III CO 68/26
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu równorzędnego, uznając, że istnieją sędziowie w Sądzie Okręgowym w Rybniku, wobec których nie zachodzą okoliczności wyłączające bezstronność, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia sprawiedliwego rozpoznania sprawy.
Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego, argumentując, że strona J.J. zainicjowała postępowania przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w wydziale cywilnym oraz większości sędziów sądu, co mogłoby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, wskazując, że w sądzie wciąż są sędziowie, wobec których nie zachodzą takie okoliczności, a instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia bezstronności.
Sąd Okręgowy w Rybniku, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na art. 44^1 k.p.c. Uzasadnieniem wniosku było zainicjowanie przez J.J. postępowań sądowych przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz większości sędziów tego sądu, co zdaniem Sądu Okręgowego mogło wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w odbiorze społecznym. Sąd Okręgowy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odmówił przekazania sprawy. Wskazał, że przepis art. 44^1 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady właściwości sądu i powinien być interpretowany ściśle. Podkreślono, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku nadal orzekają sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że przesłanki stosowania art. 44^1 k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego (art. 48, 49 k.p.c.). Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, nie ma potrzeby modyfikowania właściwości sądu na podstawie art. 44^1 k.p.c. W przypadku wyłączenia wszystkich sędziów, podstawą prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego byłby art. 44 k.p.c., a nie art. 44^1 k.p.c.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że w sądzie nadal orzekają sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności. Ponadto, instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, a przepis art. 44^1 k.p.c. powinien być interpretowany ściśle.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K.G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Prokurator Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44^1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle. Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Przesłanki stosowania art. 44^1 k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd, w szczególności instrumentów wskazanych w art. 48 lub art. 49 k.p.c.
Pomocnicze
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowiłby podstawę prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów sądu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sądzie nadal istnieją sędziowie, wobec których nie zachodzą okoliczności wyłączające bezstronność. Instytucja wyłączenia sędziego jest wystarczająca do zapewnienia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd. Przepis art. 44^1 k.p.c. powinien być interpretowany ściśle jako wyjątek od zasady właściwości sądu. Przesłanki z art. 44^1 k.p.c. nie są tożsame z przesłankami wyłączenia sędziego.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Okręgowego, że wobec wszystkich sędziów orzekających w wydziale cywilnym oraz większości sędziów sądu zachodzą okoliczności budzące wątpliwości co do bezstronności, co uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi.
Godne uwagi sformułowania
Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością. Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania. Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44^1 k.p.c.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 44^1 k.p.c. dotyczącego przekazywania spraw do innych sądów równorzędnych, podkreślenie prymatu instytucji wyłączenia sędziego nad wnioskiem o przekazanie sprawy, oraz zasada, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga realnych zagrożeń dla prawidłowości funkcjonowania sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy strona inicjuje liczne postępowania przeciwko sędziom danego sądu. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy i możliwości zastosowania instytucji wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do wniosków o przekazanie sprawy, gdy strona próbuje 'zdobyć' sąd poprzez masowe wszczynanie postępowań przeciwko sędziom. Jest to ciekawy przykład obrony bezstronności sądu.
“Czy można 'zdobyć' sąd, pozywając wszystkich sędziów? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 68/26 POSTANOWIENIE 20 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 20 lutego 2026 r. w Warszawie w sprawie ze skargi J.J. o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku J.J. z udziałem K.G. o ustalenie kontaktów z małoletnimi T.J., E.J. i N.J., z urzędu z udziałem K.G. i J.J. o pozbawienie władzy rodzicielskiej J.J. nad małoletnimi T.J., E.J. i N.J., z urzędu z udziałem K.G., J.J. o zakazanie kontaktów J.J. z małoletnimi T.J., E.J. i N.J., z wniosku Prokuratora Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z udziałem K.G. i J.J. o powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi T.J., E.J. i N.J., zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Rybniku z 17 czerwca 2021 r., II Ca 303/20, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Rybniku postanowieniem z 19 stycznia 2026 r. II Ca 564/25, o przekazanie sprawy do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 stycznia 2026 r. Sąd Okręgowy w Rybniku wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie na podstawie art. 44 1 k.p.c. sprawy wywołanej wnioskiem J.J. o wznowienie postępowania do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Okręgowy wskazał, że przeciwko wszystkim sędziom orzekającym w II Wydziale Cywilnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Rybniku oraz wobec większości sędziów orzekających w tym Sądzie J.J. zainicjował postępowania sądowe, a w konsekwencji wobec tych sędziów zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby w powszechnym odbiorze społecznym wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Zdaniem Sądu Okręgowego w tej sytuacji dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za uznaniem, że sprawę powinien rozpoznać inny sąd równorzędny, w którym nie pełni służby sędzia, wobec którego J.J. wytoczył powództwo. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Przepis ten stanowi wyjątek od kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tej przyczyny przepis ten powinien być interpretowany ściśle (zob. m.in. postanowienia SN: z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20; z 10 września 2020 r., II CO 203/20; z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 9 czerwca 2025 r., III CO 655/25; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Zbyt pochopne przekazywanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie służy wytwarzaniu w społeczeństwie przekonania o bezstronności sądów, lecz przeciwnie – może budować przekonanie o łatwości manipulowania ich ustawową właściwością (zob. m.in. postanowienia SN z 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, nr 2, poz. 20; z 24 lutego 2020 r., II PO 5/20; z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26, i z 9 lutego 2026 r., III CO 79/26). Okoliczności wynikające z dobra wymiaru sprawiedliwości powinny być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości jego funkcjonowania (postanowienie SN z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Sąd Najwyższy nie dostrzegł potrzeby przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Po pierwsze, należy wskazać, że w Sądzie Okręgowym w Rybniku wciąż pozostają sędziowie, wobec których J.J. nie wytoczył powództw, a zatem nie dotyczą ich okoliczności, które potencjalnie mogłyby wpłynąć na odbieranie sądu jako pozbawionego waloru bezstronności. Już z tej przyczyny wniosek o przekazanie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Po drugie, przesłanki stosowania art. 44 1 k.p.c. nie mogą być tożsame z przesłankami zastosowania innych instrumentów ustawowych stworzonych w celu zabezpieczenia standardu rozpoznawania sprawy przez bezstronny sąd, w szczególności instrumentów wskazanych w art. 48 lub art. 49 k.p.c. Jeżeli instytucja wyłączenia sędziego wystarcza do zabezpieczenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, to nie występuje konieczność modyfikowania określonej na podstawie ustawy właściwości sądu przy wykorzystaniu art. 44 1 k.p.c. (zob. postanowienia SN z 25 czerwca 2025 r., III CO 653/25, i z 9 lutego 2026 r., III CO 77/26). Nawet w przypadku wyłączenia wszystkich sędziów sądu podstawę prawną do wnioskowania o wyznaczenie sądu równorzędnego stanowiłby art. 44, a nie art. 44 1 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Marcin Krajewski (E.M.) [SOP]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę