III CSK 293/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez P.(...) S.A. przeciwko Republice T. i jej organom, od postanowienia Sądu Apelacyjnego, które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu pozwu. Powódka dochodziła odszkodowania w kwocie ponad 10 miliardów złotych, twierdząc, że poniosła szkodę w wyniku czynu niedozwolonego popełnionego przez władze Republiki T., które miały bezprawnie zająć mienie spółki C.(...) i zerwać umowę o współpracy. Sądy niższych instancji odrzuciły pozew, wskazując na brak jurysdykcji krajowej sądu polskiego, gdyż czyn niedozwolony miał zostać popełniony na terenie Republiki T. Sąd Najwyższy uznał, że choć zarzut naruszenia art. 1103 pkt 3 k.p.c. jest uzasadniony co do błędnego zastosowania prawa, to jednak w sprawie zachodzi brak jurysdykcji krajowej z innych przyczyn – immunitetu jurysdykcyjnego państwa obcego i jego organów w sprawach dotyczących działalności władczej. Sąd Najwyższy powołał się na zwyczaj międzynarodowy, który stanowi podstawę immunitetu państwa obcego w takich przypadkach, nawet przy braku odpowiednich przepisów w polskim prawie czy ratyfikowanych konwencjach. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie braku jurysdykcji krajowej polskich sądów w sprawach przeciwko państwom obcym i ich organom, gdy przedmiotem sporu jest działalność władcza państwa, powołując się na immunitet jurysdykcyjny oparty na zwyczaju międzynarodowym.
Dotyczy spraw, w których stroną jest państwo obce lub jego organy, a przedmiotem sporu jest działalność władcza. Nie dotyczy sytuacji, gdy państwo działa w obrocie cywilnym lub gospodarczym jak podmiot prywatny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy polski sąd posiada jurysdykcję krajową do rozpoznania sprawy o odszkodowanie przeciwko państwu obcemu i jego organom, gdy zarzucany czyn niedozwolony został popełniony na terytorium tego państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polski sąd nie posiada jurysdykcji krajowej z powodu immunitetu jurysdykcyjnego państwa obcego i jego organów w sprawach dotyczących działalności władczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził brak jurysdykcji krajowej, powołując się na immunitet jurysdykcyjny państwa obcego i jego organów w sprawach związanych z działalnością władczą. Podstawą tego immunitetu jest zwyczaj międzynarodowy, który znajduje odzwierciedlenie w ratyfikowanej przez Polskę Konwencji Wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, odsyłającej do zwyczajów międzynarodowych w sprawach nieuregulowanych.
Jak należy interpretować przesłankę wykonania zobowiązania w Polsce w rozumieniu art. 1103 pkt 3 k.p.c. w przypadku zobowiązania z czynu niedozwolonego popełnionego za granicą przez państwo obce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku zobowiązania z czynu niedozwolonego popełnionego za granicą przez państwo obce, które nie ma siedziby w Polsce, przesłanka wykonania zobowiązania w Polsce w rozumieniu art. 1103 pkt 3 k.p.c. powinna być oceniana na podstawie prawa właściwego dla danego zobowiązania, a nie na podstawie art. 454 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w braku umowy międzynarodowej, prawo właściwe do oceny miejsca wykonania zobowiązania nie wynikającego z czynności prawnej (w tym czynu niedozwolonego) określa Prawo prywatne międzynarodowe (art. 31 § 1 ppm). Skoro czyn niedozwolony popełniono w T., prawem właściwym jest prawo t., a nie polski art. 454 k.c.
Czy sąd jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda, czy też określa ją samodzielnie?
Odpowiedź sądu
Sąd nie jest związany podstawą prawną wskazaną przez powoda, lecz określa ją samodzielnie na podstawie przedstawionych faktów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny prawidłowo stwierdził, że sąd jest związany wyłącznie podstawą faktyczną wskazaną przez powoda, a nie powoływaną przez niego podstawą prawną. Określenie podstawy prawnej należy do sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.(...) S.A. w K. | spółka | powód |
| R. E. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Skarb Państwa Republiki T. | organ_państwowy | pozwany |
| Urząd Premiera Republiki T. w A. | organ_państwowy | reprezentant pozwanego |
| Ministerstwo Energetyki i Zasobów Naturalnych w A. | organ_państwowy | reprezentant pozwanego |
| Ministerstwo Stanu Republiki T. w A. | organ_państwowy | reprezentant pozwanego |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 1103 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa jurysdykcji krajowej, gdy zobowiązanie ma być wykonane w Polsce. W przypadku czynu niedozwolonego popełnionego za granicą przez państwo obce, miejsce wykonania zobowiązania należy oceniać według prawa właściwego dla tego zobowiązania, a nie na podstawie art. 454 k.c.
