III CSK 27/11

Sąd Najwyższy2011-04-11
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnapowództwo o ustalenieart. 189 k.p.c.księgi wieczystewłasność nieruchomościkoszty postępowania

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, uznając, że powódka mogła dochodzić swoich praw w inny sposób, a podnoszone wątpliwości prawne nie spełniały kryteriów przyjęcia skargi do rozpoznania.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2011 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie z powództwa Ewy K. przeciwko Skarbowi Państwa - Lasom Państwowym o ustalenie. Sąd uznał, że powódka mogła dochodzić swoich praw w inny sposób niż przez powództwo z art. 189 k.p.c., a podnoszone przez skarżącego wątpliwości prawne nie spełniały wymogów przyjęcia skargi do rozpoznania. Dodatkowo, Sąd Najwyższy podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko dotyczące pojęcia lasów i gruntów leśnych.

Sąd Najwyższy w składzie sędziego Antoniego Górskiego, rozpoznając skargę kasacyjną strony pozwanej (Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwo L.) od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 września 2010 r. w sprawie z powództwa Ewy K. o ustalenie, postanowił odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania. Skarżący argumentował potrzebę przyjęcia skargi dwoma przyczynami. Pierwsza dotyczyła wyjaśnienia zależności między art. 189 k.p.c. a art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wskazując na możliwość dochodzenia ochrony praw w inny sposób. Sąd Apelacyjny trafnie uznał, że skoro powódka dochodziła prawa własności tylko do części nieruchomości, nie mogłaby realizować tego roszczenia na podstawie art. 10 u.k.w.h., co wykluczałoby pozew z art. 189 k.p.c. w przypadku roszczeń do całego przedmiotu własności. W tej konkretnej sprawie taka sytuacja nie zachodziła, a zatem wątpliwości skarżącego nie spełniały warunku z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. Druga przyczyna sprowadzała się do zakwestionowania stanowiska Sądu Najwyższego z wyroku z dnia 8 maja 1998 r. (I CKN 664/97) dotyczącego pojęcia lasów i gruntów leśnych „podzielonych faktycznie” przed 1 września 1939 r. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił pogląd wyrażony w przywołanym wyroku, co również wykluczało przyjęcie skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, powództwo o ustalenie prawa własności na podstawie art. 189 k.p.c. jest dopuszczalne w takiej sytuacji, ponieważ nie można realizować tego roszczenia w drodze powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, które dotyczy całego przedmiotu własności.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że skoro powódka dochodziła prawa własności tylko do części nieruchomości, nie mogłaby realizować tego roszczenia w drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h. Powództwo na tej podstawie wykluczałoby pozew z art. 189 k.p.c. jedynie wtedy, gdyby pretensje powódki dotyczyły całego przedmiotu własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej. Taka sytuacja w sprawie nie zachodziła.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi do rozpoznania

Strona wygrywająca

Ewa K.

Strony

NazwaTypRola
Ewa K.osoba_fizycznapowódka
Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo L.organ_państwowypozwana

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Dopuszczalność powództwa o ustalenie prawa własności do części nieruchomości.

k.p.c. art. 398^9 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Odmowa przyjęcia skargi do rozpoznania.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 10

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Powództwo na tej podstawie wykluczałoby pozew z art. 189 k.p.c., gdyby pretensje powódki dotyczyły całego przedmiotu własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasądzenie kosztów postępowania.

Dekret o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa art. 1 § 3

Definicja lasów i gruntów leśnych „podzielonych faktycznie” przed dniem 1 września 1939 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność powództwa o ustalenie prawa własności do części nieruchomości na podstawie art. 189 k.p.c. Podtrzymanie wcześniejszego orzecznictwa w sprawie definicji lasów i gruntów leśnych.

Odrzucone argumenty

Potrzeba wykładni zależności między art. 189 k.p.c. a art. 10 u.k.w.h. Potrzeba zmiany stanowiska w sprawie definicji lasów i gruntów leśnych.

Godne uwagi sformułowania

nie powinno się go rozstrzygać w sposób abstrakcyjny, lecz w okolicznościach konkretnej sprawy nie przysługuje, jeżeli zainteresowany może w innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw pojęcie lasów i gruntów leśnych „podzielonych faktycznie” przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha

Skład orzekający

Antoni Górski

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Dopuszczalność powództwa o ustalenie prawa własności do części nieruchomości na podstawie art. 189 k.p.c. oraz kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dochodzenia prawa własności do części nieruchomości oraz interpretacji przepisów dotyczących lasów państwowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z dopuszczalnością powództwa o ustalenie prawa własności oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Kiedy można pozwać o ustalenie własności części nieruchomości? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

koszty zastępstwa prawnego: 3600 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CSK 27/11 POSTANOWIENIE Dnia 11 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski w sprawie z powództwa Ewy K. przeciwko Skarbowi Państwa - Lasom Państwowym Nadleśnictwo L. o ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 kwietnia 2011 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 września 2010 r., odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym. 2 Uzasadnienie Skarżący uzasadniał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej dwiema przyczynami. Pierwsza sprowadza się do potrzeby wyjaśnienia wzajemnych zależności pomiędzy art. 189 k.p.c., a art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361, ze zm.), dalej: u.k.w.h". Podejmując ten problem należy przede wszystkim podkreślić, że nie powinno się go rozstrzygać w sposób abstrakcyjny, lecz w okolicznościach konkretnej sprawy (tak słusznie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 września 2004 r., II CK 497/03, niepubl.). Drugim założeniem ogólnym jest to, że powództwo z art. 189 k.p.c. nie przysługuje, jeżeli zainteresowany może w innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2004 r., II CK 497/03, niepubl.). Kierując się tymi założeniami Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że ponieważ powódka dochodzi prawa własności tylko do części nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej, nie mogłaby realizować tego roszczenia w drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h. Powództwo na tej podstawie wykluczałoby pozew z art. 189 k.p.c., gdyby pretensje powódki dotyczyły całego przedmiotu własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi, a zatem podnoszone przez skarżącego wątpliwości co do możliwości występowania przez powódkę z roszczeniem z art. 189 k.p.c. nie spełniają in concreto warunku z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcia skargi do rozpoznania w postaci potrzeby wykładni obu powołanych przepisów. Jeśli chodzi o drugą z powołanych przyczyn przyjęcia skargi, to praktycznie sprowadza się ona do zakwestionowania stanowiska prawnego zajętego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, (OSNC 1999 r., nr 1, poz. 7), zgodnie z którym pojęcie lasów i gruntów leśnych „podzielonych faktycznie" przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha oznacza – w rozumieniu art. 1 ust. 3 lit. B dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82, ze zm.) – to samo, co stwierdzenie faktu ich podziału na takie areały. Sąd Najwyższy 3 w składzie rozpoznającym kwestię przyjęcia skargi w niniejszej sprawie do rozpoznania podziela jednak pogląd wyrażony w przywołanym wyroku, co sprawia, że i ta przyczyna przyjęcia skargi nie zachodzi. W tym stanie rzeczy należało odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.) z zasądzeniem od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym (art. 98 § 1 k.p.c.). jz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI