III CSK 147/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną dotyczącą cofnięcia wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej w postępowaniu nieprocesowym. Wnioskodawczyni początkowo złożyła wniosek o ustanowienie służebności, który został uwzględniony przez Sąd Rejonowy. Następnie próbowała cofnąć wniosek z powodu zbyt wysokiego wynagrodzenia, ale niektóre uczestniczki postępowania nie wyraziły na to zgody. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił apelację wnioskodawczyni, wskazując, że zrzeczenie się służebności przed uprawomocnieniem postanowienia nie jest skuteczne, ponieważ przepis art. 246 k.c. dotyczy istniejących praw rzeczowych. Ponadto, sąd podkreślił specyfikę postępowania nieprocesowego, gdzie dyspozycyjność wnioskodawcy jest ograniczona, a cofnięcie wniosku wymaga zgody wszystkich uczestników, w przeciwieństwie do postępowania procesowego (art. 203 k.p.c.). Sąd Najwyższy, analizując zastosowanie art. 203 § 1 k.p.c. do postępowania nieprocesowego na podstawie art. 13 § 2 k.p.c., uznał, że przepis ten nie ma zastosowania do cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym. Podkreślono, że art. 512 k.p.c. reguluje tę kwestię w sposób wyczerpujący, a odmienna interpretacja byłaby sprzeczna z istotą postępowania nieprocesowego, które ma na celu ukształtowanie stosunków prawnych, a nie ochronę roszczeń. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym oraz możliwości zrzeczenia się służebności przed uprawomocnieniem orzeczenia.
Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i praw rzeczowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 203 § 1 k.p.c. ma zastosowanie do cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 203 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania do cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 512 k.p.c. reguluje kwestię cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym w sposób wyczerpujący, a jego treść jest odmienna od art. 203 k.p.c. dotyczącego cofnięcia pozwu w postępowaniu procesowym. Istota postępowania nieprocesowego, polegająca na kształtowaniu stosunków prawnych, wyklucza odpowiednie stosowanie art. 203 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim pozwala on na zrzeczenie się roszczenia.
Czy można zrzec się służebności drogi koniecznej przed uprawomocnieniem się postanowienia o jej ustanowieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zrzeczenie się służebności drogi koniecznej przed uprawomocnieniem się postanowienia o jej ustanowieniu nie wywołuje skutków prawnych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy (zaaprobowany przez SN) uznał, że art. 246 k.c. pozwala na zrzeczenie się istniejącego ograniczonego prawa rzeczowego, a orzeczenie o ustanowieniu służebności wywołuje skutki prawne dopiero po uprawomocnieniu. Nie można zrzec się przyszłego prawa.
Jaka jest dopuszczalna forma cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Cofnięcie wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe jest skuteczne, gdy inni uczestnicy w wyznaczonym terminie nie sprzeciwili się temu, po rozpoczęciu posiedzenia albo po złożeniu przez któregokolwiek uczestnika oświadczenia na piśmie odnoszącego się do istoty wniosku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 512 § 1 k.p.c., wskazując, że brak sprzeciwu nie jest warunkiem skuteczności cofnięcia wniosku do chwili rozpoczęcia posiedzenia lub złożenia pisemnego oświadczenia przez uczestnika. W razie sprzeciwu któregokolwiek z uczestników, cofnięcie wniosku nigdy nie jest skuteczne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimiera R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Maria K. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Krystyna M. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Jadwiga P. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Małgorzata W. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Halina D. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Adam N. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 512 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa warunki skuteczności cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie ma zastosowania do cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.c. art. 246 § § 1
Kodeks cywilny
Pozwala na zrzeczenie się istniejącego ograniczonego prawa rzeczowego.
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy służebności drogi koniecznej.
k.c. art. 145 § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy służebności drogi koniecznej.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ekonomii procesowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 203 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania do cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym. • W postępowaniu nieprocesowym cofnięcie wniosku jest skuteczne tylko za zgodą wszystkich uczestników. • Zrzeczenie się służebności drogi koniecznej przed uprawomocnieniem postanowienia nie jest skuteczne.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżących oparta na błędnej wykładni art. 246 § 1 k.c. i art. 512 k.p.c. • Zarzut naruszenia art. 6 k.p.c. w kontekście zasady ekonomii procesowej.
Godne uwagi sformułowania
Artykuł 203 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania do cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym. • W postępowaniu nieprocesowym, w razie sprzeciwu któregokolwiek z uczestników, cofnięcie wniosku nigdy nie jest skuteczne. • Przepis ten pozwala jedynie na zrzeczenie się istniejącego już ograniczonego prawa rzeczowego, a orzeczenie o ustanowieniu służebności drogi koniecznej wywołuje skutki prawne dopiero po uprawomocnieniu się.
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Iwona Koper
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad cofnięcia wniosku w postępowaniu nieprocesowym oraz możliwości zrzeczenia się służebności przed uprawomocnieniem orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i praw rzeczowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia istotne różnice między postępowaniem procesowym a nieprocesowym w kontekście dyspozycyjności stron, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Dotyczy również kwestii zrzeczenia się praw rzeczowych.
“Czy można wycofać wniosek w sądzie, gdy inni się nie zgadzają? Sąd Najwyższy wyjaśnia różnice między sprawami.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.