Orzeczenie · 2020-10-02

III CSK 127/18

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2020-10-02

SNCywilneodpowiedzialność deliktowaŚrednianajwyższy

odszkodowaniepostępowanie egzekucyjnespółka cywilnaprzedawnienieSkarb Państwaorgan egzekucyjnyosoba trzeciakoszty postępowania

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powód C. P. dochodził od Skarbu Państwa odszkodowania w kwocie 91 180 zł z tytułu sprzedaży jego towarów w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce cywilnej. Spółka ta zalegała z podatkiem VAT. W toku postępowania egzekucyjnego zajęto i sprzedano ruchomości należące do powoda, który twierdził, że był osobą trzecią w stosunku do zobowiązań podatkowych spółki. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, a Sąd Apelacyjny uznał roszczenie za przedawnione, wskazując, że powód dowiedział się o szkodzie najpóźniej w 2007 r., a pozew wniósł w 2016 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślił, że roszczenie osoby trzeciej o odszkodowanie na podstawie art. 168a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż z upływem dziesięciu lat od dnia sprzedaży egzekucyjnej. Ponieważ powód posiadał wiedzę o szkodzie i osobie zobowiązanej najpóźniej 4 października 2007 r., a pozew wniósł 17 kwietnia 2016 r., roszczenie uległo przedawnieniu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie dla osoby trzeciej, której rzeczy zostały sprzedane w postępowaniu egzekucyjnym, oraz zasady dotyczące odpowiedzialności organów egzekucyjnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osoby trzeciej w postępowaniu egzekucyjnym, a także interpretacji przepisów o przedawnieniu w kontekście odpowiedzialności deliktowej.

Zagadnienia prawne (2)

Czy roszczenie osoby trzeciej o odszkodowanie za sprzedaż jej towarów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przeciwko innemu podmiotowi ulega przedawnieniu i od kiedy należy liczyć bieg terminu przedawnienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, roszczenie ulega przedawnieniu. Termin przedawnienia wynosi trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie dłużej jednak niż dziesięć lat od dnia sprzedaży egzekucyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na art. 442¹ § 1 k.c. oraz art. 168a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kluczowe jest ustalenie momentu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej. W tej sprawie powód posiadał taką wiedzę najpóźniej w 2007 r., a pozew wniósł w 2016 r., co oznaczało upływ terminu przedawnienia.

Czy w sprawie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem prowadzenie egzekucji administracyjnej, gdzie szkoda nie wynika z wydania prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, wymagane jest uzyskanie prejudykatu stwierdzającego niezgodność z prawem działania organu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest wymagane uzyskanie prejudykatu stwierdzającego niezgodność z prawem działania organu, jeśli szkoda nie wynika z wydania prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, lecz z samego faktu nieprawidłowego prowadzenia egzekucji (np. zajęcia i sprzedaży towarów należących do osoby trzeciej).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 417¹ § 2 k.c. dotyczy sytuacji, gdy szkoda wynika z wydania prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji. W niniejszej sprawie szkoda wynikała z faktu nieprawidłowego prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie z wydania konkretnego orzeczenia czy decyzji, dlatego przepis ten nie miał zastosowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w N.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
C. P.	osoba_fizyczna	powód
Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego w N.	organ_państwowy	pozwany
Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej	organ_państwowy	inna strona (koszty zastępstwa procesowego)

Przepisy (18)

Główne

k.c. art. 442¹ § § 1

Kodeks cywilny

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

u.p.e.a. art. 168a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli jest bezzasadna.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 168b § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zobowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego.

k.c. art. 417 § § 1

Kodeks cywilny

Za szkodę wyrządzoną przez bezprawne działanie lub zaniechanie przy sprawowaniu władzy publicznej przysługuje roszczenie o naprawienie tej szkody.

k.c. art. 417¹ § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

k.p.c. art. 321 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd jest związany podstawą faktyczną żądania.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W postępowaniu apelacyjnym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Do kosztów procesu w postępowaniu kasacyjnym stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

O.p. art. 107

Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

O.p. art. 108

Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

O.p. art. 260

Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich.

k.c. art. 120 § § 1

Kodeks cywilny

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

k.c. art. 123 § § 1 pkt 1

Kodeks cywilny

Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega przerwaniu, m.in. przez każdą czynność przed sądem.

k.c. art. 124 § § 2

Kodeks cywilny

Po przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo od chwili ustania przerwania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 2 pkt 6

Określa wysokość opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 ust. 4 pkt 1

Określa wysokość opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie powoda uległo przedawnieniu na podstawie art. 442¹ § 1 k.c., ponieważ powód dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia najpóźniej w 2007 r., a pozew wniósł w 2016 r.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 417¹ § 2 k.c. w związku z art. 168b § 1 u.p.e.a. • Naruszenie art. 417 § 1 k.c. w zw. z art. 168b § 1 u.p.e.a. • Naruszenie art. 120 § 1 k.c. w zw. z art. 442¹ § 1 k.c. • Naruszenie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 124 § 2 k.c.

Godne uwagi sformułowania

Fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie ma to, że powód dochodził od administracyjnego organu egzekucyjnego (...) naprawienia szkody, podnosząc, że w nieprawidłowo prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (...) zostały zajęte, a następnie sprzedane ruchomości stanowiące własność powoda, który w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej był osobą trzecią • Roszczenie odszkodowawcze osoby trzeciej (...) przedawnia się z upływem lat trzech od dnia, w którym osoba trzecia dowiedziała się albo przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć o szkodzie w postaci definitywnej utraty rzeczy lub praw majątkowych i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym doszło do sprzedaży egzekucyjnej. • Skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające dla oddalenia powództwa i czyni w istocie całkowicie zbędnym odnoszenie się do dalszych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej.

Skład orzekający

Tomasz Szanciło

przewodniczący

Jacek Grela

członek

Joanna Misztal-Konecka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie dla osoby trzeciej, której rzeczy zostały sprzedane w postępowaniu egzekucyjnym, oraz zasady dotyczące odpowiedzialności organów egzekucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby trzeciej w postępowaniu egzekucyjnym, a także interpretacji przepisów o przedawnieniu w kontekście odpowiedzialności deliktowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania organów egzekucyjnych i przedawnienia roszczeń, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i cywilnego. Pokazuje złożoność postępowań egzekucyjnych i konsekwencje prawne dla osób trzecich.

“Czy można odzyskać pieniądze za towar sprzedany przez Urząd Skarbowy? Sąd Najwyższy rozstrzyga o przedawnieniu roszczeń.”

Dane finansowe

WPS: 91 180 PLN

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 4050 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 4050 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego (Sąd Okręgowy): 7200 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników