Orzeczenie · 2026-02-09

III CO 77/26

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-02-09
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
przekazanie sprawywłaściwość sądudobro wymiaru sprawiedliwościbezstronność sędziegowyłączenie sędziegoSąd NajwyższySąd Okręgowyart. 44¹ k.p.c.

Sąd Okręgowy w Rybniku, rozpoznając apelację w sprawie o zapłatę, wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c. Podstawą wniosku były liczne pozwy, które powód J. J. skierował przeciwko sędziom orzekającym w Sądzie Okręgowym w Rybniku, w tym przeciwko sędzi referent Ewelinie Trąbce, której sprawa została przydzielona w drodze losowania. Sąd Okręgowy uznał, że okoliczności te mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy, wskazując, że przepis art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle, a sama liczba pozwów przeciwko sędziom nie stanowi wystarczającej przesłanki do naruszenia dobra wymiaru sprawiedliwości. Podkreślono, że instytucje wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.) i przekazania sprawy innemu sądowi (art. 44¹ k.p.c.) mają odmienne przesłanki i nie mogą być stosowane zamiennie. Sąd Najwyższy zaznaczył, że argumentacja powoda dotycząca wadliwości postępowań konkursowych do Krajowej Rady Sądownictwa może być podnoszona przed każdym sądem okręgowym w kraju, co nie uzasadnia przekazania sprawy. W ocenie Sądu Najwyższego, zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c. powinno być wystarczające do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, a samo subiektywne przekonanie strony o potrzebie prowadzenia sprawy przez inny sąd nie jest wystarczające.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie art. 44¹ k.p.c. w kontekście masowych pozwów przeciwko sędziom oraz rozróżnienie między wyłączeniem sędziego a przekazaniem sprawy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji masowych pozwów przeciwko sędziom; wymaga oceny konkretnych okoliczności sprawy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy liczne pozwy powoda skierowane przeciwko sędziom orzekającym w danym sądzie, w związku z ich czynnościami w innych sprawach, stanowią wystarczającą podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sama liczba pozwów przeciwko sędziom nie jest wystarczającą przesłanką do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle, a dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości funkcjonowania sądu. Instytucje wyłączenia sędziego i przekazania sprawy mają odmienne przesłanki i nie mogą być stosowane zamiennie. Zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c. powinno być wystarczające do zabezpieczenia bezstronności.

Czy okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy mogą być tożsame z przesłankami przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, instytucje te nie mogą być stosowane zamiennie i rządzą się odmiennymi przesłankami.

Uzasadnienie

Wyłączenie sędziego dotyczy konkretnego sędziego i przeszkód uniemożliwiających mu orzekanie, podczas gdy przekazanie sprawy dotyczy przeszkód związanych z sądem jako strukturą organizacyjną. Przesłanki zastosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania art. 48 lub 49 k.p.c.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu

Strony

NazwaTypRola
J. J.osoba_fizycznapowód
M. K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 44 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis powinien być interpretowany ściśle; wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości funkcjonowania sądu; nie może być stosowany pochopnie; sama liczba pozwów przeciwko sędziom nie jest wystarczająca.

Pomocnicze

k.p.c. art. 44 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 44¹ k.p.c. wymaga ścisłej interpretacji. • Sama liczba pozwów przeciwko sędziom nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy. • Instytucje wyłączenia sędziego i przekazania sprawy mają odmienne przesłanki. • Zastosowanie art. 48 lub 49 k.p.c. powinno być wystarczające do zabezpieczenia bezstronności.

Odrzucone argumenty

Liczne pozwy powoda przeciwko sędziom Sądu Okręgowego w Rybniku budzą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności każdego sędziego. • Wydłużenie postępowania z powodu wniosków o wyłączenie sędziów przemawia za przekazaniem sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie - może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością. • Samo subiektywne przekonanie strony, że postępowanie powinien prowadzić inny sąd niż właściwy zgodnie z ustawą nie są wystarczające do zastosowania art. 44¹ § 1 k.p.c. • Chodzi przy tym, co do zasady, o okoliczności dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do konkretnego sędziego. • Przesłanki zastosowania art. 44¹ § 1 k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. • Uznanie samego tylko wytoczenia powództwa przeciwko sędziom w związku z czynnościami, jakie podejmowali w sprawach z udziałem strony za argument dostatecznie przemawiający za wyłączeniem nie tylko sędziego, ale i – na skutek zastosowania art. 44¹ k.p.c. – sądu od rozpoznania kolejnej sprawy z udziałem tej strony, prowadziłoby do zbyt łatwego omijania przepisów o właściwości sądu. • Instytucje unormowane w art. 44 i 44¹ k.p.c. nie mogą być stosowane zamiennie, gdyż ich zastosowanie należy do innych sądów i rządzi się odmiennymi przesłankami.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 44¹ k.p.c. w kontekście masowych pozwów przeciwko sędziom oraz rozróżnienie między wyłączeniem sędziego a przekazaniem sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji masowych pozwów przeciwko sędziom; wymaga oceny konkretnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd najwyższej instancji podchodzi do prób manipulowania właściwością sądu poprzez masowe składanie pozwów przeciwko sędziom, co jest istotne dla zrozumienia granic prawa procesowego.

Czy pozwy przeciwko sędziom mogą zmienić sąd prowadzący sprawę? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst