III CSK 112/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni P. S.A. z siedzibą w K. wniosła o stwierdzenie zasiedzenia nieodpłatnej służebności przesyłu na nieruchomości należącej do K. C. Linia elektroenergetyczna została oddana do użytku w 1986 r. Właściciel nieruchomości dochodził wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, a spółka podniosła zarzut zasiedzenia. Sądy niższych instancji uznały, że spółka działała w złej wierze, ponieważ decyzje administracyjne i pozwolenia na budowę nie dawały uprawnienia do korzystania z cudzej nieruchomości. Sąd Rejonowy w B. oddalił wniosek, a Sąd Okręgowy w T. oddalił apelację. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 listopada 2020 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd Najwyższy potwierdził, że od profesjonalnych przedsiębiorców przesyłowych można wymagać wiedzy, że dokumenty budowlane nie stanowią tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, co prowadzi do obalenia domniemania dobrej wiary. Sąd Najwyższy nie rozstrzygał kwestii momentu rozpoczęcia biegu zasiedzenia, wskazując na brak wystarczających ustaleń faktycznych w tym zakresie i ciężar dowodu spoczywający na wnioskodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że przedsiębiorca przesyłowy działający w oparciu o decyzje administracyjne (pozwolenia na budowę) nie działa w dobrej wierze przy zasiedzeniu służebności przesyłu, co prowadzi do obalenia domniemania dobrej wiary.
Dotyczy sytuacji, gdy przedsiębiorca opiera się wyłącznie na decyzjach administracyjnych, a nie na umowie z właścicielem gruntu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedsiębiorca przesyłowy, który uzyskał posiadanie służebności przesyłu na podstawie decyzji administracyjnych (np. pozwolenia na budowę), działał w dobrej wierze, jeśli dokumenty te nie stanowiły tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorca przesyłowy działał w złej wierze, ponieważ od profesjonalisty można wymagać wiedzy, że decyzje administracyjne nie dają uprawnienia do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do posadowienia i eksploatacji urządzeń przesyłowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo stwierdził, że dobra wiara posiadacza jest usprawiedliwionym, choć błędnym przekonaniem o posiadaniu uprawnienia. Zła wiara zachodzi, gdy ujawnione okoliczności powinny wzbudzić poważne wątpliwości co do posiadanych uprawnień. Dokumenty budowlane nie są wystarczające do uznania dobrej wiary przedsiębiorcy przesyłowego.
Od kiedy należy liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu, jeśli linia została oddana do użytku po usunięciu usterek?
Odpowiedź sądu
Sądy niższych instancji przyjęły, że bieg zasiedzenia rozpoczął się od dnia następującego po terminie wyznaczonym na usunięcie usterek wskazanych w protokole odbioru technicznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji przyjęły datę rozpoczęcia biegu zasiedzenia wynikającą z ustaleń faktycznych, nie kwestionowaną w apelacji, a nie z błędnego związania stanowiskiem wnioskodawcy. Sąd Najwyższy nie badał tej kwestii szczegółowo z uwagi na brak wystarczających ustaleń faktycznych w aktach sprawy.
Czy ciężar dowodu co do momentu rozpoczęcia posiadania nieruchomości w celu budowy urządzeń przesyłowych spoczywa na wnioskodawcy o stwierdzenie zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ciężar przytoczenia i dowodu w odniesieniu do faktów dotyczących daty zajęcia nieruchomości spoczywa na wnioskodawcy, zgodnie z art. 6 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia ma charakter nieprocesowy, ale inicjatywa dowodowa i faktyczna należy do uczestników. Wnioskodawca nie mógł skutecznie zarzucać sądom z urzędu dokonania ustaleń w tym zakresie, a próba uzupełnienia materiału dowodowego w skardze kasacyjnej była niedopuszczalna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S.A. | spółka | wnioskodawca |
| K. C. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| B. C. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny wnioskodawcy / powód w innej sprawie |
| M. C. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny uczestniczki |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 305 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia służebności przesyłu, także gdy przedsiębiorca dopiero zamierza wybudować urządzenia.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary.
Pomocnicze
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Wymaga korzystania z trwałego i widocznego urządzenia.
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 610 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 670 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 677 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania faktyczne.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz rozszerzania podstawy faktycznej w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz dowodzenia nowych faktów w skardze kasacyjnej.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie przed Sądem Najwyższym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedsiębiorca przesyłowy działał w złej wierze, ponieważ dokumenty budowlane nie stanowiły tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. • Ciężar dowodu co do momentu rozpoczęcia posiadania nieruchomości spoczywa na wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Przedsiębiorca przesyłowy działał w dobrej wierze, posiadając pozwolenia na budowę. • Sądy niższych instancji błędnie ustaliły moment rozpoczęcia biegu zasiedzenia. • Sądy powinny z urzędu ustalić początkowy moment biegu zasiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
od przedsiębiorstw podejmujących działalność w zakresie budowy i eksploatacji linii energetycznych można było wymagać wiedzy, że tego rodzaju decyzje nie stanowią tytułu uprawniającego do władania cudzą nieruchomością • domniemanie dobrej wiary należy uznać za obalone wtedy, gdy stwierdzone w sprawie okoliczności świadczą o tym, iż posiadacz powinien wiedzieć, przy zachowaniu należytej staranności, że nie dysponuje odpowiednim tytułem do korzystania z nieruchomości.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że przedsiębiorca przesyłowy działający w oparciu o decyzje administracyjne (pozwolenia na budowę) nie działa w dobrej wierze przy zasiedzeniu służebności przesyłu, co prowadzi do obalenia domniemania dobrej wiary."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedsiębiorca opiera się wyłącznie na decyzjach administracyjnych, a nie na umowie z właścicielem gruntu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zasiedzenia służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa energetyczne i kluczowej kwestii dobrej wiary, która ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy pozwolenie na budowę daje prawo do zasiedzenia służebności przesyłu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.