III CSK 79/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd Rejonowy w W. uznał, że wnioskodawca L.K. nabył własność działki nr 462 przez zasiedzenie z dniem 30 czerwca 1990 r., uznając go za samoistnego posiadacza w dobrej wierze od 30 czerwca 1980 r. Sąd Okręgowy w K. zmienił to postanowienie, oddalając wniosek, ponieważ uznał wnioskodawcę za posiadacza w złej wierze w chwili objęcia działki w posiadanie. Sąd Okręgowy argumentował, że wnioskodawca mógł ustalić rzeczywisty stan prawny. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną wnioskodawcy, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 7 k.c. w związku z art. 172 § 1 k.c., wskazując, że sąd drugiej instancji wadliwie obalił domniemanie dobrej wiary i nie wykazał wystarczająco, że wnioskodawca działał w złej wierze. Podkreślono, że dobra wiara nie jest przesłanką zasiedzenia, ale wpływa na długość terminu. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na naruszenie art. 610 § 1 w związku z art. 670 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie rozważenia, czy działki nie nabyli już przez zasiedzenie poprzedni posiadacze. Ponadto, sąd odwoławczy powinien był rozważyć nabycie własności z doliczeniem czasu posiadania poprzedników prawnych, zgodnie z art. 172 § 2 w związku z art. 176 § 1 k.c. W konsekwencji Sąd Najwyższy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia dobrej i złej wiary w kontekście zasiedzenia, zwłaszcza przy nabyciu gospodarstwa rolnego; zasady stosowania domniemania dobrej wiary; związanie sądu żądaniem wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego z 1990 r. w zakresie terminów zasiedzenia, choć zasady dotyczące dobrej wiary pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy posiadacz nieruchomości, który nabył posiadanie na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego zawartej z zachowaniem formy przewidzianej ustawą, może być uznany za posiadacza w złej wierze w rozumieniu art. 172 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że sama umowa przekazania gospodarstwa rolnego zawarta z zachowaniem wymaganej formy nie wyklucza dobrej wiary posiadacza. Sytuacja taka jest odmienna od nabycia nieformalnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sąd odwoławczy błędnie uznał wnioskodawcę za posiadacza w złej wierze, nie wykazując wystarczająco jego wiedzy o rzeczywistym stanie prawnym lub niedbalstwa. Podkreślono, że domniemanie dobrej wiary (art. 7 k.c.) może być obalone jedynie przez udowodnienie złej wiary, a nie tylko przez wykazanie wątpliwości.
Czy sąd drugiej instancji, oddalając wniosek o zasiedzenie, prawidłowo zastosował przepisy dotyczące związania sądu żądaniem wniosku w postępowaniu nieprocesowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji naruszył art. 610 § 1 w związku z art. 670 § 1 k.p.c., zaniechając rozważenia, czy spornej działki nie nabyli już przez zasiedzenie poprzedni posiadacze.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy, oddalając wniosek, nie rozważył wszystkich możliwości, w tym nabycia nieruchomości przez zasiedzenie przez poprzednich posiadaczy, co jest naruszeniem zasady związania sądu żądaniem wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
Czy w przypadku stwierdzenia złej wiary posiadacza nieruchomości, sąd powinien rozważyć nabycie własności przez zasiedzenie z doliczeniem czasu posiadania poprzednich posiadaczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien rozważyć możliwość nabycia własności przez zasiedzenie z doliczeniem czasu posiadania poprzednich posiadaczy, zgodnie z art. 172 § 2 w związku z art. 176 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zaniechanie przez sąd odwoławczy rozważenia nabycia własności przez zasiedzenie z doliczeniem czasu posiadania poprzednich posiadaczy, po ustaleniu złej wiary obecnego posiadacza, stanowi naruszenie przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L.K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| R.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W.M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D.C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Określa krótszy, dwudziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości w przypadku posiadania w dobrej wierze (przed nowelizacją z 1990 r. - dziesięcioletni).
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Określa dłuższy, trzydziestoletni termin zasiedzenia nieruchomości w przypadku posiadania w złej wierze (przed nowelizacją z 1990 r. - dwudziestoletni).
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie istnienia dobrej wiary, które może być obalone przez dowód przeciwieństwa.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Dopuszcza doliczenie czasu posiadania poprzednich posiadaczy do czasu posiadania obecnego posiadacza.
k.p.c. art. 610 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada związania sądu żądaniem wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 670 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
Dz. U. Nr 55, poz. 321
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny
Nowelizacja Kodeksu cywilnego, która zmieniła m.in. terminy zasiedzenia.
Dz. U. Nr 32, poz. 140
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin
Ustawa regulująca przekazywanie gospodarstw rolnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 7 k.c. w związku z art. 172 § 1 k.c. poprzez wadliwe uznanie, że pozwany obalił domniemanie dobrej wiary powoda. • Naruszenie art. 610 § 1 w związku z art. 670 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie rozważenia, czy spornej działki nie nabyli już przez zasiedzenie J. i Z.J. • Naruszenie art. 172 § 2 w związku z art. 176 § 1 k.c. poprzez zaniechanie rozważenia nabycia przez powoda własności działki z doliczeniem czasu posiadania poprzednich posiadaczy.
Godne uwagi sformułowania
Dobra wiara nie stanowi samodzielnej przesłanki zasiedzenia nieruchomości. • Nabycie posiadania w złej wierze nie wyłącza zasiedzenia. • W dobrej wierze jest posiadacz, który pozostał w błędnym, ale usprawiedliwionym okolicznościami sprawy przeświadczeniu, że przysługuje mu prawo własności. • Dobrą wiarę posiadacza wyłącza jego wiedza o rzeczywistym stanie prawnym (stanie własności) oraz jego niedbalstwo. • Domniemanie istnienia dobrej wiary należy do kategorii domniemań prawnych formalnych. • Nie można poprzestać na wykazaniu, że dobra wiara samoistnego posiadacza nieruchomości budzi wątpliwości.
Skład orzekający
Hubert Wrzeszcz
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dobrej i złej wiary w kontekście zasiedzenia, zwłaszcza przy nabyciu gospodarstwa rolnego; zasady stosowania domniemania dobrej wiary; związanie sądu żądaniem wniosku w postępowaniu nieprocesowym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego z 1990 r. w zakresie terminów zasiedzenia, choć zasady dotyczące dobrej wiary pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące dobrej wiary przy zasiedzeniu, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje, jak sąd najwyższej instancji koryguje błędy sądów niższych instancji w ocenie stanu faktycznego i prawnego.
“Czy można zasiedzieć nieruchomość, jeśli dokumenty wskazują inaczej? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady dobrej wiary.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.