione co do zasady. Sąd ten ustalił, że umowy z 14 kwietnia 2008 r. dotyczące współfinansowania nie były związane z działalnością gospodarczą pozwanej, a dziesięcioletni termin przedawnienia nie upłynął. Nawet przy krótszym terminie, bieg przedawnienia został przerwany przez uznanie roszczenia (pismo z 8 listopada 2010 r.) i zawezwanie do próby ugodowej (24 października 2013 r.). Sąd Apelacyjny w [...] utrzymał wyrok w mocy, podzielając ustalenia faktyczne, ale jednocześnie uznał, że roszczenie było związane z działalnością gospodarczą pozwanej. Mimo to, uznał, że doszło do przerwania biegu przedawnienia przez uznanie niewłaściwe (pismo z 28 października 2010 r.) i dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia (spotkanie 5 września 2013 r.). Sąd Apelacyjny stwierdził również, że podniesienie zarzutu przedawnienia byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, skupił się na kwestii przerwania biegu przedawnienia przez uznanie niewłaściwe. Potwierdził utrwalone stanowisko, że uznanie niewłaściwe, będące oświadczeniem wiedzy dłużnika o istnieniu roszczenia, przerywa bieg przedawnienia nawet wtedy, gdy dotyczy ono tylko zasady roszczenia, a nie jego konkretnej wysokości. Sąd Najwyższy uznał, że zachowanie pozwanej, w tym pismo z 28 października 2010 r. deklarujące wolę wywiązania się z zobowiązań, mogło uzasadniać przekonanie powódki o akceptacji długu i zamiarze jego spełnienia. W związku z tym, oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 123 § 1 pkt 2 k.c. dotyczącego przerwania biegu przedawnienia przez uznanie niewłaściwe, zwłaszcza w kontekście nieprecyzyjnie określonej wysokości długu oraz stosowania art. 5 k.c. w przypadku nadużycia prawa podmiotowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym zachowania stron i treści ich oświadczeń. Stosowanie art. 5 k.c. wymaga indywidualnej oceny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uznanie długu co do zasady, bez precyzyjnego określenia jego wysokości, przerywa bieg przedawnienia w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uznanie długu co do zasady, nawet przy nieustalonej jego wysokości, przerywa bieg przedawnienia, chyba że dłużnik wyraźnie ograniczy swoje uznanie do określonej części roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że uznanie niewłaściwe, będące oświadczeniem wiedzy dłużnika o istnieniu roszczenia, przerywa bieg przedawnienia. Wystarczające jest uznanie długu co do zasady, co pozwala wierzycielowi na uzasadnione przekonanie o zamiarze spełnienia świadczenia. Ochrona dobrej wiary wierzyciela jest kluczowa, a przerwa biegu przedawnienia obejmuje całe roszczenie, chyba że dłużnik wyraźnie ograniczy swoje uznanie do konkretnej części.
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego, który przez cały czas zapewniał o woli wywiązania się z zobowiązań i prowadził negocjacje dotyczące wysokości długu, może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z zasadą lojalności kontrahentów i uczciwości obrotu gospodarczego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zachowanie pozwanej, która zapewniała o woli spłaty długu, prowadziła korespondencję w celu wyjaśnienia wątpliwości i proponowała rozłożenie płatności na raty, a mimo świadomości potencjalnego przedawnienia nie podnosiła tego argumentu, aby utrzymać dobre relacje z powódką, czyni podniesienie zarzutu przedawnienia nadużyciem prawa podmiotowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miejska K. | organ_państwowy | powód |
| R. [...] spółka jawna w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 123 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia przerywa się przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje (tzw. uznanie niewłaściwe).
Pomocnicze
k.c. art. 124 § § 1
Kodeks cywilny
Po przerwaniu biegu przedawnienia zaczyna się on biec na nowo.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeżeli jest ona oparta na usprawiedliwionych podstawach lub jeżeli z innych przyczyn rewizja nadzwyczajna jest nieuzasadniona.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uznanie długu co do zasady, nawet przy nieustalonej wysokości, przerywa bieg przedawnienia. • Podniesienie zarzutu przedawnienia po zapewnieniach o woli zapłaty i prowadzeniu negocjacji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.).
Odrzucone argumenty
Uznanie długu co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia, jeśli nie określa jego wysokości. • Roszczenie było związane z działalnością gospodarczą, co skutkowałoby krótszym terminem przedawnienia, który upłynął.
Godne uwagi sformułowania
Uznanie niewłaściwe nie jest oświadczeniem woli, lecz stanowi przejaw świadomości (wiedzy) dłużnika o istnieniu roszczenia. • Przerwa biegu przedawnienia następuje w tym przypadku bez względu na to, czy dłużnik miał wolę uznania roszczenia i czy zdawał sobie sprawę z jego skutków. • Oświadczenie wiedzy dłużnika może wywołać skutek określony w art. 123 § 1 pkt 2 k.c. tylko wtedy, gdy jednoznacznie potwierdza istnienie skonkretyzowanego długu, w tym także – w przypadku zobowiązań podzielnych – co do jego wysokości. • Podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwaną byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), w szczególności zaś z zasadą lojalności kontrahentów i uczciwości obrotu gospodarczego.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 123 § 1 pkt 2 k.c. dotyczącego przerwania biegu przedawnienia przez uznanie niewłaściwe, zwłaszcza w kontekście nieprecyzyjnie określonej wysokości długu oraz stosowania art. 5 k.c. w przypadku nadużycia prawa podmiotowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym zachowania stron i treści ich oświadczeń. Stosowanie art. 5 k.c. wymaga indywidualnej oceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia roszczeń i jego przerwania, z praktycznym znaczeniem dla przedsiębiorców i samorządów. Wyjaśnienie kluczowych kwestii prawnych przez Sąd Najwyższy czyni ją wartościową dla prawników.
“Czy uznanie długu 'co do zasady' wystarczy, by uniknąć przedawnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 568 830,84 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.