III CO 69/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Rybniku, w postanowieniu z 15 stycznia 2026 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 44¹ k.p.c. Uzasadnieniem wniosku było zainicjowanie przez J.J. postępowań sądowych przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz większości sędziów tego sądu, co zdaniem Sądu Okręgowego mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w odbiorze społecznym. Sąd Okręgowy argumentował, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi, a rozstrzyganie wniosków o wyłączenie każdego sędziego wydłużyłoby postępowanie. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odmówił przekazania sprawy. Podkreślił, że przepis art. 44¹ k.p.c. jest wyjątkiem i powinien być interpretowany ściśle. Wskazał, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku nadal są sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie dotyczą ich okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanki stosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.). Jeśli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności, nie ma potrzeby modyfikowania właściwości sądu na podstawie art. 44¹ k.p.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów, podstawą prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego byłby art. 44 k.p.c., a nie art. 44¹ k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przekazania sprawy do innego sądu równorzędnego na podstawie art. 44¹ k.p.c., zwłaszcza gdy istnieją inne środki prawne (wyłączenie sędziego) zapewniające bezstronność.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona inicjuje liczne postępowania przeciwko sędziom, ale Sąd Najwyższy uznaje, że wyłączenie sędziego jest wystarczające.
Zagadnienia prawne (1)
Czy w sytuacji, gdy strona zainicjowała postępowania przeciwko wszystkim sędziom danego wydziału sądu, zachodzi konieczność przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego nie jest konieczne, jeśli istnieją sędziowie w sądzie występującym, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. jest przepisem szczególnym i powinien być interpretowany ściśle. Wskazał, że w sądzie okręgowym nadal są sędziowie, wobec których nie wytoczono powództw, a instytucja wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.) jest wystarczającym środkiem do zapewnienia bezstronności, co wyklucza potrzebę stosowania art. 44¹ k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| K.G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Prokurator Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle. Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Przesłanki stosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd, w szczególności dotyczy to art. 48 lub art. 49 k.p.c.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie w sądzie okręgowym sędziów, wobec których nie wytoczono powództw, co wyklucza wątpliwości co do bezstronności. • Wystarczalność instytucji wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.) do zapewnienia bezstronności. • Ścisła interpretacja art. 44¹ k.p.c. jako przepisu szczególnego.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Okręgowego, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy z uwagi na liczne postępowania zainicjowane przez J.J. przeciwko sędziom. • Argument Sądu Okręgowego, że rozstrzyganie wniosków o wyłączenie sędziów wydłużyłoby postępowanie.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny • Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle • Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością • Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania • Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44¹ k.p.c.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy do innego sądu równorzędnego na podstawie art. 44¹ k.p.c., zwłaszcza gdy istnieją inne środki prawne (wyłączenie sędziego) zapewniające bezstronność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona inicjuje liczne postępowania przeciwko sędziom, ale Sąd Najwyższy uznaje, że wyłączenie sędziego jest wystarczające.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy dotyczące przekazywania spraw, podkreślając znaczenie bezstronności i wyłączając nadużywanie procedury. Jest to ciekawe dla prawników procesowych.
“Czy można 'wykluczyć' cały sąd? Sąd Najwyższy odpowiada na próbę zmiany właściwości sądu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.