III CO 69/26
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że istnieją sędziowie w sądzie okręgowym, którzy nie są dotknięci zarzutami stronniczości, a wyłączenie sędziego jest wystarczającym środkiem.
Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego, argumentując, że strona J.J. zainicjowała postępowania przeciwko wszystkim sędziom wydziału cywilnego, co mogłoby budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, wskazując, że istnieją sędziowie, wobec których nie zachodzą takie okoliczności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności.
Sąd Okręgowy w Rybniku, w postanowieniu z 15 stycznia 2026 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 44¹ k.p.c. Uzasadnieniem wniosku było zainicjowanie przez J.J. postępowań sądowych przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz większości sędziów tego sądu, co zdaniem Sądu Okręgowego mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w odbiorze społecznym. Sąd Okręgowy argumentował, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi, a rozstrzyganie wniosków o wyłączenie każdego sędziego wydłużyłoby postępowanie. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odmówił przekazania sprawy. Podkreślił, że przepis art. 44¹ k.p.c. jest wyjątkiem i powinien być interpretowany ściśle. Wskazał, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku nadal są sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie dotyczą ich okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanki stosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.). Jeśli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności, nie ma potrzeby modyfikowania właściwości sądu na podstawie art. 44¹ k.p.c. Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów, podstawą prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego byłby art. 44 k.p.c., a nie art. 44¹ k.p.c.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego nie jest konieczne, jeśli istnieją sędziowie w sądzie występującym, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. jest przepisem szczególnym i powinien być interpretowany ściśle. Wskazał, że w sądzie okręgowym nadal są sędziowie, wobec których nie wytoczono powództw, a instytucja wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.) jest wystarczającym środkiem do zapewnienia bezstronności, co wyklucza potrzebę stosowania art. 44¹ k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| K.G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Prokurator Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle. Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Przesłanki stosowania art. 44¹ k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd, w szczególności dotyczy to art. 48 lub art. 49 k.p.c.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie w sądzie okręgowym sędziów, wobec których nie wytoczono powództw, co wyklucza wątpliwości co do bezstronności. Wystarczalność instytucji wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.) do zapewnienia bezstronności. Ścisła interpretacja art. 44¹ k.p.c. jako przepisu szczególnego.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Okręgowego, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy z uwagi na liczne postępowania zainicjowane przez J.J. przeciwko sędziom. Argument Sądu Okręgowego, że rozstrzyganie wniosków o wyłączenie sędziów wydłużyłoby postępowanie.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44¹ k.p.c.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy do innego sądu równorzędnego na podstawie art. 44¹ k.p.c., zwłaszcza gdy istnieją inne środki prawne (wyłączenie sędziego) zapewniające bezstronność."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona inicjuje liczne postępowania przeciwko sędziom, ale Sąd Najwyższy uznaje, że wyłączenie sędziego jest wystarczające.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy dotyczące przekazywania spraw, podkreślając znaczenie bezstronności i wyłączając nadużywanie procedury. Jest to ciekawe dla prawników procesowych.
“Czy można 'wykluczyć' cały sąd? Sąd Najwyższy odpowiada na próbę zmiany właściwości sądu.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 69/26 POSTANOWIENIE 20 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 20 lutego 2026 r. w Warszawie w sprawie zażalenia J.J. na postanowienie Sądu Okręgowego w Rybniku z 1 października 2025 r., II Co 117/25, wniesionego w sprawie ze skargi J.J. o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku J.J. z udziałem K.G. o ustalenie kontaktów z małoletnimi T.J., E.J. i N.J., z urzędu z udziałem K.G. i J.J. o pozbawienie władzy rodzicielskiej J.J. nad małoletnimi T.J., E.J. i N.J., z urzędu z udziałem K.G. i J.J. o zakazanie kontaktów J.J. z małoletnimi T.J., E.J. i N.J., z wniosku Prokuratora Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z udziałem K.G. i J.J. o powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi T.J., E.J. i N.J., zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Rybniku z 17 czerwca 2021 r., II Ca 303/20, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Rybniku postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. II Cz 648/25 o przekazanie do sądu równorzędnego odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie na podstawie art. 44 1 k.p.c. sprawy wywołanej zażaleniem J.J. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Okręgowy wskazał, że przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz wobec większości sędziów orzekających w tym Sądzie J.J. zainicjował postępowania sądowe, a w konsekwencji wobec tych sędziów zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze społecznym wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Zdaniem Sądu Okręgowego w tej sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny, w którym nie pełni służby sędzia, wobec którego J.J. wytoczył powództwo. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że rozstrzyganie ewentualnych wniosków o wyłączenie na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. każdego wylosowanego sędziego, wobec którego J.J. wytoczył powództwo, wydłuży postępowanie w sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. m.in. postanowienia SN z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania (postanowienie SN z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Sąd Najwyższy nie dostrzegł potrzeby przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Po pierwsze, należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku wciąż pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie dotyczą ich okoliczności, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na odbieranie sądu jako pozbawionego waloru bezstronności. Już z tej przyczyny wniosek o przekazanie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Po drugie, przesłanki stosowania art. 44 1 k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd, w szczególności dotyczy to art. 48 lub art. 49 k.p.c. Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25, i z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Nawet w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów sądu podstawę prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego stanowiłby art. 44, a nie art. 44 1 k.p.c. Nie można zatem argumentować, tak jak czyni to Sąd Okręgowy, że za zastosowaniem art. 44 1 k.p.c. przemawia okoliczność, iż rozstrzyganie ewentualnych wniosków o wyłączenie na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. każdego wylosowanego sędziego, wobec którego J.J. wytoczył powództwo, wydłuży postępowanie w sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Marcin Krajewski (E.M.) [SOP]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę