III CO 540/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi, uznając, że fakt, iż jeden z pozwanych jest sędzią sądu orzekającego, nie uzasadnia przekazania sprawy w trybie art. 44¹ § 1 k.p.c.
Sąd Apelacyjny w [...] zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na dobro wymiaru sprawiedliwości, ponieważ jednym z pozwanych jest sędzia tego sądu. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, podkreślając, że art. 44¹ § 1 k.p.c. dotyczy przeszkód dotyczących sądu jako organu, a nie poszczególnych sędziów, dla których istnieje instytucja wyłączenia sędziego.
Sąd Apelacyjny w [...] wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 44¹ § 1 k.p.c., z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Powodem wniosku był fakt, że jednym z pozwanych w sprawie jest sędzia orzekający w tymże Sądzie Apelacyjnym. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 44¹ § 1 k.p.c., wskazał, że pojęcie "dobra wymiaru sprawiedliwości" odnosi się do sądu jako całości, a nie do poszczególnych sędziów. Podkreślono, że okoliczności wskazujące na potencjalną stronniczość konkretnego sędziego lub grupy sędziów powinny być rozpatrywane w ramach instytucji wyłączenia sędziego (art. 49 k.p.c.), a nie przekazania sprawy innemu sądowi. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny nie przedstawił wystarczającej argumentacji, aby uzasadnić przekazanie sprawy w trybie art. 44¹ § 1 k.p.c., ponieważ fakt bycia sędzią przez jednego z pozwanych nie stanowi przeszkody dla całego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. Ponadto, wskazano, że istnieją inne przepisy (art. 44², art. 48¹) regulujące sytuacje związane z wnioskami o wyłączenie sędziów, które mają pierwszeństwo przed art. 44¹ k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt, że jeden z pozwanych jest sędzią sądu orzekającego, nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 44¹ § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 44¹ § 1 k.p.c. dotyczy przeszkód dotyczących sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie poszczególnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, właściwą instytucją jest wyłączenie sędziego (art. 49 k.p.c.). Sąd Apelacyjny nie wykazał, w jaki sposób obecność sędziego wśród pozwanych wpływa na sąd jako całość w sposób uzasadniający przekazanie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy innemu sądowi
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Ł.-K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| L. I. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka "dobra wymiaru sprawiedliwości" odnosi się do sądu jako organu, a nie do poszczególnych sędziów. Wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego powinien być oceniany w odniesieniu do sądu jako zbiorowości sędziów, a nie konkretnego sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja wyłączenia sędziego jest właściwym trybem postępowania w przypadku wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego.
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
Tryb wystąpienia do sądu przełożonego o wyznaczenie innego sądu równorzędnego.
k.p.c. art. 44²
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis szczególny wyprzedzający stosowanie art. 44¹ k.p.c. w kontekście wniosków o wyłączenie sędziów.
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis szczególny wyprzedzający stosowanie art. 44¹ k.p.c. w kontekście wniosków o wyłączenie sędziów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 44¹ § 1 k.p.c. dotyczy przeszkód dotyczących sądu jako organu, a nie poszczególnych sędziów. W przypadku wątpliwości co do bezstronności sędziego, właściwą instytucją jest wyłączenie sędziego (art. 49 k.p.c.). Sąd Apelacyjny nie przedstawił wystarczającej argumentacji, aby uzasadnić przekazanie sprawy w trybie art. 44¹ § 1 k.p.c. Przepisy art. 44² i 48¹ k.p.c. wyprzedzają art. 44¹ k.p.c. w kontekście wniosków o wyłączenie sędziów.
Odrzucone argumenty
Fakt, że jeden z pozwanych jest sędzią sądu orzekającego, stanowi przeszkodę uzasadniającą przekazanie sprawy innemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Godne uwagi sformułowania
przez "dobro wymiaru sprawiedliwości" należy rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy przesłanka powinna być oceniana w odniesieniu do sądu jako takiego, do zbiorowości sędziów danego sądu, a nie do konkretnego sędziego podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego
Skład orzekający
Jacek Widło
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy innemu sądowi, gdy jednym z pozwanych jest sędzia sądu orzekającego, z naciskiem na rozróżnienie między instytucją przekazania sprawy a wyłączeniem sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. w kontekście art. 49 k.p.c. i innych przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między wyłączeniem sędziego a przekazaniem sprawy, co jest kluczowe dla zrozumienia mechanizmów zapewniających bezstronność sądownictwa.
“Sędzia pozwany w sprawie? Kiedy sąd musi ustąpić miejsca innemu sądowi?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CO 540/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Widło w sprawie z powództwa W. P. przeciwko A. Ł.-K., M. M., L. I. i M. P. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 września 2022 r., na skutek przedstawienia przez Sąd Apelacyjny w […] akt o sygn. I ACa […], celem oznaczenia sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] w sprawie z powództwa W. P. przeciwko A. Ł.-K., M.M., L. I., M. P. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości ( art. 44 1 § 1 k.p.c.), albowiem w sprawie jednym z pozwanych jest sędzia tegoż Sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 44 1 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18 wskazano, że przez "dobro wymiaru sprawiedliwości" należy rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy. Z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przekazania, stanowiącej odstępstwo od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy, niedopuszczana jest wykładnia rozszerzająca. Nie ulega wątpliwości, chociażby ze względu na przykładowo wskazany w powołanym przepisie "wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego", że omawiana przesłanka powinna być oceniana w odniesieniu do sądu jako takiego, do zbiorowości sędziów danego sądu, a nie do konkretnego sędziego. Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przepis art. 44 1 k.p.c. ma na względzie przeszkody dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do poszczególnego sędziego, czy poszczególnych sędziów gdyż w tym przypadku do rozwiązania zaistniałych wątpliwości służy instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Podstaw stosowania omawianego przepisu nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego, jeżeli zatem w ocenie sędziego referenta istnieją podstawy do jego wyłączenia, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie, pozostawiając ocenę właściwemu sądowi (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20; z 7 maja 2021 r., I CO 53/21). Okoliczności wskazane w pozwie zawierającym wniosek o wyłączenie sędziów, następnie powołane przez Sądu Apelacyjny nie uzasadniają zastosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjnego nie przedstawił bowiem przekonującej i szerszej argumentacji wyjaśniającej, dlaczego fakt pełnienia przez jednego z pozwanych urzędu sędziego w Sądzie Apelacyjnym stanowi o istnieniu przeszkody dla rozpoznawania sprawy dotyczącej całego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w orzecznictwie, okoliczność, że pozwany może być osobą osobiście znaną przez niektórych czy większość sędziów orzekających w występującym Sądzie może powodować jedynie uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności dotyczącą konkretnego sędziego lub sędziów. Jednakże w takim przypadku mogą zachodzić podstawy zastosowania art. 49 k.p.c. Wówczas sprawę rozpoznaje inny sędzia tego samego sądu, a gdyby jego nie było, zachodzi sytuacja, gdy sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy i musi wystąpić do sądu przełożonego o wyznaczenie innego sądu równorzędnego ale wówczas w innym trybie tj ma podstawie art. 44 k.p.c. Okoliczności wskazane w wniosku rozważać by można jako stanowiące podstawę dla wyłączenia poszczególnych sędziów Sądu Apelacyjnego (art. 49 § 1 k.p.c.). O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 44 1 § 1 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego. Podstaw stosowania art. 44 1 § 1 k.p.c. nie należy bowiem utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20, z 28 września 2021 r., II CO 72/21). Przekazania sprawy w trybie art. 44 1 k.p.c. (wyłączenia sądu) nie można także uzasadniać złożeniem wniosku (wniosków) o wyłączenie (wszystkich) sędziów, gdyż w tym aspekcie przepisami szczególnymi, a tym samym wyprzedzającymi stosowanie art. 44 1 k.p.c. i powodującymi bezzasadność wystąpienia sądu o przekazanie sprawy na tej podstawie jest art. 44 2 i art. 48 1 (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2019 r., V CO 294/19, OSNC 2020 Nr 9, poz. 75 i z dnia 30 stycznia 2020 r., III CO 4/20, OSNC 2020 Nr 9, poz. 78). Z tych powodów, na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. [as]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI