III CO 836/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że znajomość sędziego z innymi sędziami nie stanowi podstawy do wyłączenia sądu, a jedynie może rodzić potrzebę wyłączenia konkretnego sędziego.
Sąd Rejonowy w G. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o zapłatę do innego sądu, argumentując to społecznym postrzeganiem bezstronności, ponieważ powódka jest sędzią i utrzymuje relacje koleżeńskie z sędziami sądu rejonowego. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, stwierdzając, że znajomość sędziego z innymi sędziami nie jest wystarczającą przesłanką do wyłączenia sądu, a jedynie może uzasadniać wyłączenie konkretnego sędziego od orzekania.
Sąd Rejonowy w G. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę, zainicjowanej przez powódkę będącą sędzią, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Głównym argumentem sądu rejonowego było społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wynikające z faktu, że powódka utrzymuje relacje koleżeńskie z większością sędziów sądu występującego oraz sądu odwoławczego. Sąd Najwyższy, analizując wniosek, odmówił jego uwzględnienia. Wskazał, że przepis art. 44¹ k.p.c. dotyczący przekazania sprawy do innego sądu równorzędnego powinien być interpretowany ściśle i stosowany tylko w sytuacjach, gdy dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga, a w szczególności gdy istnieją obiektywne przesłanki wskazujące na brak warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy przez dany sąd instytucjonalnie. Sąd Najwyższy podkreślił, że znajomość strony z sędziami danego sądu może co najwyżej prowadzić do konieczności wyłączenia konkretnego sędziego od orzekania, a nie do przekazania całej sprawy innemu sądowi. Podstawy do przekazania sprawy w trybie art. 44¹ k.p.c. nie można utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego, a ewentualne wnioski o wyłączenie sędziego nie stanowią podstawy do przekazania sprawy przez Sąd Najwyższy w trybie art. 44¹ k.p.c., lecz mogą uzasadniać wystąpienie na podstawie art. 44 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sama znajomość strony z sędziami nie jest wystarczającą podstawą do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Może ona co najwyżej stanowić podstawę do wyłączenia konkretnego sędziego od orzekania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. dotyczy przeszkód instytucjonalnych dla sądu, a nie indywidualnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, właściwą instytucją jest wyłączenie sędziego, a nie przekazanie sprawy innemu sądowi. Przepis art. 44¹ k.p.c. jest przepisem szczególnym i powinien być interpretowany ściśle.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| E. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu jest możliwe, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przepis ten odnosi się do przeszkód instytucjonalnych, a nie dotyczących poszczególnych sędziów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy inny sąd równorzędny.
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle.
k.p.c. art. 44²
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis szczególny wyprzedzający stosowanie art. 44¹ k.p.c. w kontekście przekazania sprawy.
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis szczególny wyprzedzający stosowanie art. 44¹ k.p.c. w kontekście przekazania sprawy.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjna zasada rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Znajomość strony z sędziami sądu właściwego nie stanowi przeszkody instytucjonalnej dla sądu, a jedynie może rodzić potrzebę wyłączenia konkretnego sędziego. Przepis art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle, jako wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy. Wnioski o wyłączenie sędziego są regulowane przepisami szczególnymi (art. 44², 48¹ k.p.c.) i nie stanowią podstawy do przekazania sprawy w trybie art. 44¹ k.p.c.
Odrzucone argumenty
Społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego jest zagrożone z uwagi na relacje koleżeńskie powódki (sędzi) z większością sędziów sądu występującego. Okoliczności faktyczne dotyczące znajomości powódki z sędziami uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
Godne uwagi sformułowania
przeszkody dotyczące danego sądu rozumianego instytucjonalnie, jako organ wymiaru sprawiedliwości, nie zaś przeszkody dotyczące poszczególnego sędziego przepis ten odnosi się wyłącznie do takich okoliczności, które mogą skutkować powstaniem rzeczywistego wpływu na swobodę orzekania w ramach danego sądu lub stwarzać obiektywnie uzasadnione bądź usprawiedliwione przekonanie o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy bezstronnie art. 44¹ k.p.c. stanowi wyjątek od konstytucyjnej (...) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy. Zatem powinien być interpretowany ściśle Okoliczność, że strona jest osobistą znajomą niektórych, czy nawet wszystkich sędziów orzekających w Sądzie występującym, może wyłącznie powodować uzasadnioną wątpliwość odnośnie do bezstronności, dotyczącą konkretnego sędziego, względnie konkretnych sędziów. Wówczas zastosowanie ma instytucja wyłączenia sędziego.
Skład orzekający
Adam Doliwa
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 44¹ k.p.c. w kontekście przekazania sprawy z uwagi na relacje stron ze składem orzekającym oraz rozróżnienie między wyłączeniem sędziego a wyłączeniem sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona jest sędzią orzekającym w tym samym lub powiązanym sądzie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje subtelne granice między potrzebą zapewnienia bezstronności a instytucjami procesowymi służącymi jej zagwarantowaniu. Jest ciekawa dla prawników procesualistów.
