III CSK 238/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zasiedzenia nieruchomości przez wnioskodawców W. P. i K. P. Sąd Rejonowy w M. uznał, że wnioskodawcy nabyli przez zasiedzenie własność dwóch działek, które powstały z podziału działki stanowiącej własność Skarbu Państwa. Sąd Rejonowy ustalił, że działki te były nieprzerwanie samoistnie posiadane przez wnioskodawców i ich poprzedników prawnych przez wymagany 20-letni okres, a posiadanie odbywało się w dobrej wierze. Sąd Okręgowy w K., na skutek apelacji Skarbu Państwa, zmienił postanowienie Sądu Rejonowego, oddalając wniosek w części dotyczącej działki nr 6288/4. Sąd Okręgowy uznał, że działka ta w całości znajduje się w zasięgu budowli regulacyjnych potoku S., a przed ich wykonaniem była trwale zajęta przez wody. W związku z tym, działka ta nie mogła być użytkowana w sposób wskazany przez wnioskodawców i nie mogła być nabyta przez zasiedzenie, zwłaszcza po wejściu w życie ustawy Prawo wodne z 2001 r., która wyłączyła ją z obrotu cywilnoprawnego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną wnioskodawców, uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, wskazując, że ustalenie linii brzegowej potoku, które było kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy, nie należy do kognicji sądu powszechnego. Powinno ono nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, zgodnie z przepisami Prawa wodnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd powszechny nie może samodzielnie ustalać linii brzegowej, a w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od takiej decyzji administracyjnej, sąd powinien wyznaczyć stronom odpowiedni termin do jej uzyskania. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie linii brzegowej jako przesłanki zasiedzenia nieruchomości, kompetencje sądu powszechnego w sprawach dotyczących Prawa wodnego, wyłączenie nieruchomości z obrotu cywilnoprawnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Prawem wodnym i ustalaniem linii brzegowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustalenie linii brzegowej potoku, stanowiącej podstawę do wyłączenia gruntu z obrotu cywilnoprawnego i uniemożliwienia zasiedzenia, należy do kognicji sądu powszechnego, czy też wymaga wydania decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ustalenie linii brzegowej nie należy do kognicji sądu powszechnego i powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa wodnego przewidują specjalną procedurę ustalania linii brzegowej w drodze decyzji administracyjnej. Sąd powszechny nie posiada kompetencji do samodzielnego ustalenia linii brzegowej, nawet jeśli ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sądowej. W przypadku, gdy rozstrzygnięcie zależy od decyzji administracyjnej, sąd powinien wyznaczyć stronom termin do jej uzyskania.
Czy nieruchomość znajdująca się w zasięgu budowli regulacyjnych potoku i trwale zajęta przez wody powierzchniowe może być przedmiotem zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi stanowiącymi własność publiczną nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, co wyłącza możliwość ich zasiedzenia.
Uzasadnienie
Zgodnie z Prawem wodnym, grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi stanowiącymi własność publiczną nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu. W związku z tym, nabycie ich własności przez zasiedzenie jest niemożliwe. Sąd Okręgowy błędnie ustalił linię brzegową, co miało wpływ na ocenę możliwości zasiedzenia.
Czy posiadanie nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców przed uregulowaniem linii brzegowej potoku może być uwzględnione przy ocenie przesłanek zasiedzenia?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nieruchomość była trwale zajęta przez wody i wyłączona z obrotu cywilnoprawnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przed uregulowaniem brzegów potoku, sporna działka gruntu była zalewana jego wodami, co uniemożliwiało samoistne posiadanie w dobrej wierze. W związku z tym, posiadanie przez poprzedników prawnych nie mogło być uwzględnione.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Gmina T. | instytucja | uczestnik |
| Skarb Państwa - Starosta M. | organ_państwowy | uczestnik |
| Skarb Państwa - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w K. | organ_państwowy | uczestnik |
| K. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przesłanek zasiedzenia nieruchomości.
Prawo wodne art. 15 § ust. 7
Ustawa Prawo wodne
Dotyczy ustalania linii brzegowej przez połączenie zewnętrznych krawędzi budowli regulacyjnych.
Prawo wodne art. 10 § ust. 2
Ustawa Prawo wodne
Dotyczy wód publicznych i ich własności.
Prawo wodne art. 10 § ust. 3
Ustawa Prawo wodne
Wyłącza płynące wody publiczne spod obrotu cywilnoprawnego.
Prawo wodne art. 14 § ust. 1
Ustawa Prawo wodne
Grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód w granicach linii brzegów.
Prawo wodne art. 14 § ust. 2
Ustawa Prawo wodne
Grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi stanowiącymi własność publiczną nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu.
Prawo wodne art. 15 § ust. 2
Ustawa Prawo wodne
Ustalenie linii brzegu następuje w decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dotyczy domniemania dobrej wiary posiadacza.
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy mienia państwowego.
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przytaczania okoliczności faktycznych i dowodów przez strony.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku przedstawiania dowodów przez strony i możliwości dowodzenia z urzędu.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności nowych dowodów i okoliczności w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 177 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zawieszenia postępowania w celu wydania decyzji przez organ administracji.
Dz.U. Nr 55, poz. 321 art. 10
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny
Dotyczy terminu zasiedzenia.
Dz.U. Nr 38, poz. 230 art. 4
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne
Grunty pokryte państwowymi wodami płynącymi stanowią własność Państwa.
Dz.U. Nr 34, poz. 158 art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. – Prawo wodne
Dotyczy własności wód.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie linii brzegowej potoku nie należy do kognicji sądu powszechnego, lecz wymaga decyzji administracyjnej. • Grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi stanowiącymi własność publiczną nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, co wyłącza możliwość ich zasiedzenia.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił linię brzegową i na tej podstawie oddalił wniosek o zasiedzenie. • Posiadanie nieruchomości przez poprzedników prawnych wnioskodawców przed uregulowaniem linii brzegowej powinno być uwzględnione przy ocenie przesłanek zasiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
Ustalenie linii brzegu nie należy do kognicji sądu powszechnego, nawet wówczas, gdy ma stanowić jedynie przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie należącej do drogi sądowej. • Przepisy Prawa wodnego zawierają odrębne od przewidzianych w przepisach kodeksu cywilnego oraz przepisach regulujących postępowanie rozgraniczeniowe w odniesieniu do granicy kryteria ustalenia linii brzegu. • W stosunku do nieruchomości wyłączonej spod obrotu cywilnoprawnego nie jest możliwe nabycie jej własności przez zasiedzenie.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie linii brzegowej jako przesłanki zasiedzenia nieruchomości, kompetencje sądu powszechnego w sprawach dotyczących Prawa wodnego, wyłączenie nieruchomości z obrotu cywilnoprawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Prawem wodnym i ustalaniem linii brzegowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interakcji między prawem cywilnym (zasiedzenie) a prawem wodnym, a kluczowe rozstrzygnięcie dotyczy podziału kompetencji między sądem a organami administracji.
“Czy sąd może ustalić linię brzegową potoku? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kompetencji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.