k.p.c. art. 1103 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa jurysdykcji krajowej, gdy zobowiązanie ma być wykonane w Polsce. W przypadku czynu niedozwolonego popełnionego za granicą przez państwo obce, miejsce wykonania zobowiązania należy oceniać według prawa właściwego dla tego zobowiązania, a nie na podstawie art. 454 k.c.
k.p.c. art. 1099
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia pozwu z powodu braku jurysdykcji krajowej, która może być brana pod uwagę z urzędu w każdym stanie sprawy.
ppm art. 31 § § 1
Prawo prywatne międzynarodowe
Określa prawo właściwe dla zobowiązań nie wynikających z czynności prawnej (w tym czynów niedozwolonych) – podlega prawu państwa, w którym nastąpiło zdarzenie będące źródłem zobowiązania.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia odszkodowawczego z czynu niedozwolonego.
k.s.h. art. 490
Kodeks spółek handlowych
Wspomniane w kontekście roszczenia odszkodowawczego.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Alternatywna podstawa roszczenia z niewykonania zobowiązania umownego, odrzucona przez sąd.
k.c. art. 454 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący miejsca wykonania zobowiązania, powołany przez stronę powodową, ale uznany za nieadekwatny w kontekście prawa właściwego.
k.p.c. art. 45
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący właściwości ogólnej sądu, podniesiony w skardze kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa źródła prawa w Polsce, w tym ratyfikowane umowy międzynarodowe i rozporządzenia. W kontekście immunitetu państwa obcego, odniesiono się do możliwości uznania zwyczaju międzynarodowego za źródło prawa.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi o przestrzeganiu przez Polskę wiążącego ją prawa międzynarodowego.
k.p.c. art. 1111 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy immunitetu jurysdykcyjnego personelu dyplomatycznego, nie państwa obcego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak jurysdykcji krajowej sądu polskiego z powodu immunitetu państwa obcego w sprawach dotyczących działalności władczej. • Prawo właściwe do oceny miejsca wykonania zobowiązania z czynu niedozwolonego popełnionego za granicą przez państwo obce określa prawo prywatne międzynarodowe, a nie polski kodeks cywilny.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powinno być rozpoznane przez sąd polski na podstawie art. 1103 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 454 k.c., gdyż zobowiązanie miało być wykonane w Polsce. • Sąd Apelacyjny błędnie użył pojęcia 'pierwotny brak jurysdykcji krajowej'.
Godne uwagi sformułowania
da mihi factum, dabo tibi ius • nie można pominąć, że powszechnie obecnie przyjęta zasada ograniczonego immunitetu jurysdykcyjnego państwa obcego sprawia, iż nie obejmuje on działań państwa w zwykłym obrocie cywilnym i gospodarczym • zasady te nie pozwalają na podległość państwa prawu i jurysdykcji innego państwa
Skład orzekający
Kazimierz Zawada
przewodniczący
Antoni Górski
członek
Irena Gromska-Szuster
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku jurysdykcji krajowej polskich sądów w sprawach przeciwko państwom obcym i ich organom, gdy przedmiotem sporu jest działalność władcza państwa, powołując się na immunitet jurysdykcyjny oparty na zwyczaju międzynarodowym."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których stroną jest państwo obce lub jego organy, a przedmiotem sporu jest działalność władcza. Nie dotyczy sytuacji, gdy państwo działa w obrocie cywilnym lub gospodarczym jak podmiot prywatny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii jurysdykcji sądów i immunitetu państw obcych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem międzynarodowym i transgranicznymi sporami. Kwota roszczenia jest astronomiczna, co dodaje jej dramatyzmu.
“Czy polski sąd może pozwać obce państwo? Sąd Najwyższy rozstrzyga o braku jurysdykcji i immunitetach.”
Dane finansowe
WPS: 10 769 626 671,04 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.