III CO 974/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą wyłączenia sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku do rozpoznania temu sądowi, wskazując, że żądania wyłączenia mogą zgłaszać jedynie sędziowie wyznaczeni do rozpoznania sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi na czynności komornika oraz wniosków o wyłączenie sędziów. Po serii postanowień o wyłączeniach w sądach niższych instancji, sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku również złożyli wnioski o wyłączenie. Sąd Najwyższy, analizując przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stwierdził, że takie wnioski mogą być zgłaszane jedynie przez sędziów faktycznie wyznaczonych do rozpoznania sprawy. W związku z tym, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.
W sprawie ze skargi K. S. na czynności komornika sądowego, która przeszła przez szereg postępowań dotyczących wyłączenia sędziów w sądach niższych instancji, Sąd Najwyższy rozpatrywał wnioski sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 52 § 1 k.p.c., wskazał, że o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a w przypadku braku możliwości wydania postanowienia z powodu braku sędziów, sąd przełożony. W niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy podkreślił, że kompetencja do rozpoznania żądań wyłączenia przez Sąd Najwyższy aktualizuje się tylko wtedy, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia. Ponadto, Sąd Najwyższy przywołał ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym żądanie wyłączenia sędziego może być zgłoszone jedynie przez sędziego faktycznie wyznaczonego do rozpoznania sprawy. Wnioski złożone przez sędziów, którzy nie zostali jeszcze wyznaczeni do rozpoznania sprawy, są niedopuszczalne. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie zaistniały podstawy do przekazania mu oświadczeń sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z żądaniami ich wyłączenia i na podstawie art. 200 § 1 w zw. z art. 52 § 1 k.p.c. przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby ten sąd nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. Kompetencja Sądu Najwyższego aktualizuje się tylko w sytuacji, gdy sąd przełożony nie może wydać postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość rozpoznania wniosku przez sąd przełożony jest subsydiarna i zależy od niemożności działania sądu niższej instancji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| J. M. | inne | komornik sądowy |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 52 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby ten sąd nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy żądania wyłączenia sędziego.
k.p.c. art. 200 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w tej sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie wyłączenia sędziego może być zgłoszone tylko przez sędziego wyznaczonego do rozpoznania sprawy. Kompetencja Sądu Najwyższego do rozpoznania żądań wyłączenia aktualizuje się tylko w sytuacji, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia z powodu braku sędziów.
Godne uwagi sformułowania
O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby ten sąd nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. Żądania wyłączenia złożone przez sędziego, który nie został wyznaczony do jej rozpoznania sprawy, jest nie tylko zbędne, ale w zasadzie niedopuszczalne. Możliwość zastosowania art. 49 § 1 k.p.c. otwiera się bowiem wyłącznie w razie przydzielenia sprawy danemu sędziemu.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego, w szczególności zasady, że wnioski o wyłączenie mogą składać tylko sędziowie wyznaczeni do sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego w sytuacji braku wystarczającej liczby sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność procedur sądowych i potencjalne trudności w prowadzeniu postępowań, gdy sędziowie masowo wnioskują o wyłączenie. Jest to ciekawe dla prawników procesualistów.
“Kiedy sędziowie masowo chcą się wyłączyć? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 974/22 POSTANOWIENIE 14 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Łodko na posiedzeniu niejawnym 14 czerwca 2023 r. w Warszawie, w sprawie ze skargi K. S. na czynności komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. J.M. na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku z wnioskami sędziów o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy V ACo 3/22, przekazuje do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku żądania Sędziów tego Sądu o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy. UZASADNIENIE K. S. wniosła skargę na czynności komornika wraz z wnioskiem o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w S. od rozpoznania sprawy. Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z 21 czerwca 2018 r. wyłączył sędziów Sądu Okręgowego w Słupsku i wyznaczył do rozpoznania Sąd Okręgowy w Bydgoszczy (k.108). Sąd Okręgowy w Bydgoszczy postanowieniem z 10 września 2018 r. wyłączył od rozpoznania sprawy ze skargi na czynności komornika część sędziów Sądu Rejonowego w S. i oddalił wniosek w pozostałym zakresie (k.134). Następnie sędziowie Sądu Okręgowego w Słupsku wylosowani do rozpoznania zażalenia skarżącej na zarządzenie z 15 grudnia 2017 r. złożyli oświadczenia z żądaniami wyłączenia ich od rozpoznania (k. 222-227). Inni sędziowie tego Sądu składali oświadczenia o tej samej treści i również zażądali wyłączenia ich od rozpoznania. Sąd Najwyższy postanowieniem z 13 listopada 2020 r. odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (k. 258). Sąd Okręgowy w Słupsku wyłączył od rozpoznania sprawy większość sędziów Sądu Okręgowego w Słupsku. Czynności procesowe podejmowano w ten sposób, że sędzia orzekający o wyłączeniu innego sędziego następnie sam wnosił o wyłączenie od rozpoznania sprawy. Zarządzeniem z 27 grudnia 2021 r. przedstawiono Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do rozpoznania żądanie wyłączenia sędziego SO w S. A. N., a w przypadku jego uwzględnienia, wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy (k.366). Wylosowany sędzia referent zażądał również wyłączenia od rozpoznania sprawy (k. 371). Oświadczenia podobnej treści złożyli pozostali sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby ten sąd nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony (art. 52 § 1 k.p.c.). Sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy. Kompetencja Sądu Najwyższego do rozpoznania żądań, o których mowa w art. 49 § 1 k.p.c., zaktualizowałaby się w niniejszej sprawie, gdyby Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie mógł wydać stosownego postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w kwestii przesłanek warunkujących dopuszczalność żądania wyłączenia od rozpoznania sprawy na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. stwierdzając, że mogą one dotyczyć wyłącznie sędziów wyznaczonych do jej rozpoznania. Żądania wyłączenia złożone przez sędziego, który nie został wyznaczony do jej rozpoznania sprawy, jest nie tylko zbędne, ale w zasadzie niedopuszczalne. Możliwość zastosowania art. 49 § 1 k.p.c. otwiera się bowiem wyłącznie w razie przydzielenia sprawy danemu sędziemu. W aktualnym orzecznictwie ukształtował się zasługujący na podzielenie pogląd, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu bez składania przez sędziego oświadczenia, o jakim mowa w art. 52 § 2 k.p.c. (zob. uchwała SN z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19 oraz postanowienia SN: z 8 października 2021 r., IV CO 209/21; z 27 października 2021 r., IV CO 235/21; z 1 czerwca 2022 r., III CO 407/22; z 8 czerwca 2022 r., III CO 460/22; z 12 stycznia 2023 r., III CO 1266/22; z 24 stycznia 2023 r., III CO 648/22). Motywy te mają zastosowanie do sytuacji złożenia żądania z art. 49 § 1 k.p.c., gdyż oba środki normowane przez przytoczony przepis służą temu samemu celowi. Uznanie, że żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy może być zgłoszone jedynie przez sędziego wyznaczonego do jej rozpoznania nakazuje przyjąć, że podejmowanie awansem czynności określonych w art. 52 § 1 k.p.c. opierałoby się na niedopuszczalnym antycypowaniu zgłoszenia żądań wyłączenia przez kolejnych sędziów, z pominięciem etapu przydzielenia sprawy do rozpoznania określonemu sędziemu. Tymczasem dopiero z momentem przydziału sprawy otwiera się możliwość podjęcia przez sędziego decyzji o jej nierozpoznawaniu i zgłoszeniu żądania o wyłącznie (art. 49 § 1 k.p.c.). Decyzja o złożeniu żądania wyłączenia może być więc procesowo zgłoszona wyłącznie przez sędziego, który ma rozpoznać daną sprawę. Z tych względów w sprawie nie zaistniały podstawy przedstawienia Sądowi Najwyższemu oświadczeń sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z żądaniami ich wyłączenia (art. 52 § 1 k.p.c.). Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 200 § 1 4 w zw. z art. 52 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI