III CSK 15/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Fundacji „M.” przeciwko Gminie Miejskiej K. o zapłatę ponad 8 milionów złotych z tytułu nakładów zwiększających wartość nieruchomości. Sąd Okręgowy w K. oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny, na skutek apelacji powódki, uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i odrzucił pozew. Uzasadnieniem odrzucenia pozwu był brak zdolności procesowej fundacji, wynikający z nieprawidłowej reprezentacji przez W. M., który twierdził, że jest dyrektorem zarządu i reprezentuje fundację jednoosobowo. Sąd Apelacyjny wezwał do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego uprawnienia, jednak W. M. nie przedstawił wymaganych uchwał. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Fundacji, uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące uzupełniania braków w składzie organów osoby prawnej (art. 70 § 1 k.p.c. w zw. z art. 199 § 2 k.p.c.). Zamiast wezwać do uzupełnienia braków w sposób umożliwiający wystąpienie o ustanowienie kuratora, Sąd Apelacyjny powinien był zwrócić się do właściwego sądu rejestrowego o ustanowienie kuratora dla fundacji, zgodnie z art. 42 k.c. w zw. z art. 70 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że brak organu osoby prawnej uniemożliwiający jej działanie w procesie powinien być uzupełniany zgodnie z przepisami, a jego nieuzupełnienie nie może prowadzić do automatycznego odrzucenia pozwu bez podjęcia odpowiednich kroków proceduralnych, co mogłoby naruszać prawo do sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaProceduralne aspekty reprezentacji osób prawnych, w tym fundacji, oraz obowiązki sądu w zakresie uzupełniania braków procesowych i ustanawiania kuratora.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku funkcjonowania organów fundacji i procedury odrzucenia pozwu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo odrzucił pozew z powodu braku zdolności procesowej strony, nie podejmując działań zmierzających do uzupełnienia braków w składzie organu osoby prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nieprawidłowo odrzucił pozew. Powinien był wezwać do uzupełnienia braków w składzie organu lub zwrócić się o ustanowienie kuratora.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 199 § 2 k.p.c. i art. 70 § 1 k.p.c., pozew nie powinien zostać odrzucony z powodu braków w składzie organu osoby prawnej, jeśli braki te dają się uzupełnić. W sytuacji, gdy osoba prawna nie może prowadzić spraw z braku organów, sąd powinien zwrócić się do sądu rejestrowego o ustanowienie kuratora.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące ustanowienia kuratora dla osoby prawnej w kontekście art. 70 § 1 k.p.c. po nowelizacji art. 603 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd Najwyższy potwierdził, że w rozumieniu art. 70 § 1 k.p.c. dla osób prawnych sądem opiekuńczym jest sąd rejestrowy, a nie sąd rodzinny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nowelizacja art. 603 k.p.c. zmieniła organ właściwy do ustanowienia kuratora dla osoby prawnej z sądu opiekuńczego na sąd rejestrowy. Jednakże, ze względów systemowych i funkcjonalnych, pojęcie sądu opiekuńczego w art. 70 § 1 k.p.c. należy interpretować jako obejmujące sąd rejestrowy w odniesieniu do osób prawnych.
Czy odrzucenie pozwu z powodu braków proceduralnych, bez podjęcia prób ich uzupełnienia, narusza prawo do sądu gwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odrzucenie pozwu bez podjęcia odpowiednich kroków proceduralnych w celu uzupełnienia braków może prowadzić do naruszenia prawa do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że odmienne stanowisko, zgodnie z którym strona nie mogłaby kwestionować prawidłowości zastosowania przepisów procesowych w skardze kasacyjnej z powodu braków w swoim składzie organów, byłoby równoznaczne z pozbawieniem strony prawa do sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Fundacja "M." | instytucja | powód |
| Gmina Miejska K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 199 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Pozew podlega odrzuceniu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, jednakże dopiero po bezskutecznym upływie terminu do ich uzupełnienia.
k.p.c. art. 199 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odrzucenie pozwu z powodu braków w składzie organów jednostki organizacyjnej następuje dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.
k.p.c. art. 70 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli braki w składzie właściwych organów osoby prawnej dają się uzupełnić, sąd wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. W wypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się o to do właściwego sądu opiekuńczego (w przypadku osób prawnych - sądu rejestrowego).
k.c. art. 42
Kodeks cywilny
Jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora.
k.p.c. art. 603 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Kuratora dla osoby prawnej ustanawia sąd rejestrowy, w którego okręgu osoba ta ma lub miała ostatnią siedzibę.
u.f. art. 10
Ustawa o fundacjach
Fundację reprezentuje zarząd w pełnym składzie, chyba że statut stanowi inaczej.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 71
Kodeks postępowania cywilnego
Określa konsekwencje nieuzupełnienia braków.
u.f. art. 5 § 1
Ustawa o fundacjach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny nieprawidłowo wezwał do uzupełnienia braków w składzie organu fundacji. • Sąd Apelacyjny powinien był zwrócić się do sądu rejestrowego o ustanowienie kuratora dla fundacji. • Odrzucenie pozwu bez podjęcia prób uzupełnienia braków narusza prawo do sądu.
Godne uwagi sformułowania
zarząd Fundacji faktycznie nie funkcjonuje • brak w składzie właściwego organu osoby prawnej • sądem opiekuńczym w rozumieniu art. 70 § 1 k.p.c. jest sąd rejestrowy
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Barbara Myszka
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty reprezentacji osób prawnych, w tym fundacji, oraz obowiązki sądu w zakresie uzupełniania braków procesowych i ustanawiania kuratora."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku funkcjonowania organów fundacji i procedury odrzucenia pozwu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne aspekty reprezentacji w postępowaniu sądowym i jak sąd powinien postępować w przypadku wątpliwości co do organów strony, aby nie naruszyć prawa do sądu.
“Fundacja walczy o miliony, ale sąd odrzuca pozew przez błąd formalny – co zrobił Sąd Najwyższy?”
Dane finansowe
WPS: 8 041 265,33 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.