Orzeczenie · 2014-12-05

III CSK 362/13

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2014-12-05
SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaŚrednianajwyższy
odpowiedzialność odszkodowawczazwiązek przyczynowyroboty drogoweryzykosąd najwyższyskarga kasacyjnapostępowanie cywilneocena dowodów

Powód M. M. dochodził odszkodowania od Przedsiębiorstwa Drogowo-Mostowego S.A. w N. oraz jego ubezpieczyciela, zarzucając szkodę wynikłą z wadliwie prowadzonych robót drogowych. Sąd pierwszej instancji uwzględnił roszczenie w znacznej części, opierając się na art. 435 k.c. i art. 805 § 1 k.c. Sąd drugiej instancji, uwzględniając apelacje pozwanych, wyrokiem reformatoryjnym oddalił powództwo. Sąd odwoławczy zakwestionował ustalenia faktyczne dotyczące przyczyny i przebiegu zdarzenia, uznając, że droga była prawidłowo oznakowana, a przyczyną zjechania powoda na pobocze było oślepienie przez inny pojazd, a nie nierówność drogi. W konsekwencji Sąd Okręgowy stwierdził brak związku przyczynowo-skutkowego między szkodą a ruchem pozwanego przedsiębiorstwa. Powód wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 361 k.c. i art. 435 § 1 k.c. oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 231, 233, 365 § 1, 382 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Podkreślono, że sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji, a odmienna ocena dowodów nie stanowi naruszenia przepisów. Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że art. 365 § 1 k.p.c. nie nakłada obowiązku ustosunkowania się do wyroku uniewinniającego sądu karnego, a przesłanki związania sądu cywilnego wyrokiem sądu karnego określa art. 11 k.p.c. Stwierdzono, że zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się nieuzasadnione, gdyż powód nie wykazał istnienia adekwatnego związku przyczynowego, który jest niezbędną przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej, niezależnie od zasady ryzyka.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w sądzie drugiej instancji, zasady odpowiedzialności deliktowej na zasadzie ryzyka oraz związku przyczynowego w prawie cywilnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i oceny dowodów przez sądy niższych instancji.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sąd drugiej instancji może dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, nawet jeśli prowadzi to do odmiennej oceny dowodów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych, w tym zmieniać ustalenia sądu pierwszej instancji, bez przeprowadzania nowego postępowania dowodowego, chyba że szczególne okoliczności tego wymagają.

Uzasadnienie

Sąd odwoławczy może zmienić ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji na podstawie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji, dokonując własnej oceny wiarygodności dowodów. Nie jest to naruszenie zasady instancyjności, lecz naprawienie błędów sądu pierwszej instancji.

Czy prawomocny wyrok uniewinniający od zarzutu popełnienia wykroczenia zobowiązuje sąd cywilny do uwzględnienia braku winy sprawcy w postępowaniu odszkodowawczym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, prawomocne uniewinnienie od zarzutu wykroczenia nie jest równoznaczne z wystąpieniem przesłanek decydujących o cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej.

Uzasadnienie

Przepis art. 365 § 1 k.p.c. nie nakłada na sąd cywilny obowiązku ustosunkowania się do wyroku uniewinniającego sądu karnego, a przesłanki związania sądu cywilnego wyrokiem sądu karnego określa art. 11 k.p.c., ograniczając je do wyroku skazującego za popełnione przestępstwo.

Czy zasada ryzyka wyrządzenia szkody jest wystarczającą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 435 § 1 k.c. przy braku adekwatnego związku przyczynowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zasada ryzyka nie jest wystarczającą przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 435 § 1 k.c. przy braku adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a zdarzeniem sprawczym.

Uzasadnienie

Ryzyko wyrządzenia szkody jest podstawą odpowiedzialności na mocy art. 435 § 1 k.c., ale brak wystąpienia przesłanki adekwatnego związku przyczynowego przesądza o braku podstaw do zastosowania tego przepisu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe S.A. w N.

Strony

NazwaTypRola
M. M.osoba_fizycznapowód
Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe S.A. w N.spółkapozwany
ubezpieczyciel pozwanegoinstytucjapozwany

Przepisy (17)

Główne

k.c. art. 435 § § 1

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za szkody wyrządzone ruchem przedsiębiorstwa. Brak związku przyczynowego wyklucza odpowiedzialność.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.c. art. 805 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 822 § § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych.

k.p.c. art. 386 § § 1 i 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 231

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia okazał się chybiony, gdyż odmienna ocena dowodów nie stanowi instytucji domniemania faktycznego.

k.p.c. art. 233

Kodeks postępowania cywilnego

Kwestionowanie oceny dowodów nie może być podstawą skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Nie przewiduje obowiązku sądu ustosunkowania się do uniewinniającego wyroku sądu karnego.

k.p.c. art. 11

Kodeks postępowania cywilnego

Określa przesłanki związania sądu cywilnego wyrokiem sądu karnego.

k.c. art. 361

Kodeks cywilny

Związek przyczynowy jako przesłanka odpowiedzialności.

Konstytucja RP art. 176 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.w. art. 86 § § 1

Kodeks wykroczeń

k.p.c. art. 3983 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Nie może być podstawą skargi kasacyjnej kwestionowanie oceny dowodów.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd odwoławczy ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych na podstawie materiału dowodowego zebranego w pierwszej instancji. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między szkodą a ruchem przedsiębiorstwa wyklucza odpowiedzialność odszkodowawczą. • Prawomocne uniewinnienie od zarzutu wykroczenia nie przesądza o cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez sąd drugiej instancji poprzez odmienną ocenę dowodów. • Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 361 k.c. i art. 435 § 1 k.c. • Nieuwzględnienie przesłanki odpowiedzialności opartej na ryzyku wyrządzenia szkody.

Godne uwagi sformułowania

sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania wyroku sądu pierwszej instancji bez przeprowadzania postępowania dowodowego uzasadniającego odmienne ustalenia • odmienna ocena niektórych dowodów dokonana przez Sąd odwoławczy nie stanowi o skorzystaniu przez ten Sąd z instytucji domniemania faktycznego • nie mógł również odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku zarzut naruszenia art. 233 k.p.c., ponieważ uzasadnienie tego zarzutu, sformułowane w skardze kasacyjnej, sprowadza się do kwestionowania oceny dowodów • prawomocne uniewinnienie powoda od zarzutu popełnienia wykroczenia spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym nie jest równoznaczne z wystąpieniem przesłanek przesądzających o cywilnoprawnej odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej Spółki • ryzyko wyrządzenia szkody nie jest przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 435 § 1 k.c., ale określa jedną z zasad odpowiedzialności cywilnej

Skład orzekający

Maria Szulc

przewodniczący

Iwona Koper

członek

Zbigniew Kwaśniewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania dowodowego w sądzie drugiej instancji, zasady odpowiedzialności deliktowej na zasadzie ryzyka oraz związku przyczynowego w prawie cywilnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i oceny dowodów przez sądy niższych instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych związanych z odpowiedzialnością odszkodowawczą, w tym możliwości sądu odwoławczego w zakresie ustalania faktów i znaczenia związku przyczynowego.

Sąd Najwyższy wyjaśnia: Czy sąd odwoławczy może zmienić ustalenia faktyczne? Kluczowe zasady oceny dowodów.

0

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst