III CSK 77/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka S. dochodziła od spółki Z. zapłaty kwoty 456 048,58 zł tytułem wynagrodzenia za opracowanie kompleksowej dokumentacji projektowej robót modernizacyjnych. Pozwana spółka Z. wniosła pozew wzajemny o zasądzenie od powoda kwoty 313 714,08 zł z tytułu kar umownych. Sąd Okręgowy w K. zasądził od pozwanego na rzecz powoda dochodzoną kwotę, oddalając powództwo wzajemne. Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok w mocy, oddalając apelację pozwanego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, oddalił ją. Sąd Najwyższy uznał, że powód wykonał umowę kompletnie i niewadliwie, a pozwany nie był uprawniony do obciążenia powoda karami umownymi. Opóźnienia w realizacji prac projektowych wynikały z okoliczności, których strony nie mogły przewidzieć w chwili zawarcia umowy (konieczność uzyskania pozwolenia na budowę, uzgodnienia z podmiotami trzecimi), a także z konieczności usunięcia wad w programie funkcjonalno-użytkowym. Pozwany nie wykazał, aby opóźnienia były spowodowane wyłącznie przez powoda, a sam nie poniósł konsekwencji finansowych od inwestora z tytułu opóźnień w Kontrakcie Głównym. Sąd Najwyższy podkreślił, że kary umowne są powiązane z odpowiedzialnością dłużnika, a nie ryzykiem, i nie można dwukrotnie sankcjonować tego samego naruszenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar umownych w kontekście opóźnień spowodowanych przez czynniki zewnętrzne i konieczność usuwania wad w dokumentacji projektowej. Zasady odpowiedzialności wykonawcy i podwykonawcy w przypadku opóźnień. Granice kontroli kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową o roboty budowlane i specyfiką branży energetycznej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozwany był uprawniony do naliczenia kar umownych powodowi za opóźnienie w wykonaniu dokumentacji projektowej, mimo że opóźnienia wynikały z przyczyn niezawinionych przez powoda, a także z konieczności usunięcia wad w programie funkcjonalno-użytkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany nie był uprawniony do naliczenia kar umownych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że opóźnienia wynikały z okoliczności niezależnych od powoda, takich jak konieczność uzyskania pozwoleń, uzgodnień z podmiotami trzecimi oraz wadliwości programu funkcjonalno-użytkowego. Pozwany sam uznawał te przyczyny za usprawiedliwiające opóźnienia w swojej korespondencji z inwestorem. Ponadto, kara umowna za opóźnienie w rozpoczęciu prac realizacyjnych była niezasadna, gdyż dotyczyła tego samego naruszenia co kara za opóźnienie w pracach projektowych i nie zostało wykazane opóźnienie w rozpoczęciu prac.
Czy można dwukrotnie obciążyć wykonawcę karami umownymi za to samo naruszenie obowiązków umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie podwójne obciążenie jest niedopuszczalne, chyba że strony wyraźnie to przewidziały.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że naliczenie kary umownej na podstawie § 12 ust. 1 (opóźnienie w pracach projektowych) i § 12 ust. 3 (opóźnienie w rozpoczęciu prac realizacyjnych z przyczyn leżących po stronie wykonawcy) za to samo naruszenie stanowiłoby dwukrotne sankcjonowanie tego samego zdarzenia, co jest sprzeczne z zasadami.
Czy naruszenie przepisów postępowania (art. 328 § 2 k.p.c.) może stanowić podstawę kasacyjną, jeśli uzasadnienie wyroku nie uniemożliwia kontroli kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. może stanowić podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu, zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego pozwalało na przeprowadzenie kontroli kasacyjnej, a skarżący nie wykazał, aby ewentualne naruszenie przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nawet jeśli sąd nie odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów apelacji, można było wywnioskować, że zostały one uznane za niezasadne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. | spółka | powód |
| Z. Spółka Akcyjna w [...] | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Kara umowna jest ustalonym z góry zryczałtowanym odszkodowaniem powiązanym z kontraktową odpowiedzialnością dłużnika.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że ponosi odpowiedzialność z innych przyczyn.
k.c. art. 484 § § 1
Kodeks cywilny
W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania dłużnik może uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując, że za powyższe niewykonanie zobowiązania nie ponosi winy.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej są naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania.
k.c. art. 355 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dłużnik jest odpowiedzialny za należyte staranne wykonanie zobowiązania. Należytą staranność określa się uwzględniając zawodowy charakter działalności.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. ustalenie stanu faktycznego oraz rozważania prawne.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego następuje w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli jest ona bezzasadna.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pb art. 20 § 1
Prawo budowlane
Projekt budowlany powinien zawierać rozwiązania zapewniające spełnienie wymagań dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, higieny, warunków technicznych dla budynków i ich usytuowania.
p.z.p. art. 31 § 3
Prawo zamówień publicznych
Zamawiający może żądać od wykonawcy przedstawienia dowodów, że wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opóźnienia w wykonaniu dokumentacji projektowej wynikały z przyczyn niezawinionych przez powoda, takich jak konieczność uzyskania pozwoleń, uzgodnień z podmiotami trzecimi oraz wadliwości programu funkcjonalno-użytkowego. • Pozwany sam uznawał te przyczyny za usprawiedliwiające opóźnienia w swojej korespondencji z inwestorem. • Kara umowna za opóźnienie w rozpoczęciu prac realizacyjnych była niezasadna, gdyż dotyczyła tego samego naruszenia co kara za opóźnienie w pracach projektowych i nie zostało wykazane opóźnienie w rozpoczęciu prac. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 328 § 2 k.p.c.) nie stanowiło podstawy kasacyjnej, gdyż uzasadnienie wyroku pozwalało na kontrolę kasacyjną, a skarżący nie wykazał istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że powód ponosi winę za opóźnienia w wykonaniu dokumentacji projektowej i jest zobowiązany do zapłaty kar umownych. • Pozwany zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 328 § 2 k.p.c. (brak odniesienia się do zarzutów apelacji) oraz art. 278 § 1 k.p.c. (pominięcie dowodu z opinii biegłego). • Pozwany zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym art. 65 § 1 k.c. w zw. z art. 471 k.c. w zw. z art. 483 § 1 k.c. (nieprawidłowa wykładnia umowy i odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania).
Godne uwagi sformułowania
kara umowna jest ustalonym ex ante zryczałtowanym odszkodowaniem powiązanym z kontraktową odpowiedzialnością dłużnika • jedno nienależyte wykonanie zobowiązania nie powinno być dwukrotnie sankcjonowane • naruszenie przez sąd drugiej instancji art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. może wyjątkowo stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wtedy, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu, zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Jacek Grela
członek
Joanna Misztal-Konecka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar umownych w kontekście opóźnień spowodowanych przez czynniki zewnętrzne i konieczność usuwania wad w dokumentacji projektowej. Zasady odpowiedzialności wykonawcy i podwykonawcy w przypadku opóźnień. Granice kontroli kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową o roboty budowlane i specyfiką branży energetycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kar umownych i opóźnień w projektach budowlanych, a także pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje zasady odpowiedzialności kontraktowej w złożonych sytuacjach.
“Kary umowne za opóźnienia w projektowaniu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy wykonawca jest zwolniony z odpowiedzialności.”
Dane finansowe
WPS: 456 048,58 PLN
wynagrodzenie: 456 048,58 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.