III CO 6/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę powoda W.N. o wznowienie postępowania kasacyjnego, które zakończyło się wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 2 listopada 2020 r. oddalającym skargę kasacyjną powoda. Powód argumentował, że w składzie orzekającym Sądu Najwyższego brały udział osoby nieuprawnione, powołane w wadliwym trybie, co narusza standardy niezależności i bezstronności sądu. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 401 pkt 1 k.p.c. oraz powołał się na uchwałę połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Kluczowym argumentem było stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż nie mógł powołać się na podnoszone okoliczności przed uprawomocnieniem się orzeczenia, co jest wymogiem subsydiarności skargi o wznowienie postępowania. Sąd uznał, że skarżący instrumentalnie wykorzystał środek prawny, dążąc do ponownego rozpoznania sprawy przez inny skład sądu, a nie do rzeczywistego usunięcia wadliwości. Sąd podkreślił również, że choć kwestia niezależności sądownictwa jest kluczowa, nie można nadużywać środków prawnych do podważania prawomocnych orzeczeń, zwłaszcza w sprawach cywilnych, gdzie stabilność orzeczeń jest szczególnie ważna. Sąd odniósł się także do argumentów dotyczących przedawnienia roszczeń, uznając je za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (5)
Czy skarga o wznowienie postępowania może być oparta na wadliwości składu orzekającego Sądu Najwyższego z powodu sposobu powołania sędziów, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa ETPC i TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale pod warunkiem spełnienia przesłanek formalnych, w tym subsydiarności skargi i braku możliwości powołania się na wadliwość przed uprawomocnieniem się orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć kwestia niezależności sądownictwa jest istotna i może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, skarżący nie wykazał, że nie mógł powołać się na te okoliczności wcześniej. Ponadto, sąd uznał, że skarga została złożona instrumentalnie, co narusza zasady lojalności procesowej.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący uchwały połączonych izb Sądu Najwyższego ma moc derogacyjną wobec tej uchwały i wpływa na możliwość wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TK nie ma mocy derogacyjnej wobec uchwały SN w zakresie, w jakim uchwała ta stanowi wyraz wykładni prawa, a nie aktu normatywnego podlegającego kontroli TK. Uchwała SN zachowuje moc.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo analizuje kompetencje TK i SN, podkreślając, że TK nie jest władny kontrolować aktów stosowania prawa, w tym uchwał SN mających moc zasady prawnej. Wyrok TK nie prowadzi do uchylenia orzeczenia sądu, a jedynie może pośrednio wpłynąć na jego wzruszenie w ramach wznowienia postępowania.
Czy wadliwość składu orzekającego sądu, stwierdzona na podstawie uchwały połączonych izb SN i orzecznictwa ETPC, stanowi samoistną podstawę do wznowienia postępowania cywilnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo stwierdzenie wadliwości składu orzekającego nie jest wystarczające do wznowienia postępowania cywilnego. Konieczne jest spełnienie przesłanek z art. 401 k.p.c., w tym subsydiarności skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnia przyczynę nieważności postępowania (art. 379 k.p.c.) od podstawy wznowienia postępowania (art. 401 k.p.c.), wskazując, że katalog podstaw wznowienia jest węższy. Podkreślono, że wznowienie postępowania jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga spełnienia szczególnych warunków, a jego nadużywanie narusza stabilność orzeczeń.
Czy zasady lojalności procesowej i dobrej wiary (art. 3 k.p.c.) wyłączają możliwość skorzystania ze skargi o wznowienie postępowania, jeśli strona świadomie nie powołała się na wadliwość składu orzekającego przed uprawomocnieniem się orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie zasad lojalności procesowej i dobrej wiary może stanowić podstawę do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, nawet jeśli istnieją formalne podstawy do jej złożenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skarżący instrumentalnie wykorzystał skargę o wznowienie postępowania, nie sygnalizując zastrzeżeń co do składu orzekającego w toku postępowania kasacyjnego, a podnosząc je dopiero po wydaniu niekorzystnego wyroku. Taka postawa narusza zasady lojalności procesowej i dobrej wiary.
Czy zmiana linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w kwestii liczenia początku biegu przedawnienia roszczeń wobec Skarbu Państwa stanowiła podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zmiany utrwalonej linii orzeczniczej w kwestii przedawnienia, a przyjęte przez sądy niższych instancji stanowisko było zgodne z utrwalonym orzecznictwem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił kwestię przedawnienia roszczeń wobec Skarbu Państwa, wskazując, że początek biegu przedawnienia został prawidłowo ustalony od daty, w której Skarb Państwa utracił kompetencję do rozpoznania wniosku dekretowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W.N. | osoba_fizyczna | powód |
| W. | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Wojewoda | organ_państwowy | pozwany |
| Prezydent W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 401 § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wznowienia postępowania, gdy brał udział w wydaniu orzeczenia organ powołany do orzekania w sprawie nie miał uprawnień do zajmowania stanowiska sędziego lub ławnika, albo gdy skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna nieważności postępowania, gdy skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa.
k.p.c. art. 410 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów o apelacji w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania kasacyjnego.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Status uchwały składu połączonych izb SN jako zasady prawnej.
u.SN art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Tryb odstępowania od uchwały mającej moc zasady prawnej.
k.c. art. 442 § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przedawnienia roszczeń odszkodowawczych (obecnie uchylony).
k.p.c. art. 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada lojalności procesowej i dobrych obyczajów.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i związanie sędziów Konstytucją i ustawami.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc wiążąca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla wznowienia postępowania.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres kognicji Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 183 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nadzór Sądu Najwyższego nad działalnością sądów.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nadrzędność Konstytucji RP.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek przestrzegania ratyfikowanych umów międzynarodowych.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Tryb powoływania sędziów.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.