III CSK 22/06

Sąd Najwyższy2006-04-12
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweWysokanajwyższy
księgi wieczystenieruchomościzarządużytkowaniewykreślenie wpisustan prawnydecyzja administracyjnaustawa o gospodarce nieruchomościamiSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że wykreślenie prawa zarządu i użytkowania z księgi wieczystej nie wymaga decyzji administracyjnej o ich wygaśnięciu, a przepisy stanowiące podstawę takiego poglądu zostały uchylone.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta przeciwko „P.” S.A. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, opierając się na poglądzie, że do wykreślenia prawa zarządu i użytkowania potrzebna jest decyzja administracyjna o ich wygaśnięciu. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok, wskazując, że przepisy uzasadniające taki pogląd zostały uchylone, a zatem sąd może badać, czy prawo zarządu/użytkowania wygasło.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym Zbigniew Strus (przewodniczący), Marian Kocon (sprawozdawca) i Grzegorz Misiurek, rozpoznał skargę kasacyjną Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta przeciwko „P.” S.A. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Sprawa dotyczyła żądania wykreślenia z księgi wieczystej wpisu zarządu i użytkowania na rzecz pozwanych. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację powoda, podtrzymując stanowisko Sądu Rejonowego, że dla wykreślenia tych praw niezbędna jest decyzja właściwego organu administracyjnego o ich wygaśnięciu. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skarga kasacyjna powoda zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że przepisy, na których opierał się sąd niższej instancji, a które stanowiły podstawę poglądu o konieczności uzyskania decyzji administracyjnej, zostały uchylone z dniem 1 stycznia 1998 r. przez ustawę o gospodarce nieruchomościami i nie znalazły odpowiedników w nowym stanie prawnym. W związku z tym, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do twierdzenia, iż dopóki nie zostanie wydana decyzja administracyjna o wygaśnięciu zarządu lub użytkowania, prawa te nadal istnieją. Sąd Najwyższy podkreślił, że kognicja sądu w takiej sprawie obejmuje ustalenie, czy prawo zarządu lub użytkowania wpisane do księgi wieczystej faktycznie wygasło. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest niezbędna. Sąd może badać, czy prawo zarządu lub użytkowania wygasło, nawet bez takiej decyzji administracyjnej, zwłaszcza po uchyleniu przepisów stanowiących podstawę do takiego wymogu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy, które stanowiły podstawę poglądu o konieczności uzyskania decyzji administracyjnej o wygaśnięciu prawa zarządu lub użytkowania, zostały uchylone i nie znalazły odpowiedników w nowym stanie prawnym. W związku z tym, nie ma podstaw prawnych do utrzymywania tego wymogu, a sąd jest władny badać faktyczne wygaśnięcie tych praw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Skarb Państwa-Prezydent Miasta

Strony

NazwaTypRola
Skarb Państwa-Prezydent Miastaorgan_państwowypowód
„P.” S.A.spółkapozwany

Przepisy (6)

Główne

u.k.w.h. art. 10

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Przepis ten stanowi podstawę prawną do żądania usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

Pomocnicze

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości art. 2 § ust. 1

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 241 § pkt. 2

Przepis ten uchylił z dniem 1 stycznia 1998 r. przepisy, które stanowiły podstawę poglądu o konieczności uzyskania decyzji administracyjnej o wygaśnięciu zarządu/użytkowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, art. 6 k.c., art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a także art. 328 § 2 oraz art. 385 k.p.c. Uchylenie przepisów, które stanowiły podstawę poglądu o konieczności uzyskania decyzji administracyjnej o wygaśnięciu zarządu/użytkowania.

Godne uwagi sformułowania

Uszło jednak jego uwagi, że przepisy, które stanowiły podstawę prawną tego poglądu zostały uchylone z dniem 1 stycznia 1998r. Nie znajduje podstaw prawnych pogląd, iż dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja właściwego organu administracyjnego o wygaśnięciu zarządu (użytkowania) gruntów, o które chodzi w sprawie, dopóty pozostają one nadal w zarządzie (użytkowaniu) pozwanych. Należało zatem uznać, że w niniejszej sprawie zakresem kognicji sądu jest objęta okoliczność, czy, jak twierdzi skarżący, prawo zarządu (użytkowania), wpisane na rzecz pozwanych w dziale II księgi, wieczystej wygasło.

Skład orzekający

Zbigniew Strus

przewodniczący

Marian Kocon

sprawozdawca

Grzegorz Misiurek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że sąd może badać wygaśnięcie praw wpisanych w księdze wieczystej bez konieczności uzyskania decyzji administracyjnej, jeśli przepisy stanowiące podstawę do takiego wymogu zostały uchylone."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przepisy stanowiące podstawę do wymogu uzyskania decyzji administracyjnej zostały uchylone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w obrocie nieruchomościami – możliwości uzgodnienia treści księgi wieczystej bez konieczności uzyskiwania decyzji administracyjnych, co ma istotne znaczenie dla pewności obrotu prawnego.

Koniec z administracyjnym wymogiem do wykreślenia wpisu w księdze wieczystej? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CSK 22/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Strus (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa Skarbu Państwa-Prezydenta Miasta […] przeciwko „P.” S.A. o uzgodnienie treści księgi wieczystej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 kwietnia 2006 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt [...], uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2005 r. oddalił apelację powodowego Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta […]od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 listopada 2004 r., którym oddalono powództwo o uzgodnienie treści bliżej określonej księgi wieczystej poprzez wykreślenie w dziale II wpisu zarządu i użytkowania na rzecz pozwanych P. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że dla wykreślenia prawa zarządu, a także użytkowania, niezbędna jest decyzja właściwego organu administracyjnego o ich wygaśnięciu. Skarga kasacyjna powoda – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. zawiera zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, art. 6 k.c., art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a także art. 328 § 2 oraz art. 385 k.p.c., i zmierza do uchylenia powyższego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawą prawną powództwa jest art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. - dalej "u.k.w.h."). Zgodnie z tym przepisem, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia tej niezgodności. Przedmiotem postępowania dowodowego w takiej sprawie jest więc ustalenie, czy istotnie zachodzi niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniająca jej usunięcie przez dokonanie prawidłowych wpisów. Sąd Okręgowy - odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1998 r., sygn. akt IIICZP 95/06, OSNC 1997, nr 1, poz. 3 - oddalił apelację skarżącego, wyrażając przy tym przytoczony pogląd, że dla wykreślenia prawa zarządu, a także użytkowania, niezbędna jest decyzja właściwego organu administracyjnego o ich wygaśnięciu. Uszło jednak jego uwagi, że przepisy, które 3 stanowiły podstawę prawną tego poglądu zostały uchylone z dniem 1 stycznia 1998r. poprzez art. 241 pkt. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Chodzi o art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1992 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (...), z którego wynikało, że nieruchomości będące w użytkowaniu osób prawnych pozostają nadal w ich użytkowaniu, a także, stosowany w drodze analogii, art. 2 ust. 8 tej ustawy. Ponadto, że uchylająca te przepisy ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera ich odpowiedników. Oznacza to, że nie znajduje podstaw prawnych pogląd, iż dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja właściwego organu administracyjnego o wygaśnięciu zarządu (użytkowania) gruntów, o które chodzi w sprawie, dopóty pozostają one nadal w zarządzie (użytkowaniu) pozwanych. Należało zatem uznać, że w niniejszej sprawie zakresem kognicji sądu jest objęta okoliczność, czy, jak twierdzi skarżący, prawo zarządu (użytkowania), wpisane na rzecz pozwanych w dziale II księgi, wieczystej wygasło. Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI