III CO 68/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że zarzuty dotyczące bezstronności sędziego nie stanowią podstawy do zastosowania art. 44¹ k.p.c.
Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy o zapłatę do innego sądu równorzędnego, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie sądu jako bezstronnego. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, podkreślając, że przesłanki z art. 44¹ k.p.c. dotyczą sądu jako organu, a nie indywidualnych sędziów, dla których istnieją inne procedury (np. wyłączenie sędziego).
Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim o przekazanie sprawy o zapłatę, toczącej się między Wspólnotą Mieszkaniową a Fundacją „O.”, do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku miało być dobro wymiaru sprawiedliwości oraz potrzeba zapewnienia społecznego postrzegania sądu jako organu bezstronnego. Sąd Najwyższy, powołując się na własne orzecznictwo, wyjaśnił, że przepis art. 44¹ k.p.c. dotyczy przeszkód o charakterze systemowym lub organizacyjnym, które uniemożliwiają sądowi rozpoznanie sprawy, a nie indywidualnych wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego. Wskazano, że w przypadku wątpliwości co do bezstronności sędziego, właściwą procedurą jest wniosek o wyłączenie sędziego, a nie przekazanie sprawy do innego sądu. Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek Sądu Okręgowego nie spełniał wymogów formalnych i merytorycznych określonych w art. 44¹ k.p.c., dlatego odmówił przekazania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty dotyczące braku niezawisłości i bezstronności sędziego nie stanowią podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c.
Uzasadnienie
Przesłanki z art. 44¹ k.p.c. dotyczą przeszkód w rozpoznaniu sprawy przez sąd jako organ wymiaru sprawiedliwości, a nie indywidualnych wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego. W takich przypadkach właściwą procedurą jest wyłączenie sędziego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wspólnota Mieszkaniowa […] przy ul. […] w G. | inne | powód |
| Fundacja "O." w G. | instytucja | pozwany |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Dotyczy przeszkód dotyczących danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkód odnoszących się do poszczególnych sędziów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przesłanki z art. 44¹ k.p.c. dotyczą sądu jako organu, a nie indywidualnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności sędziego, właściwą procedurą jest wyłączenie sędziego. Wniosek nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych art. 44¹ k.p.c.
Odrzucone argumenty
Przekazanie sprawy jest konieczne ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie sądu jako bezstronnego z uwagi na zarzuty wobec sędziego referenta.
Godne uwagi sformułowania
przez "dobro wymiaru sprawiedliwości" należy rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy nie ulega wątpliwości, że przesłanka "względu na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego", powinna być oceniana w odniesieniu do sądu jako takiego, do zbiorowości sędziów danego sądu, a nie do konkretnego sędziego Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 44¹ k.p.c. i rozróżnienie go od instytucji wyłączenia sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przekazania sprawy, ale stanowi ważną wykładnię zasad bezstronności i właściwości sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą bezstronności sądu i granic stosowania instytucji przekazania sprawy, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy zarzuty wobec sędziego mogą przenieść sprawę do innego sądu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 68/24 POSTANOWIENIE 30 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 30 stycznia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej […] przy ul. […] w G. przeciwko Fundacji "O." w G. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 8 grudnia 2023 r., V Ca 422/23, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. [SOP] UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 k.p.c. o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej […] przy ul. […] w G. przeciwko Fundacji „O.” w G. o zapłatę. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Artykuł 44 1 k.p.c. stanowi podstawę przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18 wskazano, że przez "dobro wymiaru sprawiedliwości" należy rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy. Z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przekazania, stanowiącej odstępstwo od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy, niedopuszczana jest wykładnia rozszerzająca. Nie ulega wątpliwości, że przesłanka "względu na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego", powinna być oceniana w odniesieniu do sądu jako takiego, do zbiorowości sędziów danego sądu, a nie do konkretnego sędziego. Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przepis art. 44 1 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego sędziego, czy poszczególnych sędziów, gdyż w tym przypadku do rozwiązania zaistniałych wątpliwości służy instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego. Okoliczności dotyczące sędziego referenta mogą być podstawą zastosowania art. 49 k.p.c.; wówczas sprawę rozpoznaje inny sędzia tego samego sądu. Gdy natomiast sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy, może wystąpić do sądu przełożonego o wyznaczenie innego sądu równorzędnego w trybie art. 44 k.p.c. Sąd wnioskujący ograniczył się do przytoczenia twierdzeń wnioskodawcy, że przekazania sprawy innemu sądowi wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości i wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Wnioskodawca zaznaczył, że jego zdaniem referent nie został wyłączony od rozpoznania a nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności; w sprawie będzie zachodziła nieważność postępowania. Zdaniem Sądu Najwyższego, o konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 44 1 § 1 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy. Podstaw stosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. nie należy bowiem utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20, z 28 września 2021 r., II CO 72/21). Ponadto Sąd Najwyższy zauważa, że w systemie prawa stanowionego, obowiązującym w Polsce, orzeczenia sądów, nawet mające postać uchwał Sądu Najwyższego lub orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie są źródłem prawa, a zatem nie mogą być powoływane jako podstawa prawna wniosku ani rozstrzygnięcia o wniosku. Wniosek nie spełnia zatem przesłanek art. 44 1 § 1 k.p.c., dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia. (K.W.) [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI