III CSK 300/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Wnioskodawczyni domagała się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie udziału 21/48 części we współwłasności nieruchomości. Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała samoistnego posiadania udziałów pozostałych współwłaścicieli. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację wnioskodawczyni, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego. Sąd odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby objęła w samoistne posiadanie i manifestowała na zewnątrz wolę posiadania udziałów pozostałych współwłaścicieli, a jedynie wykonywała uprawnienia wynikające z przysługujących jej udziałów we współwłasności. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2010 r. oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia prawa procesowego nie są uzasadnione, a także nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 172 k.c. i art. 336 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że posiadanie przez współwłaściciela rzeczy wspólnej jest posiadaniem właścicielskim i samoistnym, ale dla zasiedzenia udziału innego współwłaściciela konieczne jest wykazanie, że współwłaściciel zmienił (rozszerzył) zakres swojego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. i uzewnętrznił tę zmianę wobec pozostałych współwłaścicieli. W ocenie Sądu Najwyższego, zachowanie wnioskodawczyni i jej poprzedniczek nie dawało podstaw do uznania ich za samoistnych posiadaczy udziałów pozostałych współwłaścicieli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia udziałów we współwłasności nieruchomości, w szczególności rozróżnienie między posiadaniem współwłaścicielskim a samoistnym posiadaniem udziałów innych współwłaścicieli.
Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości, gdzie jeden ze współwłaścicieli domaga się zasiedzenia udziałów pozostałych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy posiadanie nieruchomości przez współwłaściciela, który wykonuje uprawnienia wynikające z art. 206 k.c., może być uznane za samoistne posiadanie w rozumieniu art. 172 k.c. w celu zasiedzenia udziału innego współwłaściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo posiadanie rzeczy przez współwłaściciela jest posiadaniem właścicielskim i samoistnym, ale dla zasiedzenia udziału innego współwłaściciela konieczne jest udowodnienie zmiany (rozszerzenia) zakresu samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. i uzewnętrznienie tej zmiany wobec pozostałych współwłaścicieli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że posiadanie przez współwłaściciela rzeczy wspólnej jest realizacją jego niepodzielnego prawa do rzeczy. Niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. Konieczne jest wykazanie konkretnych faktów potwierdzających rzeczywiste przejęcie praw i obowiązków innych współwłaścicieli i to w sposób pozwalający im dostrzec zmianę.
Czy czynności takie jak zarządzanie nieruchomością, pobieranie czynszów, wykonywanie bieżących remontów przez jednego ze współwłaścicieli, który tytułuje się jako właściciel lub administrator, świadczą o samoistnym posiadaniu udziałów pozostałych współwłaścicieli w celu zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli te czynności nie wykraczają poza uprawnienia współwłaściciela sprawującego zarząd i nie manifestują woli posiadania udziałów pozostałych współwłaścicieli w sposób pozwalający im dostrzec zmianę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynności takie jak pobieranie czynszów, decydowanie o zajmowaniu piwnic, sprzątanie nieruchomości, wykonywanie bieżących remontów, a nawet tytułowanie się jako właścicielka realności czy kamienicy, nie stanowią wystarczającego dowodu na samoistne posiadanie udziałów pozostałych współwłaścicieli, zwłaszcza gdy wnioskodawczyni kierowała do nich żądania partycypacji w kosztach remontów lub występowała w roli kuratora.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. D.-D. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Skarb Państwa - Starosta Grodzki-Prezydent Miasta K. | organ_państwowy | uczestnik |
| J. S. - kurator nieobjętego spadku po K. M. | inne | uczestnik |
| K. M. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| M. R. | osoba_fizyczna | poprzedniczka prawna |
| W. Ł. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| A. Ł. | osoba_fizyczna | poprzedniczka prawna |
| T. Ł. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| K. Ł. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| E. Ł. | osoba_fizyczna | poprzedniczka prawna |
| T. S. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| J. M. | osoba_fizyczna | poprzedniczka prawna |
| J. W. | osoba_fizyczna | poprzedniczka prawna |
| M. W. | osoba_fizyczna | poprzedniczka prawna |
| G. Z. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
| J. B. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Dotyczy nabycia własności przez zasiedzenie. Wymaga samoistnego posiadania przez określony czas.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja samoistnego posiadacza – kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel.
Pomocnicze
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Uprawnienie każdego ze współwłaścicieli do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Koncepcja prawa współwłasności jako prawa własności przysługującego niepodzielnie kilku osobom.
k.p.c. art. 398³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 339
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie samoistności posiadania.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w sprawach, w których nie wydano orzeczenia co do istoty sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawczyni nie wykazała samoistnego posiadania udziałów pozostałych współwłaścicieli. • Czynności wnioskodawczyni i jej poprzedniczek nie wykraczały poza uprawnienia współwłaściciela sprawującego zarząd. • Zachowanie wnioskodawczyni nie uzasadniało przyjęcia zmiany tytułu posiadania na posiadanie samoistne udziałów innych współwłaścicieli. • Zarzuty naruszenia prawa procesowego nie były uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawczyni wykazała samoistne posiadanie udziałów pozostałych współwłaścicieli. • Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zasiedzenia i samoistnego posiadania. • Uzasadnienia orzeczeń sądów niższych instancji były wadliwe i sprzeczne.
Godne uwagi sformułowania
posiadanie rzeczy przez współwłaściciela jest zatem posiadaniem właścicielskim i samoistnym, stanowi bowiem realizację jego niepodzielnego prawa do rzeczy. • Oznacza to, że z faktu posiadania rzeczy przez współwłaściciela wynika jedynie, iż korzysta on z tej rzeczy zgodnie z przysługującym mu prawem. • Niewykonywanie prawa posiadania przez innych współwłaścicieli nie uprawnia do wniosku, że współwłaściciel posiadający przejmuje rzecz w samoistne posiadanie w zakresie ich uprawnień. • konieczne stanie się wykazanie konkretnych faktów potwierdzających rzeczywiste przejęcie praw i obowiązków innych współwłaścicieli i to sposób pozwalający im dostrzec zmianę. • Tego wymaga konieczność oceny czynnika subiektywnego – elementu woli – według kryteriów zobiektywizowanych.
Skład orzekający
Katarzyna Tyczka-Rote
przewodniczący, sprawozdawca
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiedzenia udziałów we współwłasności nieruchomości, w szczególności rozróżnienie między posiadaniem współwłaścicielskim a samoistnym posiadaniem udziałów innych współwłaścicieli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości, gdzie jeden ze współwłaścicieli domaga się zasiedzenia udziałów pozostałych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w prawie rzeczowym – zasiedzenia udziałów we współwłasności. Wyjaśnia, kiedy zwykłe wykonywanie praw przez współwłaściciela może być uznane za posiadanie samoistne, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy zarządzanie nieruchomością wystarczy do zasiedzenia udziałów sąsiadów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.