III CSK 126/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 marca 2016 r. uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła rozgraniczenia działek nr 135/1 i 135/2, gdzie istniało ogrodzenie posadowione w 1986 r., nie w pełni zgodne z granicami ewidencyjnymi. Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia zgodnie z mapą biegłego, a Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni, uznając, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni posiadali sporną część gruntu w złej wierze, co uniemożliwiało zasiedzenie. Sąd Najwyższy uznał jednak, że współpraca poprzedników prawnych stron przy budowie ogrodzenia i wzajemne ustępstwa powinny być interpretowane jako dobra wiara. Podkreślono, że brak umowy w formie aktu notarialnego nie wyklucza dobrej wiary, a ustalenia sąsiedzkie i respektowanie ich przez lata mogą przemawiać za takim stanowiskiem. Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie art. 7 k.c. i art. 172 § 1 k.c. przez Sąd Okręgowy i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem prawidłowej oceny dobrej wiary oraz przepisów o zasiedzeniu i rozgraniczeniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia dobrej wiary w kontekście zasiedzenia i rozgraniczenia nieruchomości, zwłaszcza w sytuacjach opartych na ustaleniach sąsiedzkich i długoletnim posiadaniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z budową ogrodzenia i ustaleniami sąsiedzkimi, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustalenia sąsiedzkie dotyczące posadowienia ogrodzenia i wzajemne ustępstwa poprzedników prawnych stron mogą być podstawą do uznania posiadania spornego pasa gruntu za dokonane w dobrej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, współpraca poprzedników prawnych stron przy budowie ogrodzenia i wzajemne ustępstwa, uwzględniające istniejący stan zabudowy, powinny być interpretowane jako dobra wiara.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności faktyczne, takie jak zgodne ustalenia poprzedników prawnych co do przebiegu ogrodzenia, wzajemne ustępstwa i długoletnie respektowanie tych ustaleń, przemawiają za uznaniem posiadania spornego pasa gruntu za dokonane w dobrej wierze, nawet bez formalnej umowy.
Czy brak umowy w formie aktu notarialnego wyklucza możliwość uznania posiadacza za działającego w dobrej wierze w kontekście rozgraniczenia nieruchomości i zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak umowy w formie aktu notarialnego nie wyklucza uznania posiadacza za działającego w dobrej wierze, jeśli istnieją inne obiektywne przesłanki uzasadniające takie przekonanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że dobra wiara może być oparta na obiektywnych przesłankach wynikających ze stosunku prawnego lub faktycznego, a ustalenia sąsiedzkie i porozumienia co do przebiegu granic, jeśli są respektowane, mogą uzasadniać przekonanie o braku naruszenia cudzego prawa.
Jakie kryteria należy stosować przy rozgraniczaniu gruntów, gdy stan prawny nie jest jasny, a granice stały się sporne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować kryteria określone w art. 153 k.c.: najpierw ustalić stan prawny, następnie ostatni spokojny stan posiadania, a w ostateczności ustalić granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności, z możliwością przyznania dopłaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał hierarchię kryteriów rozgraniczenia według art. 153 k.c., podkreślając, że sąd powinien brać pod uwagę wszelkie środki dowodowe, w tym zmiany stanu prawnego spowodowane zasiedzeniem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W.-P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie od posiadacza w dobrej wierze następuje po upływie 20 lat.
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
Kryteria ustalania granic gruntów: stan prawny, ostatni spokojny stan posiadania, uwzględnienie wszelkich okoliczności.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary może zostać obalone przez wszelkie okoliczności faktyczne podlegające ocenie prawnej.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie od posiadacza w złej wierze następuje po upływie 30 lat.
k.p.c. art. 39813 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia i podstaw.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może pozostawić Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Poprzednik prawny wnioskodawczyni pozostawał w dobrej wierze w chwili wznoszenia ogrodzenia, gdyż przebieg ogrodzenia był wynikiem zgodnych ustaleń między poprzednikami prawnymi stron. • Poprzednik prawny wnioskodawczyni wszedł w posiadanie spornych fragmentów pasa granicznego na podstawie porozumienia z właścicielem sąsiedniej nieruchomości i w efekcie pozostawał w dobrej wierze. • Naruszenie art. 7 k.c. i art. 172 § 1 k.c. przez Sąd Okręgowy, który nie uznał dobrej wiary poprzednika prawnego wnioskodawczyni.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni byli w złej wierze, ponieważ nie zawarli formalnej umowy przenoszącej własność spornego pasa gruntu.
Godne uwagi sformułowania
objęcie części pasa granicznego dzialek nr 135/1 i 135/2 w posiadanie przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni cechowało się dobrą wiarą, równoznaczną z przekonaniem, opartym na obiektywnych przesłankach, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego, że wykonując w swoim imieniu prawo własności, niczyjego prawa nie narusza, gdyż otrzymał on posiadanie od właściciela rezygnującego ze swego prawa • za posiadacza dobrej wiary należy uważać także tego, kto wprawdzie wie, że posiadane prawo mu nie służy, ale kto ma podstawę do przekonania, że posiadając prawo przysługujące innej osobie, osoby tej nie krzywdzi, przede wszystkim dlatego, że ona raz na zawsze z posiadania na jego rzecz zrezygnowała • ingerowanie w cudzą własność rozpoczęło się w okolicznościach, które usprawiedliwiały przekonanie posiadacza, że nie narusza cudzego prawa
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Karol Weitz
członek
Janusz Kaspryszyn
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dobrej wiary w kontekście zasiedzenia i rozgraniczenia nieruchomości, zwłaszcza w sytuacjach opartych na ustaleniach sąsiedzkich i długoletnim posiadaniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z budową ogrodzenia i ustaleniami sąsiedzkimi, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są ustalenia sąsiedzkie i długoletnie relacje w kontekście prawa własności i zasiedzenia, a także jak Sąd Najwyższy może korygować błędne interpretacje sądów niższych instancji.
“Sąsiedzkie ustalenia zamiast aktu notarialnego – kiedy dobra wiara chroni posiadacza nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.