III CSK 227/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną powódki H. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił jej żądanie zapłaty odszkodowania, zadośćuczynienia i renty przeciwko Szpitalowi Wojewódzkiemu w T. Sąd niższej instancji uznał, że powódka wyraziła zgodę na zabieg metodą klasyczną i nie było podstaw do przypisania winy lekarzom. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok, podkreślił fundamentalne znaczenie świadomej zgody pacjenta na zabieg medyczny. Zgodnie z orzeczeniem, zgoda ta musi być "objaśniona" i "poinformowana", co oznacza, że pacjent musi zostać rzetelnie poinformowany o wszystkich dostępnych metodach leczenia, ich ryzyku i korzyściach, aby mógł dokonać świadomego wyboru. W tej sprawie Sąd Apelacyjny pominął kluczowe ustalenie, że powódka nie została poinformowana o możliwości wykonania zabiegu metodą laparoskopową, która była dostępna w innych placówkach. Brak tej informacji pozbawił powódkę możliwości wyboru i współdecydowania o sposobie leczenia, co skutkowało tym, że jej zgoda na metodę klasyczną nie miała charakteru zgody uświadomionej. W konsekwencji, działanie lekarzy zostało uznane za podjęte w warunkach bezprawności, co uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku informacyjnego lekarza wobec pacjenta, znaczenie świadomej zgody na zabieg medyczny, konsekwencje braku poinformowania o alternatywnych metodach leczenia.
Dotyczy sytuacji, gdy istnieją alternatywne metody leczenia, a pacjent nie został o nich poinformowany.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zgoda pacjenta na zabieg medyczny jest ważna, jeśli nie został on poinformowany o alternatywnych metodach leczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgoda pacjenta na zabieg medyczny nie jest ważna (nie wyłącza bezprawności), jeśli pacjent nie został poinformowany o alternatywnych metodach leczenia i ich ryzyku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zgoda pacjenta musi być "objaśniona" i "poinformowana". Pacjent, jako laik, musi otrzymać przystępną informację o wszystkich dostępnych metodach, aby mógł dokonać świadomego wyboru. Brak takiej informacji, nawet jeśli pacjent wyraził zgodę na proponowaną metodę, skutkuje bezprawnością działania lekarza.
Jaki jest charakter prawny zgody pacjenta na zabieg medyczny?
Odpowiedź sądu
Zgoda pacjenta jest przejawem woli podobnym do oświadczenia woli, stanowiącym okoliczność wyłączającą bezprawność naruszenia dobra osobistego, pod warunkiem, że jest świadoma i poinformowana.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przyjmuje, że zgoda pacjenta jest przejawem woli podobnym do oświadczenia woli, co znajduje odzwierciedlenie w przepisach ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Kluczowe jest jednak, aby zgoda ta była poprzedzona rzetelną informacją o ryzyku i alternatywach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Szpital Wojewódzki w T. | instytucja | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
u.z.l.l.d. art. 31 § ust. 1
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty
u.z.l.l.d. art. 32 § ust. 1
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty
u.z.l.l.d. art. 34 § ust. 1
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty
Pomocnicze
k.p.c. art. 3983
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 430
Kodeks cywilny
k.c. art. 444
Kodeks cywilny
k.c. art. 445
Kodeks cywilny
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
u.z.o.z. art. 19 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej
k.e.l. art. 6
Kodeks etyki lekarskiej
k.e.l. art. 13
Kodeks etyki lekarskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak poinformowania pacjentki o alternatywnych metodach leczenia (laparoskopia) stanowiło naruszenie obowiązku informacyjnego i pozbawiło ją możliwości świadomego wyboru. • Niewłaściwe zastosowanie art. 32 i 34 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przez Sąd Apelacyjny, który pominął kwestię braku świadomej zgody.
Godne uwagi sformułowania
w demokratycznym państwie prawnym jednym z przejawów autonomii jednostki i swobody dokonywanych przez nią wyborów jest prawo do decydowania o samym sobie, w tym do wyboru metody leczenia. • Zgoda pacjenta - jako czynnik sankcjonujący moralnie postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze - stanowi jedną z przesłanek legalności czynności leczniczych. • Zgoda pacjenta, jak się powszechnie wskazuje, stanowi okoliczność wyłączającą bezprawność naruszenia dobra osobistego, sporny jest natomiast jej charakter prawny. • Zgoda pacjenta w rozumieniu art. 32 ust. 1, 34 ust. 1 ustawy musi być zgodą "objaśnioną", "poinformowaną", a więc świadomie akceptującą przez pacjenta zrozumiałe przezeń ryzyko dokonania zabiegu i przejęcie na siebie tego ryzyka. • Dopiero taka zgoda pacjenta wyłącza bezprawność interwencji lekarza. • Sama aprobata pacjenta dokonania zabiegu, uzyskana w sytuacji braku uprzedniego udzielenia mu przystępnej informacji, nie może być traktowana jako zgoda w jurydycznym tego słowa znaczeniu. • Pacjent aby mógł dokonać świadomego wyboru, musi zostać o alternatywnej metodzie leczenia czy też diagnostyki poinformowany. • Ostateczna jednak decyzja należy do pacjenta, który zresztą może wybrać metodę mniej inwazyjną lub nawet o zmniejszonej skuteczności terapeutycznej, także ze względów pozamedycznych. • Informacja ta, jak już wskazano, służy dokonaniu świadomego wyboru przez pacjenta, nie przez lekarza.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Maria Szulc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku informacyjnego lekarza wobec pacjenta, znaczenie świadomej zgody na zabieg medyczny, konsekwencje braku poinformowania o alternatywnych metodach leczenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieją alternatywne metody leczenia, a pacjent nie został o nich poinformowany.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa pacjenta do decydowania o swoim leczeniu i podkreśla kluczowy obowiązek lekarza do rzetelnego informowania. Jest to temat ważny dla każdego, kto korzysta z usług medycznych.
“Czy zgoda na zabieg jest ważna, jeśli lekarz nie powiedział o wszystkich opcjach? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 201 000 PLN
odszkodowanie: 10 000 PLN
zadośćuczynienie: 190 000 PLN
renta: 600 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.