III CO 814/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił wniosek o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, ponieważ powódka zmieniła miejsce zamieszkania na Polskę, co pozwoliło na ustalenie właściwości sądu.
Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu sprawę rozwodową w celu oznaczenia sądu właściwego, gdyż strony zamieszkiwały poza granicami Polski. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, wskazując, że zgodnie z art. 41 k.p.c. właściwość miejscową określa się m.in. na podstawie ostatniego miejsca zamieszkania małżonków lub miejsca zamieszkania strony pozwanej/powoda. Ponieważ powódka zmieniła adres zamieszkania na miejscowość w Polsce, odpadła podstawa do zastosowania art. 45 § 1 k.p.c. i oznaczenia sądu przez Sąd Najwyższy.
Sprawa dotyczyła wniosku o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o rozwód, przedstawionego Sądowi Najwyższemu przez Sąd Okręgowy w Częstochowie. Strony procesu mieszkały poza granicami Polski. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 45 § 1 k.p.c. i art. 41 k.p.c., przypomniał zasady określania właściwości miejscowej w sprawach o rozwód, wskazując na ostatnie miejsce zamieszkania małżonków, miejsce zamieszkania strony pozwanej lub powoda. Sąd Okręgowy wskazał, że strony zamieszkują w Wielkiej Brytanii. Jednakże, Sąd Najwyższy wziął pod uwagę zmianę adresu zamieszkania powódki na miejscowość w Polsce, która nastąpiła przed datą posiedzenia niejawnego. W związku z tym, że pojawiła się podstawa do ustalenia właściwości sądu na podstawie przepisów k.p.c. (art. 41 k.p.c.), odpadła przesłanka do zastosowania art. 45 § 1 k.p.c., który pozwala Sądowi Najwyższemu na oznaczenie sądu właściwego w sytuacji braku możliwości ustalenia tej właściwości. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił wniosek.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy jest właściwy do oznaczenia sądu właściwego, gdy na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie można ustalić właściwości miejscowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. (ostatnie miejsce zamieszkania małżonków, miejsce zamieszkania strony pozwanej lub powoda) wyłącza zastosowanie art. 45 § 1 k.p.c. W niniejszej sprawie, zmiana miejsca zamieszkania powódki na Polskę umożliwiła ustalenie właściwości sądu, co skutkowało oddaleniem wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie wniosku
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 45 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oznacza sąd, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości miejscowej.
k.p.c. art. 41
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wyłączną właściwość miejscową sądu dla spraw ze stosunku małżeństwa, opartą na ostatnim miejscu zamieszkania małżonków, miejscu zamieszkania strony pozwanej lub powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana miejsca zamieszkania powódki na Polskę przed datą orzekania. Możliwość ustalenia właściwości sądu na podstawie art. 41 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
należy wziąć pod uwagę stan rzeczy na datę orzekania odpadła przesłanka z art. 45 § 1 w zw. z art. 41 k.p.c.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości miejscowej w sprawach o rozwód, zwłaszcza w kontekście zmiany miejsca zamieszkania stron i stosowania art. 45 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściwości sądu, która została wyeliminowana przez zmianę okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa jest interesująca z perspektywy proceduralnej, pokazując, jak zmiana stanu faktycznego może wpłynąć na możliwość zastosowania przepisów o właściwości sądu.
“Kiedy Sąd Najwyższy nie musi wskazywać sądu? Kluczowa zmiana adresu w sprawie rozwodowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CO 814/22 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Szanciło w sprawie z powództwa K. K. przeciwko A. K. o rozwód, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 września 2022 r., na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w Częstochowie sprawy o sygn. akt I 1 RC 575/22 celem oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy oddala wniosek. UZASADNIENIE Stosownie do art. 45 § 1 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. Właściwość miejscową w sprawach o rozwód określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda. Przedstawiając sprawę Sądowi Najwyższemu, Sąd Okręgowy wskazał, że strony procesu mieszkają poza granicami Polski (w Leicester w Wielkiej Brytanii). W związku z tym należy wskazać, że w art. 41 k.p.c. o kreślono wyłączną właściwość miejscową sądu dla spraw ze stosunku małżeństwa, przy czym pierwszą podstawą określenia właściwości jest ostatnie miejsce zamieszkania małżonków w okręgu danego sądu, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. W orzecznictwie wskazuje się, że sąd miejsca ostatniego wspólnego zamieszkania małżonków nie przestaje być właściwy dla powództwa ze stosunku małżeństwa, jeżeli jeden z małżonków zamieszkuje nadal w okręgu tego sądu, choćby nie w tej samej miejscowości, w której strony zamieszkiwały wspólnie (zob. np. orzeczenie SN z 12 czerwca 1951 r., C 428/51, OSNCK 1953 nr 3, poz. 62). Ponieważ w niniejszej sprawie w dacie wytoczenia powództwa małżonkowie ani nie mieszkali w okręgu tego samego sądu, ani nie mieli ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce, należało przejść do kolejnych podstaw właściwości. Dopiero gdyby żadna z nich nie zachodziła, a więc w okolicznościach danej sprawy nie byłoby możliwe ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., to wniosek do Sądu Najwyższego o orzeczenie na podstawie art. 45 k.p.c. mógłby zostać uwzględniony. Przy czym nie sposób pominąć, że pismem z 6 września 2022 r. Sąd Okręgowy poinformował Sąd Najwyższy, że powódka zmieniła adres zamieszkania na miejscowość w Polsce (Z.). Ponieważ należy wziąć pod uwagę stan rzeczy na datę orzekania (na posiedzeniu niejawnym), Sąd Najwyższy nie mógł nie uwzględnić tej okoliczności (mimo zasadności przedstawienia sprawy w dacie postanowienia Sądu Okręgowego), co oznacza, że odpadła przesłanka z art. 45 § 1 w zw. z art. 41 k.p.c. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie art. 45 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania, a więc wniosek należało oddalić. [as]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI