III CSK 298/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zachowek po zmarłej matce, dochodzonego przez powoda M. P. przeciwko pozwanej M. P. Powód początkowo domagał się 106.500 zł, następnie ograniczył żądanie do 53.250 zł, by ostatecznie rozszerzyć je do 107.500 zł. Sąd Okręgowy w K. zasądził pełną kwotę, uznając, że wniesienie pozwu w dniu 22 lipca 2004 r. przerwało bieg przedawnienia roszczenia o zachowek w każdej wysokości, powołując się na art. 1007 k.c., art. 123 k.c. oraz uchwałę SN III CZP 130/92. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do przerwania biegu przedawnienia i braku świadomego ograniczenia żądania przez powoda, który nie znał pełnej wartości spadku w momencie wnoszenia pozwu. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. przez błędną wykładnię, która pozwoliła na przerwanie biegu przedawnienia także dla rozszerzonego żądania pozwu. Sąd Najwyższy, analizując specyfikę roszczenia o zachowek, którego wartość ustalana jest według cen z chwili orzekania (uchwała SN III CZP 78/84), uznał, że podanie w pozwie kwoty niższej niż ostateczna wartość zachowku nie jest dochodzeniem części roszczenia, a jedynie wynika z niemożności przewidzenia przyszłych cen. W związku z tym, wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia nawet w przypadku późniejszego rozszerzenia żądanej kwoty. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia również dla późniejszego rozszerzenia żądania, ze względu na specyfikę ustalania wartości spadku.
Dotyczy specyfiki roszczenia o zachowek i sposobu ustalania jego wartości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia również w odniesieniu do kwoty roszczenia, która została rozszerzona w toku postępowania po upływie terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia roszczenia o zachowek nawet jeżeli ostatecznie żądana kwota zachowku okaże się wyższa od sformułowanej w pozwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na specyfikę roszczenia o zachowek, gdzie wartość spadku ustala się według cen z chwili orzekania. Powód nie może przewidzieć przyszłych cen, dlatego podanie w pozwie kwoty niższej niż ostateczna wartość zachowku nie jest traktowane jako dochodzenie części roszczenia, a jedynie jako wynik niemożności dokładnego określenia wartości w momencie wnoszenia pozwu. Zmiany w zakresie żądanej kwoty nie są zmianami co do samego roszczenia o zachowek.
Czy przerwanie biegu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.p.c. przez wniesienie pozwu następuje zawsze tylko w granicach pierwotnego żądania pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku roszczenia o zachowek, przerwanie biegu przedawnienia przez wniesienie pozwu obejmuje również późniejsze rozszerzenie żądania, ze względu na specyfikę ustalania wartości spadku.
Uzasadnienie
Zgodnie z ogólną zasadą, przerwanie biegu przedawnienia przez wniesienie pozwu następuje w granicach żądania. Jednakże, specyfika roszczenia o zachowek, gdzie wartość spadku jest ustalana według cen z chwili orzekania, sprawia, że powód nie jest w stanie precyzyjnie określić jego wartości w momencie wnoszenia pozwu. Dlatego też, wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia nawet w odniesieniu do kwot dochodzonych po jego pierwotnym sformułowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia, a w przypadku roszczenia o zachowek, przerwanie to obejmuje również późniejsze rozszerzenie żądania ze względu na specyfikę ustalania wartości spadku.
k.p.c. art. 123 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wniesienie pozwu przerywa bieg przedawnienia, a w przypadku roszczenia o zachowek, przerwanie to obejmuje również późniejsze rozszerzenie żądania ze względu na specyfikę ustalania wartości spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 1007
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia również w odniesieniu do kwoty roszczenia, która została rozszerzona w toku postępowania po upływie terminu przedawnienia, ze względu na specyfikę ustalania wartości spadku.
Odrzucone argumenty
Wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia tylko w granicach pierwotnego żądania pozwu, a późniejsze rozszerzenie żądania, dokonane po upływie terminu przedawnienia, nie jest objęte tym przerwaniem.
Godne uwagi sformułowania
Wartość spadku ustala się według cen z chwili orzekania o zachowku. • Oczywistym jest, że w czasie wnoszenia pozwu powód nie może przewidzieć cen, które będą w chwili orzekania. • Z tego względu podanie w pozwie kwoty, która ostatecznie okaże się niższa od wartości w chwili orzekania przysługującego mu zachowku nie może być uważane za dochodzenie części roszczenia.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Henryk Pietrzkowski
członek
Wojciech Katner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wniesienie pozwu o zachowek przerywa bieg przedawnienia również dla późniejszego rozszerzenia żądania, ze względu na specyfikę ustalania wartości spadku."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki roszczenia o zachowek i sposobu ustalania jego wartości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia roszczeń spadkowych, które jest częstym problemem praktycznym. Wyjaśnienie Sądu Najwyższego dotyczące specyfiki zachowku jest cenne dla prawników.
“Czy rozszerzenie żądania pozwu o zachowek po terminie przedawnienia jest możliwe? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 107 500 PLN
zachowek: 107 500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.