III CSK 29/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia Instytutu […] Polskiej Akademii Nauk w K. przeciwko N. G. o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokali użytkowych. Powód wypowiedział umowę najmu, a pozwany nie wydał lokali, pozostając w nich bez tytułu prawnego. Sąd Okręgowy uwzględnił część roszczenia, opierając się na przepisach o bezumownym korzystaniu z rzeczy (art. 224-226 k.c. w zw. z art. 230 k.c.). Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, zasądzając znacznie niższą kwotę i wskazując na wadliwość podstawy prawnej, a także brak wykazania szkody przez powoda w kontekście odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c.). Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, kwestionując stanowisko o niewykazaniu szkody i wskazując na możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny oddalił powództwo ponad kwoty już zasądzone, argumentując, że powód nie był właścicielem nieruchomości, a zatem nie przysługuje mu roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Podniesienie argumentów o szkodzie i bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanego w odpowiedzi na apelację było niedopuszczalne z uwagi na przepisy procesowe (art. 47912 § 1 k.p.c., art. 383 k.p.c.). Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego, że legitymacja czynna do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy przysługuje wyłącznie właścicielowi, a roszczenie odszkodowawcze nie zostało wykazane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że legitymacja do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przysługuje wyłącznie właścicielowi, a także zasady dopuszczalności zmiany podstawy faktycznej żądania w toku postępowania.
Dotyczy sytuacji, gdy powód nie jest właścicielem nieruchomości, a dochodzi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Kluczowe są również zasady procesowe dotyczące zmiany żądania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód, nie będąc właścicielem nieruchomości, jest legitymowany do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, legitymacja czynna do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy przysługuje wyłącznie właścicielowi rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że powód, nie będąc właścicielem nieruchomości, nie był legitymowany do dochodzenia roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie. Roszczenie to jest roszczeniem właściciela.
Czy powód wykazał szkodę w rozumieniu art. 471 k.c. w związku z nieoddaniem lokalu po wypowiedzeniu umowy najmu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał szkody w rozumieniu art. 471 k.c. Twierdzenia o szkodzie pojawiły się dopiero w odpowiedzi na apelację, co było niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zasadnie uznał, że twierdzenia o szkodzie i bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanego pojawiły się zbyt późno w postępowaniu, co uniemożliwiało ich uwzględnienie z uwagi na przepisy procesowe.
Czy zmiana podstawy faktycznej żądania pozwu w odpowiedzi na apelację jest dopuszczalna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana żądania pozwu na tym etapie postępowania jest niedopuszczalna z uwagi na przepisy procesowe.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że podniesienie nowych argumentów dotyczących szkody i bezpodstawnego wzbogacenia w odpowiedzi na apelację było niedopuszczalne z uwagi na treść art. 47912 § 1 k.p.c. i art. 383 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Instytut […] Polskiej Akademii Nauk w K. | instytucja | powód |
| N. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (18)
Pomocnicze
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 226
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o rękojmi do roszczeń właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (roszczenie odszkodowawcze).
k.c. art. 1
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu rzeczy po zakończeniu najmu.
k.p.c. art. 383
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz rozszerzania żądania lub jego podstaw w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz zmiany podstawy faktycznej powództwa w odpowiedzi na apelację.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sprecyzowania podstawy faktycznej i prawnej żądania.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek dowodzenia przez strony.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39820
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu drugiej instancji oceną prawną sądu najwyższego.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód nie był właścicielem nieruchomości, co wykluczało dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. • Zmiana podstawy faktycznej żądania w odpowiedzi na apelację była niedopuszczalna procesowo.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie powinno być uwzględnione na podstawie przepisów o prawie rzeczowym. • Sąd Apelacyjny błędnie ocenił brak szkody i naruszył art. 471 k.c. w zw. z art. 675 § 1 k.c.
Godne uwagi sformułowania
legitymacja czynna przysługuje jedynie właścicielowi rzeczy • Twierdzenia powoda o poniesieniu szkody i bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanego wobec powoda pojawiły się dopiero w odpowiedzi na apelację pozwanego. • Oparcie powództwa na tych faktach było niedopuszczalne z uwagi na treść art. 47912 § 1 k.p.c. i art. 383 k.p.c.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący-sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Irena Gromska-Szuster
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że legitymacja do dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przysługuje wyłącznie właścicielowi, a także zasady dopuszczalności zmiany podstawy faktycznej żądania w toku postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy powód nie jest właścicielem nieruchomości, a dochodzi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. Kluczowe są również zasady procesowe dotyczące zmiany żądania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest wykazanie legitymacji procesowej i prawidłowe sformułowanie żądania pozwu od samego początku. Pokazuje też, jak ważne są zasady procesowe dotyczące zmiany żądania w toku postępowania.
“Nie jesteś właścicielem? Nie dostaniesz zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości!”
Dane finansowe
WPS: 69 550,79 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie / odsetki: 1433,55 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.