III CO 909/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy dotyczącej nieletniego innemu sądowi, uznając, że obawy o brak bezstronności są jedynie hipotetyczne i nie uzasadniają odstąpienia od zasady właściwości miejscowej sądu.
Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy wnioskował o przekazanie sprawy dotyczącej nieletniego F.L. innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, ze względu na zatrudnienie rodziców nieletniego w sądownictwie. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 44¹ § 1 k.p.c., uznał, że obawy sądu rejonowego mają charakter hipotetyczny i nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy, odmawiając uwzględnienia wniosku.
Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie o przekazanie sprawy dotyczącej nieletniego F.L. innemu sądowi równorzędnemu. Sąd rejonowy argumentował, że wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wskazując na zatrudnienie rodziców nieletniego w sądownictwie. Sąd Najwyższy przypomniał, że przepis art. 44¹ § 1 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady właściwości miejscowej i powinien być interpretowany ściśle. Podkreślono, że pochopne przekazywanie spraw może podważać zaufanie do sądów. Przesłanki do przekazania sprawy muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, a nie opierać się jedynie na hipotetycznych obawach lub subiektywnych przekonaniach. W niniejszej sprawie, mimo że rodzice nieletniego mogą znać sędziów w sądzie właściwym, rodzaj ich zatrudnienia i relacje nie uzasadniają przekazania sprawy, zwłaszcza że nie dotyczą one sądu, w którym sprawa ma być rozpoznawana. Sąd Najwyższy stwierdził, że sam fakt zatrudnienia członka rodziny w innym sądzie nie skutkuje zaistnieniem przesłanki z art. 44¹ § 1 k.p.c. i odmówił uwzględnienia wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, obawy o brak bezstronności sądu mają charakter hipotetyczny i nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 44¹ § 1 k.p.c. wymaga ścisłej interpretacji, a obawy o brak bezstronności muszą być realne, a nie hipotetyczne. Sam fakt zatrudnienia rodziców w sądownictwie, nawet jeśli znają sędziów, nie uzasadnia przekazania sprawy, jeśli nie ma obiektywnych przesłanek wskazujących na zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa uwzględnienia wniosku
Strona wygrywająca
Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie (wniosek nie został uwzględniony)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| nieletni F.L. | inne | strona postępowania |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis stanowi wyjątek od zasady właściwości miejscowej i powinien być interpretowany ściśle. Podstawa do zastosowania istnieje, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi, co wymaga obiektywnych przesłanek lub uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności, a nie tylko subiektywnych przekonań.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazano, że w przypadku wątpliwości co do bezstronności sędziów, należy rozważyć złożenie wniosku w trybie tego przepisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 44¹ § 1 k.p.c. wymaga ścisłej interpretacji. Obawy o brak bezstronności muszą być realne i uzasadnione obiektywnymi przesłankami. Hipotetyczne obawy lub subiektywne przekonania nie są wystarczające do przekazania sprawy. Sam fakt zatrudnienia rodziców w sądownictwie nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy.
Odrzucone argumenty
Argument sądu rejonowego o konieczności przekazania sprawy ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego powinien być interpretowany ściśle nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością przesłanki obiektywne (...) oraz przesłanki subiektywne Same przesłanki subiektywne nie są wystarczające nie może świadczyć samo ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna rodzaj kontaktów, ewentualne relacje oraz poziom więzi łączący sędziów tego Sądu z ojcem lub matką małoletniego powinien zostać odzwierciedlony przez złożenie wniosku w trybie art. 49 k.p.c.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie odmowy przekazania sprawy innemu sądowi, gdy brak jest realnych podstaw do obaw o bezstronność, pomimo zatrudnienia stron lub ich bliskich w sądownictwie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej przesłanki przekazania sprawy na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. i wymaga oceny konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia wąskie, ale ważne kryteria przekazywania spraw między sądami, co jest istotne dla praktyki prawniczej i zrozumienia zasad funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
“Kiedy sąd może zmienić swoje miejsce? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice przekazywania spraw.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 909/24 POSTANOWIENIE 28 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło na posiedzeniu niejawnym 28 sierpnia 2024 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie w sprawie nieletniego F.L. na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie postanowieniem z 21 czerwca 2024 r., III Nkd 28/24, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia uwzględnienia wniosku. UZASADNIENIE Postanowieniem z 21 czerwca 2024. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie – na podstawie art. 44 1 § 1 i 2 k.p.c. – zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego, albowiem wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że rodzice nieletniego F.L. są zatrudnieniu w […]: ojciec jest […], natomiast matka jest […], a przeciwko małoletniemu toczy się postępowanie sądowe. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21). Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. np. postanowienia SN: z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09; z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20). Podstawa do zastosowania powyższego przepisu istnieje wtedy, gdy zachodzi istotne ryzyko, że autorytet sądownictwa znacząco ucierpi w razie rozpatrzenia danej sprawy przez właściwy sąd. Dla oceny wagi zagrożenia dla autorytetu sądownictwa znaczenie mają przesłanki obiektywne (np. uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów danego sądu w konkretnej sprawie) oraz przesłanki subiektywne (np. przekonanie stron postępowania albo lokalnej opinii publicznej o braku bezstronności sędziów danego sądu w konkretnej sprawie). Same przesłanki subiektywne nie są wystarczające do zastosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 3 sierpnia 2022 r., I NO 86/22). O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 44 1 § 1 k.p.c., nie może świadczyć samo ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do grupy, nawet istotnej, sędziów sądu występującego (zob. postanowienie SN z 22 lutego 2024 r., III CO 166/24). Podstaw stosowania tego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (postanowienie SN z 10 lipca 2024 r., III CO 458/24). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zwrócono także uwagę, że sam fakt wcześniejszego orzekania przez stronę lub przedstawiciela ustawowego strony w danym sądzie w typowej sytuacji nie stanowi wystarczającego uzasadnienia dla odstąpienia od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy (zob. postanowienie SN z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20). Okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym sądzie bezstronnie rozpoznana musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. postanowienie SN z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20). Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy, nie sposób nie zauważyć, że ojciec małoletniego jest zatrudniony jako […], ale […], a nie […], w którym sprawa ma się toczyć. Podobnie matka małoletniego jest […] zawodowym w innym […]. Oznacza to, że obawy wyrażone przez Sąd Rejonowy, który ma rozpatrywać sprawę małoletniego, odnoszące się do kwestii braku rzetelnego rozpoznania sprawy, mają jedynie charakter hipotetyczny. Nawet biorąc pod uwagę, że rodzice małoletniego mogą znać sędziów w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie, to rodzaj kontaktów, ewentualne relacje oraz poziom więzi łączący sędziów tego Sądu z ojcem lub matką małoletniego powinien zostać odzwierciedlony przez złożenie wniosku w trybie art. 49 k.p.c. (zob. też postanowienie SN z 20 grudnia 2023 r., III CO 988/23). Reasumując, jeżeli sprawa dotyczy członka rodziny osoby zatrudnionej w innym sądzie niż sąd rozpoznający sprawę, samo w sobie nie skutkuje to zaistnieniem przesłanki, o jakiej jest mowa w art. 44 1 § 1 k.p.c. W okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zatem podstaw do uznania, że zachodzi jakiekolwiek zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości, w związku z czym orzeczono jak w sentencji. [P.L.] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI