III CSK 79/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów J. S. i B. S. o zapłatę odszkodowania od Gminy S. w związku z nabyciem nieruchomości rolnej, która według błędnego zaświadczenia Gminy miała być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną. Powodowie kupili działkę za 32 000 zł, podczas gdy jej wartość jako gruntu rolnego wynosiła 960 zł, a jako budowlanej mogłaby wynosić 110 200 zł. Sąd Okręgowy zasądził 52 650 zł, uznając 50% przyczynienie się powodów do szkody. Sąd Apelacyjny zmienił sposób ustalenia szkody, uznając ją za różnicę między zapłaconą ceną a wartością gruntu rolnego z daty zakupu (31 040 zł), którą następnie zwaloryzował o inflację do kwoty 38 334,40 zł, obniżając przyczynienie się powodów do 10%. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodów, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Wskazał na naruszenie przepisów proceduralnych (art. 228 § 1 i 2 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c.) poprzez arbitralne ustalenie wskaźnika inflacji z Internetu bez wysłuchania stron i dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Podniósł również zarzut naruszenia art. 362 k.c. dotyczącego przyczynienia się poszkodowanego, kwestionując istnienie obowiązku powodów do weryfikacji zaświadczenia urzędowego oraz związek przyczynowy między ich ewentualnymi zaniedbaniami a szkodą, zwłaszcza w kontekście nieczytelności planu zagospodarowania przestrzennego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpowiedzialności organów administracji za błędne zaświadczenia, obowiązek weryfikacji informacji urzędowych, sposób ustalania i waloryzacji odszkodowania, zasady postępowania dowodowego w zakresie faktów znanych z Internetu.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości na podstawie błędnego zaświadczenia o przeznaczeniu, z uwzględnieniem przepisów k.c. i k.p.c. obowiązujących w danym okresie.
Zagadnienia prawne (4)
Jak ustalić wysokość szkody w przypadku nabycia nieruchomości rolnej za cenę nieruchomości budowlanej, w oparciu o błędne zaświadczenie organu administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Szkoda stanowi różnicę między ceną zapłaconą a ceną, którą należałoby zapłacić za nieruchomość o rzeczywistym przeznaczeniu, z uwzględnieniem waloryzacji według cen z daty orzekania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że szkoda polega na różnicy między ceną zapłaconą a ceną, którą powodowie zapłaciliby za nieruchomość rolną, gdyby nie błędne zaświadczenie. Podkreślono, że ustalenie wysokości odszkodowania powinno uwzględniać ceny z daty orzekania, ale sposób waloryzacji musi być zgodny z prawem i uwzględniać stanowiska stron.
Czy poszkodowany ma obowiązek weryfikacji informacji zawartych w urzędowym zaświadczeniu, a jeśli tak, to w jakim zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zasadniczo osoba działająca w zaufaniu do zaświadczenia urzędowego nie ma obowiązku jego dodatkowej weryfikacji, chyba że istnieją uzasadnione wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko Sądu Apelacyjnego o obowiązku powodów do weryfikacji zaświadczenia, wskazując, że zaświadczenie urzędowe korzysta z domniemania prawdziwości. Okoliczności wskazane przez Sąd Apelacyjny nie były wystarczające do uzasadnienia takiego obowiązku, zwłaszcza w kontekście nieczytelności planu zagospodarowania.
Czy ustalenie wskaźnika inflacji na podstawie danych z Internetu, bez wysłuchania stron i dopuszczenia dowodu, narusza przepisy proceduralne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenie wskaźnika inflacji na podstawie danych z Internetu bez wysłuchania stron i dopuszczenia dowodu stanowi naruszenie art. 228 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dane z Internetu dotyczące inflacji nie są faktem powszechnie znanym ani znanym sądowi z urzędu, co wymaga dowodu. Brak wysłuchania stron i dopuszczenia dowodu pozbawił je możliwości zajęcia stanowiska i zgłoszenia wniosków dowodowych.
Czy sąd może arbitralnie przyjąć sposób waloryzacji odszkodowania, nie informując o tym stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powinien uprzedzić strony o zamiarze zastosowania określonej metody waloryzacji, aby umożliwić im zajęcie stanowiska.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie mógł podjąć decyzji w przedmiocie waloryzacji w sposób arbitralny, bez wysłuchania stanowisk stron, które nie kwestionowały sposobu przyjętego przez Sąd pierwszej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| B. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina S. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 420¹ § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności gminy za szkodę wyrządzoną przez wydanie zaświadczenia niezgodnego z rzeczywistością.
k.c. art. 363 § § 2
Kodeks cywilny
Odszkodowanie wyrażone w pieniądzu powinno co do zasady odpowiadać wysokością poziomowi cen z daty orzekania.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za szkodę w granicach normalnego związku przyczynowego.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Sposób ustalenia wysokości szkody poprzez porównanie stanu majątkowego poszkodowanego ze stanem, który by istniał, gdyby nie doszło do zdarzenia wyrządzającego szkodę.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 228 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące faktów powszechnie znanych i znanych sądowi z urzędu, wymagające dowodu dla innych faktów.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w przypadku uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 391 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów proceduralnych przez Sąd Apelacyjny w zakresie ustalenia wskaźnika inflacji (art. 228 § 1 i 2 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c.). • Naruszenie przepisu o przyczynieniu się poszkodowanego (art. 362 k.c.) przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe zastosowanie i wykładnia przepisów o ustaleniu wysokości szkody (art. 363 § 2 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: • Sama nieruchomość nie zmieniła charakteru ani przeznaczenia, nie doszło więc do zmiany jej wartości ze względu na zmianę charakteru lub przeznaczenia. • Powodowie nabyli i mają w swoim majątku nadal tę samą nieruchomość o takim samym rolnym charakterze i wartości odpowiadającej temu charakterowi. • Bez związku z zakwestionowanym zachowaniem strony pozwanej pozostaje też to, że przedmiotowa nieruchomość nie jest nieruchomością budowlaną tylko rolną, gdyż zawsze miała taki charakter. • Nie jest zatem szkodą powodów, powiązaną przyczynowo z wydaniem zakwestionowanego zaświadczenia (art. 361 § 1 k.c.) to, że posiadają w swoim majątku nieruchomość rolną zamiast budowlanej. • Powodowie zapłacili za nieruchomość rolną jak za nieruchomość budowlaną, a więc cenę wyższą niż ona miała i to właśnie jest szkodą, która powstała w ich majątku, powiązaną przyczynowo z wydaniem przedmiotowego zaświadczenia (art. 361 § 1 k.c.), za którą ponosi odpowiedzialność strona pozwana. • Zamieszczenie w Internecie informacji o fakcie nie oznacza, iż jest on powszechnie znany w rozumieniu art. 228 § 1 k.p.c. i jako taki nie wymaga dowodu. • Trafnie jest stwierdzenie Sądu, że niewątpliwie powodowie mieli prawo działać w zaufaniu do treści zaświadczenia wydanego przez właściwy organ administracji publicznej, mieli więc uzasadnione podstawy by przyjąć, że stwierdza ono prawdziwy stan rzeczy co do charakteru i przeznaczenia nieruchomości. […]
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący
Irena Gromska-Szuster
sprawozdawca
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności organów administracji za błędne zaświadczenia, obowiązek weryfikacji informacji urzędowych, sposób ustalania i waloryzacji odszkodowania, zasady postępowania dowodowego w zakresie faktów znanych z Internetu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości na podstawie błędnego zaświadczenia o przeznaczeniu, z uwzględnieniem przepisów k.c. i k.p.c. obowiązujących w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest zaufanie do dokumentów urzędowych, ale też jak kluczowe jest zachowanie przez obywatela należytej staranności. Pokazuje też błędy sądów niższych instancji w stosowaniu prawa i procedury.
“Zaufali zaświadczeniu gminy i stracili fortunę. Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto zawinił i jak odzyskać pieniądze.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 34 500,96 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.