III CSK 178/08

Postanowienie z dnia 5 września 2008 r., III CSK 178/08 
 
Wniosek o umieszczenie osoby chorej psychicznie w szpitalu 
psychiatrycznym (art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o 
ochronie zdrowia psychicznego, Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) może być 
złożony także przez prokuratora. 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. 
przy uczestnictwie Władysława S. i Barbary S. o umieszczenie w szpitalu 
psychiatrycznym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 września 
2008 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika Władysława S. od postanowienia 
Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 27 marca 2008 r. 
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 
 
Uzasadnienie 
 
Uczestnik Władysław S. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu 
Okręgowego w Tarnowie z dnia 27 marca 2008 r., podnosząc jako okoliczność 
uzasadniającą przyjęcie jej do rozpoznania oczywistą zasadność skargi. Skarżący 
kwestionował legitymację prokuratora do złożenia wniosku o umieszczenie go w 
szpitalu psychiatrycznym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 
1994 r. o ochronie zdrowie psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm. – dalej 
„ustawa”). Podniósł, że sprawy o umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym należą 
do spaw niemajątkowych z zakresu prawa rodzinnego, a te – stosownie do art. 7 
k.p.c. – prokurator może wszczynać tylko w wypadkach wskazanych w ustawie. 
Skoro ustawa o ochronie zdrowia psychicznego nie przewiduje takiego uprawnienia 
dla prokuratora, to nie ma on legitymacji do wszczęcia postępowania w tej sprawie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W postanowieniu z dnia 25 stycznia 2001 r., III CKN 1454/00 (OSNC 2001, nr 
7-8, poz. 116) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sprawy unormowane przepisami ustawy 

z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego są sprawami z zakresu 
prawa osobowego, a nie – jak twierdzi skarżący – z zakresu prawa rodzinnego. 
Podobne poglądy przedstawiano wcześniej w doktrynie, należy więc przyjąć, że nie 
ma przeszkód do przyjęcia, iż prokurator może żądać wszczęcia postępowania w 
takiej sprawie (art. 7 k.p.c.). 
Poza tym w doktrynie podkreśla się, że wynikające z art. 7 zdanie drugie k.p.c. 
ograniczenia możliwości wszczęcia przez prokuratora postępowania dotyczą tylko 
spraw rozpoznawanych w procesie. Uprawnienie do wszczęcia przez prokuratora 
postępowania nieprocesowego nie doznaje żadnych ograniczeń, mogą one jednak 
wynikać z istoty niektórych spraw, np. spraw z zakresu prawa rodzinnego lub 
spadkowego, w których uwzględnienie żądań zawartych we wniosku zależy od 
złożenia oświadczenia woli przez zainteresowaną osobę (np. art. 585 § 1 k.p.c. w 
związku z art. 117 § 1 k.r.o. lub art. 640 § 1 k.p.c. w związku z art. 1012 i nast. k.c.). 
Skoro jednak – co już podniesiono – sprawa o umieszczenie w szpitalu 
psychiatrycznym nie jest sprawą z zakresu prawa rodzinnego, a prawo nie wiąże z 
jej wszczęciem przez prokuratora obowiązku złożenia oświadczenia woli przez 
osobę bezpośrednio zainteresowaną, to prokurator mógł samodzielnie skutecznie 
złożyć wniosek o wszczęcie tego postępowania. Za takim wnioskiem przemawiają 
również argumenty odwołujące się do interesu publicznego (por. art. 29 ust. 3 w 
związku z art. 8 ustawy), należy jednak zastrzec, że złożenie przez prokuratora 
wniosku, o którym mowa, powinno w zasadzie nastąpić po stwierdzeniu, że nie ma 
innych osób uprawnionych do jego zgłoszenia (art. 29 ust. 2 i 3 ustawy) albo że 
osoby uprawnione od tego się uchylają, są nieporadne, upośledzone umysłowo lub 
z innych przyczyn nie można uzyskać ich stanowiska w sprawie złożenia wniosku 
(por. § 276 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. –  
Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych 
prokuratury, Dz.U. Nr 169, poz. 1189 ze zm.). 
Z tych względów Sąd Najwyższy stwierdził, że w sprawie nie występuje 
okoliczność podniesiona przez uczestnika jako uzasadniająca przyjęcie skargi do 
rozpoznania, należało zatem orzec, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).