III CSKP 22/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które zmieniało postanowienie Sądu Rejonowego w K. w sprawie częściowego zniesienia współwłasności nieruchomości. Sąd Okręgowy ustalił przedmiot zniesienia, dokonał podziału działki i pomieszczeń przynależnych, a także określił spłaty i dopłaty między współwłaścicielami. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jako podstawę uchylenia wskazał naruszenie art. 96 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczące procedury podziału nieruchomości, która powinna uwzględniać opinie organów administracyjnych, zwłaszcza w sytuacji braku planu miejscowego. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 212 w zw. z art. 207 k.c., wskazując, że postanowienie wstępne sądu pierwszej instancji wiąże sąd drugiej instancji, a błędne rozliczenie nakładów poniesionych na część nieruchomości, która miała przypaść wnioskodawcom, stanowiło naruszenie prawa. Sąd Najwyższy podkreślił, że nakłady na część nieruchomości przyznaną w postanowieniu wstępnym nie powinny być zaliczane do wartości przedmiotu zniesienia współwłasności w sposób, który prowadziłby do ich ponownego rozliczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości przez sąd w postępowaniu o zniesienie współwłasności, wiążący charakter postanowienia wstępnego oraz zasady rozliczania nakładów w takich sprawach.
Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości z zabudowaniami i pomieszczeniami przynależnymi, z uwzględnieniem przepisów o gospodarce nieruchomościami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd dokonujący zniesienia współwłasności nieruchomości jest związany postanowieniem wstępnym sądu pierwszej instancji w zakresie sposobu podziału i przydzielenia pomieszczeń przynależnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie wstępne sądu pierwszej instancji wiąże sąd dokonujący zniesienia współwłasności, chyba że nastąpiła zmiana stanowiska stron.
Uzasadnienie
Postanowienie wstępne w sprawach o zniesienie współwłasności jest orzeczeniem co do istoty sprawy i kończy postępowanie w odniesieniu do przedmiotu objętego tym postanowieniem, co oznacza niedopuszczalność jego uchylenia w trybie art. 359 k.p.c. Choć nie wyklucza to możliwości rozstrzygnięcia w inny sposób w miarę upływu czasu, sąd jest związany tym postanowieniem, jeśli strony nadal są nim zainteresowane.
Jakie są wymogi proceduralne dotyczące podziału nieruchomości dokonywanego przez sąd w postępowaniu o zniesienie współwłasności, zwłaszcza w kontekście przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podział nieruchomości dokonywany przez sąd wymaga uwzględnienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym zasięgnięcia opinii właściwych organów administracyjnych, jeśli podział jest uzależniony od ustaleń planu miejscowego lub warunków zabudowy.
Uzasadnienie
Sąd dokonuje wydzielenia działek na podstawie opinii biegłego geodety, ale w przypadkach, gdy podział jest uzależniony od planu miejscowego lub warunków zabudowy, sąd jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii organu administracyjnego. Pozytywne zaopiniowanie podziału przez organ administracyjny nie wiąże sądu, ale negatywne zaopiniowanie może mieć skutek prawny, a ocena przesłanek z art. 94 ust. 1 i 2 u.g.n. należy do organu opiniującego.
Czy nakłady poniesione przez współwłaściciela na część nieruchomości, która ma mu przypaść w końcowym zniesieniu współwłasności, mogą być zaliczone do wartości przedmiotu zniesienia współwłasności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest prawidłowe zaliczenie do wartości przedmiotu zniesienia współwłasności kosztów prac poniesionych przez współwłaściciela na tę część przedmiotu, która ma mu przypaść w końcowym zniesieniu współwłasności.
Uzasadnienie
Nakłady poniesione na część nieruchomości, która ma przypaść jednemu ze współwłaścicieli, nie są nakładami na nieruchomość wspólną w rozumieniu rozliczeń między wszystkimi współwłaścicielami. Wnioskodawcy nie mogli zgłosić do rozliczenia nakładów na część nieruchomości, która została im przyznana w postanowieniu wstępnym, lecz kwestionowali ich zaliczenie do wartości przedmiotu zniesienia współwłasności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| X.Y. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 211
Kodeks cywilny
Dotyczy podziału rzeczy wspólnej.
k.c. art. 212 § § 1
Kodeks cywilny
Wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty.
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Roszczenia z tytułu nakładów i pożytków rozliczane w postępowaniu o zniesienie współwłasności.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
u.g.n. art. 96 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości wymaga decyzji administracyjnej.
u.g.n. art. 96 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wyjątek od wymogu decyzji administracyjnej, gdy o podziale orzeka sąd.
u.g.n. art. 94 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Warunki podziału nieruchomości w braku planu miejscowego.
Pomocnicze
k.c. art. 231 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenie właściciela gruntu o wykup części gruntu zajętej pod budynek wzniesiony w dobrej wierze.
k.p.c. art. 618 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Realizacja roszczeń z art. 231 k.c. w postępowaniu działowym.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uwzględnienie zmian stanu faktycznego i prawnego wpływającego na treść orzeczenia.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu prawomocnym orzeczeniem.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań nieuregulowanych.
k.p.c. art. 359
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość uchylenia postanowienia.
u.g.n. art. 4 § pkt 3a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja podziału nieruchomości.
u.u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Zakres stosowania ustawy.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 23
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 207 § ust. 2
u.w.l. art. 3 § ust. 1
Ustawa o własności lokali
Nieruchomość wspólna.
u.w.l. art. 11 § ust. 1 i 2
Ustawa o własności lokali
Rozliczenia między właścicielami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 96 ust. 2 u.g.n. przez niezastosowanie wymogu zasięgnięcia opinii organu administracyjnego przy podziale nieruchomości. • Naruszenie art. 212 w zw. z art. 207 k.c. przez błędne rozliczenie nakładów i nieuwzględnienie wiążącego charakteru postanowienia wstępnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 211 k.c. i art. 4 pkt 3a u.g.n. w zw. z art. 231 § 1 k.c. jako oparte na błędnym ustaleniu faktów. • Zarzut naruszenia art. 94 ust. 1 u.g.n. jako przedwczesny. • Zarzuty dotyczące nakładów i art. 359 k.p.c. jako omówione wcześniej lub związane z prawomocnością postanowienia wstępnego.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienie wstępne w sprawach o zniesienie współwłasności jest orzeczeniem co do istoty sprawy kończącym sprawę w odniesieniu do przedmiotu objętego tym postępowaniem, co oznacza niedopuszczalność uchylenia tego postanowienia w trybie art. 359 k.p.c. • Nie jest prawidłowe zaliczenie do wartości przedmiotu zniesienia współwłasności kosztów prac poniesionych przez współwłaściciela na tę część przedmiotu, która ma mu przypaść w końcowym zniesieniu współwłasności. • Pozytywne zaopiniowanie przez organy administracyjne podziału zaproponowanego przez wnioskodawców nie wiąże sądu w postępowaniu o zniesienie współwłasności.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Marian Kocon
członek
Maria Szulc
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości przez sąd w postępowaniu o zniesienie współwłasności, wiążący charakter postanowienia wstępnego oraz zasady rozliczania nakładów w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości z zabudowaniami i pomieszczeniami przynależnymi, z uwzględnieniem przepisów o gospodarce nieruchomościami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego podziału nieruchomości i rozliczeń między współwłaścicielami, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia ważne kwestie proceduralne i materialne, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Jak prawidłowo podzielić nieruchomość i rozliczyć nakłady we współwłasności?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.