“Czy znajomość sędziego z kolegami z sądu to powód do przekazania sprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 836/24 POSTANOWIENIE 5 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 5 grudnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A. M. i M. M. przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z 3 lipca 2024 r., X Co 1434/24, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy sądowi równorzędnemu. [D.R.] UZASADNIENIE Postanowieniem z 3 lipca 2024 r. Sąd Rejonowy w G. wystąpił na podstawie art. 44 1 k.p.c. do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy z powództwa A. M., M. M. przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o zapłatę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, przez wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że powódka jest sędzią Sądu Rejonowego w G., w cześniej przez wiele lat pełniła służbę w Sądzie Rejonowym w S., z powyższych względów utrzymuje relacje koleżeńskie z większością sędziów Sądu występującego oraz sądu odwoławczego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 44 1 k.p.c. przekazanie przez Sąd Najwyższy sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu jest możliwe tylko wówczas, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Należy wskazać, że przepis ten odnosi się wyłącznie do takich okoliczności, które mogą skutkować powstaniem rzeczywistego wpływu na swobodę orzekania w ramach danego sądu lub stwarzać obiektywnie uzasadnione bądź usprawiedliwione przekonanie o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy bezstronnie. W szczególności chodzi o przeszkody dotyczące danego sądu rozumianego instytucjonalnie, jako organ wymiaru sprawiedliwości, nie zaś przeszkody dotyczące poszczególnego sędziego, ponieważ w takim przypadku do rozwiązania zaistniałych wątpliwości służy instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Warto zaznaczyć, że art. 44 1 k.p.c. stanowi wyjątek od konstytucyjnej (zob. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy. Zatem powinien być interpretowany ściśle (zob. postanowienia SN: z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 20 kwietnia 2022 r., III CO 365/22; z 17 maja 2022 r., III CO 526/22). Tym samym do przekazania sprawy do innego sądu może dojść tylko w przypadku powstania takich okoliczności faktycznych dotyczących przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, które świadczą jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu postanowienia z 3 lipca 2024 r., ograniczona do powołania się na fakt utrzymywania przez powódkę, będącą sędzią, relacji koleżeńskich z większością sędziów Sądu występującego oraz sądu odwoławczego, nie daje podstaw do uznania, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Rejonowy w G. wiązałoby się z negatywnymi konsekwencjami określonymi w art. 44 1 § 1 k.p.c. Okoliczność, że strona jest osobistą znajomą niektórych, czy nawet wszystkich sędziów orzekających w Sądzie występującym, może wyłącznie powodować uzasadnioną wątpliwość odnośnie do bezstronności, dotyczącą konkretnego sędziego, względnie konkretnych sędziów. Wówczas zastosowanie ma instytucja wyłączenia sędziego. O konieczności zaś przekazania sprawy przez Sąd Najwyższy innemu sądowi równorzędnemu nie może przesądzać ewentualne zaistnienie podstaw wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, w stosunku do części, nawet istotnej, sądu występującego. Podstaw stosowania art. 44 1 k.p.c. nie można utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (zob. postanowienia SN: z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21). Przekazania sprawy w trybie art. 44 1 k.p.c., tj. wyłączenia sądu, nie można także uzasadniać złożeniem wniosku (wniosków) o wyłączenie sędziów, gdyż w tym aspekcie przepisami szczególnymi, tym samym wyprzedzającymi stosowanie art. 44 1 k.p.c., i skutkującymi bezzasadnością wystąpienia o przekazanie sprawy na tej podstawie, są art. 44 2 i 48 1 k.p.c. (zob. postanowienia SN: z 19 grudnia 2019 r., V CO 294/19, OSNC 2020, nr 9, poz. 75; z 30 stycznia 2020 r., III CO 4/20, OSNC 2020, nr 9, poz. 78). Również ewentualne wnioski o wyłączenie sędziego nie stanowią podstawy do przekazania sprawy przez Sąd Najwyższy w trybie art. 44 1 k.p.c. innemu sądowi równorzędnemu. W takim przypadku Sąd powinien rozważyć wystąpienie na podstawie art. 44 k.p.c., zgodnie z którym jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy inny sąd równorzędny. W świetle powyższego należało stwierdzić, że Sąd występujący w postanowieniu z 3 lipca 2024 r. nie wykazał, że okoliczności przesądzające o zasadności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu zachodzą w sprawie względem Sądu Rejonowego w G., a to, iż powódka pełni służbę sędziowską w Sadzie występującym samo w sobie nie jest równoznaczne z wykazaniem, że wpłynie to negatywnie na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. [D.R.] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI