III CSK 362/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. M. dochodził odszkodowania od Przedsiębiorstwa Drogowo-Mostowego S.A. w N. oraz jego ubezpieczyciela, zarzucając szkodę wynikłą z wadliwie prowadzonych robót drogowych. Sąd pierwszej instancji uwzględnił roszczenie w znacznej części, opierając się na art. 435 k.c. i art. 805 § 1 k.c. Sąd drugiej instancji, uwzględniając apelacje pozwanych, wyrokiem reformatoryjnym oddalił powództwo. Sąd odwoławczy zakwestionował ustalenia faktyczne dotyczące przyczyny i przebiegu zdarzenia, uznając, że droga była prawidłowo oznakowana, a przyczyną zjechania powoda na pobocze było oślepienie przez inny pojazd, a nie nierówność drogi. W konsekwencji Sąd Okręgowy stwierdził brak związku przyczynowo-skutkowego między szkodą a ruchem pozwanego przedsiębiorstwa. Powód wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 361 k.c. i art. 435 § 1 k.c. oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 231, 233, 365 § 1, 382 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Podkreślono, że sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji, a odmienna ocena dowodów nie stanowi naruszenia przepisów. Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że art. 365 § 1 k.p.c. nie nakłada obowiązku ustosunkowania się do wyroku uniewinniającego sądu karnego, a przesłanki związania sądu cywilnego wyrokiem sądu karnego określa art. 11 k.p.c. Stwierdzono, że zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się nieuzasadnione, gdyż powód nie wykazał istnienia adekwatnego związku przyczynowego, który jest niezbędną przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej, niezależnie od zasady ryzyka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w sądzie drugiej instancji, zasady odpowiedzialności deliktowej na zasadzie ryzyka oraz związku przyczynowego w prawie cywilnym.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i oceny dowodów przez sądy niższych instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji może dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, nawet jeśli prowadzi to do odmiennej oceny dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych, w tym zmieniać ustalenia sądu pierwszej instancji, bez przeprowadzania nowego postępowania dowodowego, chyba że szczególne okoliczności tego wymagają.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy może zmienić ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji na podstawie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji, dokonując własnej oceny wiarygodności dowodów. Nie jest to naruszenie zasady instancyjności, lecz naprawienie błędów sądu pierwszej instancji.
Czy prawomocny wyrok uniewinniający od zarzutu popełnienia wykroczenia zobowiązuje sąd cywilny do uwzględnienia braku winy sprawcy w postępowaniu odszkodowawczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocne uniewinnienie od zarzutu wykroczenia nie jest równoznaczne z wystąpieniem przesłanek decydujących o cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej.
Uzasadnienie
Przepis art. 365 § 1 k.p.c. nie nakłada na sąd cywilny obowiązku ustosunkowania się do wyroku uniewinniającego sądu karnego, a przesłanki związania sądu cywilnego wyrokiem sądu karnego określa art. 11 k.p.c., ograniczając je do wyroku skazującego za popełnione przestępstwo.
Czy zasada ryzyka wyrządzenia szkody jest wystarczającą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 435 § 1 k.c. przy braku adekwatnego związku przyczynowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ryzyka nie jest wystarczającą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 435 § 1 k.c. przy braku adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a zdarzeniem sprawczym.
Uzasadnienie
Ryzyko wyrządzenia szkody jest podstawą odpowiedzialności na mocy art. 435 § 1 k.c., ale brak wystąpienia przesłanki adekwatnego związku przyczynowego przesądza o braku podstaw do zastosowania tego przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe S.A. w N. | spółka | pozwany |
| ubezpieczyciel pozwanego | instytucja | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkody wyrządzone ruchem przedsiębiorstwa. Brak związku przyczynowego wyklucza odpowiedzialność.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 805 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych.
k.p.c. art. 386 § § 1 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia okazał się chybiony, gdyż odmienna ocena dowodów nie stanowi instytucji domniemania faktycznego.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Kwestionowanie oceny dowodów nie może być podstawą skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie przewiduje obowiązku sądu ustosunkowania się do uniewinniającego wyroku sądu karnego.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki związania sądu cywilnego wyrokiem sądu karnego.
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Związek przyczynowy jako przesłanka odpowiedzialności.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.w. art. 86 § § 1
Kodeks wykroczeń
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nie może być podstawą skargi kasacyjnej kwestionowanie oceny dowodów.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd odwoławczy ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a ruchem przedsiębiorstwa wyklucza odpowiedzialność odszkodowawczą. • Prawomocne uniewinnienie od zarzutu wykroczenia nie przesądza o cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez sąd drugiej instancji poprzez odmienną ocenę dowodów. • Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 361 k.c. i art. 435 § 1 k.c. • Nieuwzględnienie przesłanki odpowiedzialności opartej na ryzyku wyrządzenia szkody.
Godne uwagi sformułowania
sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji bez przeprowadzania postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia • odmienna ocena niektórych dowodów dokonana przez Sąd odwoławczy nie stanowi o skorzystaniu przez ten Sąd z instytucji domniemania faktycznego • nie mógł również odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., ponieważ uzasadnienie tego zarzutu, sformułowane w skardze kasacyjnej, sprowadza się do kwestionowania oceny dowodów • prawomocne uniewinnienie powoda od zarzutu popełnienia wykroczenia spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym nie jest równoznaczne z wystąpieniem przesłanek przesądzających o cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej Spółki • ryzyko wyrządzenia szkody nie jest przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 435 § 1 k.c., ale określa jedną z zasad odpowiedzialności cywilnej
Skład orzekający
Maria Szulc
przewodniczący
Iwona Koper
członek
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w sądzie drugiej instancji, zasady odpowiedzialności deliktowej na zasadzie ryzyka oraz związku przyczynowego w prawie cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i oceny dowodów przez sądy niższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych związanych z odpowiedzialnością odszkodowawczą, w tym możliwości sądu odwoławczego w zakresie ustalania faktów i znaczenia związku przyczynowego.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Czy sąd odwoławczy może zmienić ustalenia faktyczne? Kluczowe zasady oceny dowodów.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.