III CSK 189/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R.G. domagał się od pozwanej spółki A. N. D. P. sp. z o.o. zwrotu kwoty 70 000 zł, która została mu bezzasadnie wyegzekwowana z rachunku wspólnego prowadzonego dla niego i jego matki. Sąd Rejonowy zasądził dochodzoną kwotę, uznając, że powód skutecznie wzruszył domniemanie prawne równości udziałów w rachunku wspólnym, które stosuje się w przypadku braku odmiennych postanowień umowy lub regulaminu. Sąd Rejonowy ustalił, że intencją współposiadaczy było, aby matka powoda miała jedynie dostęp do środków, a nie uprawnienie do nich wbrew woli powoda. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację strony pozwanej, zmienił wyrok i oddalił powództwo. Sąd Okręgowy uznał, że egzekucja z rachunku wspólnego jest prowadzona do udziału dłużnika, a domniemanie równości udziałów można wzruszyć jedynie na podstawie treści umowy rachunku. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umowa rachunku wspólnego (lokaty wspólnej) może być zawarta z różnymi wariantami dysponowania środkami. W przypadku egzekucji z wierzytelności wspólnej, gdy dłużnikiem jest jeden ze współposiadaczy, stosuje się art. 8911 § 1 k.p.c. Jeśli umowa nie określa udziałów lub nie została przedłożona komornikowi, domniemywa się równość udziałów. Sąd Najwyższy podkreślił, że wewnętrzne porozumienia między współposiadaczami, z których wynikałoby wyłączne prawo jednego z nich do środków, nie mogą odnieść skutku wobec wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie doszło do zmiany treści umowy rachunku. W tej sprawie komornikowi nie przedłożono treści umowy, co uzasadniało zastosowanie domniemania równości udziałów i prawidłowość przeprowadzonej egzekucji. W związku z tym roszczenie powoda oparte na art. 405 k.c. i art. 416 k.c. zostało uznane za bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasad egzekucji z rachunków wspólnych, znaczenie przedłożenia umowy rachunku komornikowi, wzruszalność domniemania równości udziałów i ograniczenia wpływu wewnętrznych porozumień współposiadaczy na postępowanie egzekucyjne.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku przedłożenia umowy rachunku komornikowi i zastosowania domniemania równości udziałów. Może być mniej bezpośrednio stosowalne, gdy umowa rachunku jest jasna i została przedłożona.
Zagadnienia prawne (2)
Czy współposiadacz rachunku wspólnego, niebędący dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym, może żądać od wierzyciela zwrotu kwoty wyegzekwowanej z rachunku, wykazując, że środki należały wyłącznie do niego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, współposiadacz rachunku wspólnego niebędący dłużnikiem egzekwującego wierzyciela nie może skutecznie sprzeciwić się egzekucji i dowodzić wyłącznego prawa do środków, jeśli nie doszło do zmiany treści umowy rachunku przed upływem terminu do przedłożenia jej komornikowi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku egzekucji z rachunku wspólnego, gdy dłużnikiem jest jeden ze współposiadaczy, stosuje się art. 8911 § 1 k.p.c. Brak przedłożenia komornikowi umowy rachunku, która określałaby inne udziały, skutkuje domniemaniem równości udziałów. Wewnętrzne porozumienia między współposiadaczami, nawet dotyczące wyłącznej przynależności środków, nie mogą odnieść skutku wobec wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie wpłynęły na treść umowy rachunku.
Jakie są zasady egzekucji z wierzytelności wynikającej ze wspólnego rachunku bankowego, gdy dłużnikiem jest tylko jeden ze współposiadaczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Egzekucja jest prowadzona do przypadającego dłużnikowi udziału w rachunku wspólnym. Jeśli umowa nie określa udziałów lub nie została przedłożona komornikowi, domniemywa się równość udziałów. Pozostałe udziały są zwalniane z egzekucji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 8911 § 1 k.p.c., wskazując, że wierzytelność wspólna z rachunku może być zajęta, a dalsze czynności egzekucyjne dotyczą udziału dłużnika. Obowiązek przedłożenia umowy spoczywa na dłużniku, a brak tego działania lub brak określenia udziałów w umowie prowadzi do domniemania równości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. N. D. P. sp. z o.o. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 8911 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady egzekucji z wierzytelności wynikającej z rachunku wspólnego, w tym domniemanie równości udziałów w przypadku braku określenia ich w umowie lub nieprzedłożenia jej komornikowi.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia, zastosowana przez Sąd Rejonowy.
k.c. art. 416
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności za czyn niedozwolony, zastosowana przez Sąd Rejonowy.
prawo bankowe z 1997 r. art. 51
Prawo bankowe
Przewiduje możliwość zawarcia umowy rachunku wspólnego z udziałem osób fizycznych.
prawo bankowe z 1997 r. art. 51a
Prawo bankowe
Określa, że każdy współposiadacz rachunku może samodzielnie dysponować środkami i wypowiedzieć umowę.
k.c. art. 384
Kodeks cywilny
Dotyczy stosowania wzorców umownych.
k.c. art. 730
Kodeks cywilny
Dotyczy wypowiedzenia umowy rachunku bankowego.
k.c. art. 367
Kodeks cywilny
Dotyczy solidarnej wierzytelności.
k.c. art. 731
Kodeks cywilny
Dotyczy wpisu na rachunku.
k.p.c. art. 841
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa powództwa o zwolnienie spod egzekucji.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 8912 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy egzekucji z rachunku wspólnego w przypadku zadłużenia jednego z małżonków.
k.p.c. art. 8912 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy środków na rachunku wspólnym małżonków podlegających szczególnej ochronie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Egzekucja z rachunku wspólnego była prawidłowa, ponieważ nie przedłożono komornikowi umowy określającej inne udziały niż równe, co uzasadniało zastosowanie domniemania z art. 8911 § 1 k.p.c. • Wewnętrzne porozumienia między współposiadaczami rachunku, dotyczące wyłącznej przynależności środków do jednego z nich, nie mogą wpływać na skutki egzekucji wobec wierzyciela, jeśli nie doszło do zmiany treści umowy rachunku.
Odrzucone argumenty
Powód skutecznie wzruszył domniemanie równości udziałów w rachunku wspólnym, wykazując, że środki należały wyłącznie do niego. • Egzekucja była bezzasadna, ponieważ dotyczyła środków należących do osoby niebędącej dłużnikiem.
Godne uwagi sformułowania
Domniemanie prawne równości udziałów [...] jest wzruszalne i powód skuteczne je podważył w toku postępowania. • Intencją współposiadaczy przy zakładaniu lokaty wspólnej było to, iż matka powoda miała jedynie dostęp do środków powoda przechowywanych na rachunku, nie była natomiast uprawniona do tych środków wbrew woli powoda. • Ewentualne porozumienia między współposiadaczami rachunku nie mogą spowodować wobec banku zmiany prawnego statusu jednego ze współposiadaczy w „pełnomocnika” innego posiadacza w ramach istniejącego już stosunku rachunku bankowego. • Współposiadacze rachunku wspólnego muszą liczyć się z dopuszczalnością egzekucji z wierzytelności wspólnej wynikającej z umowy rachunku wspólnego wówczas, gdy w toku tej egzekucji egzekwowany będzie dług tylko jednego ze współposiadaczy. • Dla wzruszenia takiego domniemania nie mają znaczenia wewnętrzne porozumienia dokonywane między współposiadaczami rachunku, z których mogłaby wynikać inna wysokość takich udziałów lub nawet – jak wywodzi powód – „wyłączna” przynależność środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku wspólnym do jednego ze współposiadaczy.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad egzekucji z rachunków wspólnych, znaczenie przedłożenia umowy rachunku komornikowi, wzruszalność domniemania równości udziałów i ograniczenia wpływu wewnętrznych porozumień współposiadaczy na postępowanie egzekucyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku przedłożenia umowy rachunku komornikowi i zastosowania domniemania równości udziałów. Może być mniej bezpośrednio stosowalne, gdy umowa rachunku jest jasna i została przedłożona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia rachunków wspólnych i egzekucji, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia ważne niuanse proceduralne, które mogą być zaskakujące dla osób nieznających szczegółów prawa bankowego i egzekucyjnego.
“Czy środki na wspólnym koncie są bezpieczne przed egzekucją długu jednego z właścicieli? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 70 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.