III CO 482/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyznaczył Sąd Apelacyjny w Katowicach jako właściwy do rozpoznania sprawy, w której sędziowie są stronami i podlegają wyłączeniu z mocy prawa.
Sąd Apelacyjny w Krakowie wystąpił do Sądu Najwyższego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy dotyczącej ochrony dóbr osobistych, ponieważ pozwanymi są sędziowie Sądu [...], którzy podlegają wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny, podkreślając, że wyłączenie sędziego z mocy ustawy jest niezależne od jego wylosowania do sprawy.
Sprawa dotyczyła wniosku Sądu Apelacyjnego w Krakowie o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy o ochronę dóbr osobistych. Powodem wystąpienia była okoliczność, że pozwanymi w sprawie są sędziowie R.D. i K.W. pełniący urząd sędziego Sądu [...]. Zgodnie z art. 48 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, sędziowie ci podlegają wyłączeniu od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (iudex inhabilis). Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na podstawie art. 48¹ k.p.c., uznał go za zasadny. Podkreślono, że wyłączenie sędziego z mocy prawa jest niezależne od tego, czy został on wylosowany do prowadzenia sprawy, a jego status jako iudex inhabilis wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Sąd Najwyższy zaznaczył, że taka interpretacja jest zgodna z celem przepisu art. 48¹ k.p.c. i orzecznictwem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, wyłączenie sędziego z mocy prawa jest niezależne od stwierdzenia w trybie jurysdykcyjnym i od tego, który sędzia został wylosowany do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wyłączenie sędziego z mocy ustawy (iudex inhabilis) następuje z mocy samej ustawy i jest niezależne od procedury losowania składu orzekającego czy wydania postanowienia stwierdzającego istnienie przyczyny wyłączenia. Taka interpretacja jest zgodna z celem art. 48¹ k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyznaczenie sądu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. F. | osoba_fizyczna | powód |
| R. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sędziowie są wyłączeni od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy, gdy są stronami lub pozostają z jedną ze stron w stosunku prawnym takim, że może to wpłynąć na wynik sprawy.
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd nad nim przełożony wyznacza inny równorzędny sąd.
Pomocnicze
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1-4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sędziowie będący stronami w sprawie podlegają wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. Wyłączenie sędziego z mocy prawa jest niezależne od procedury losowania składu orzekającego. Wyłączenie sędziego z mocy prawa jest niezależne od wydania postanowienia stwierdzającego istnienie przyczyny wyłączenia ex lege.
Godne uwagi sformułowania
wyłączeni na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. wyłączenie to i związany z nim status iudex inhabilis jest niezależny od tego, czy zostali oni wylosowani do jej rozpoznania rozpoznanie sprawy należy w tym przypadku rozumieć szeroko wyłączenie sędziego następującego ipso iure
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego z mocy prawa (art. 48 § 1 k.p.c.) i procedury przekazania sprawy innemu sądowi (art. 48¹ k.p.c.), zwłaszcza w sytuacjach, gdy sędziowie są stronami postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia sędziego z mocy prawa, gdy jest on stroną postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji, w której sędziowie sami są stronami postępowania, co wymaga zastosowania specjalnych procedur procesowych i wyłączenia ich od orzekania. Jest to ciekawe z punktu widzenia praktyki prawniczej.
“Gdy sędzia staje się stroną: Sąd Najwyższy rozstrzyga, kto rozpozna sprawę.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 482/23 POSTANOWIENIE 28 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 28 lipca 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie w sprawie z powództwa M. F. przeciwko R. D. i K. W. o ochronę dóbr osobistych, na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 14 czerwca 2023 r., I ACo 256/23, o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu wyznacza Sąd Apelacyjny w Katowicach jako właściwy do rozpoznania wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. (K.G.) UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, na skutek przedstawienia przez Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. akt sprawy w celu przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, wystąpił na podstawie art. 48 1 k.p.c. o wyznaczenie innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że stronami są sędziowie Sądu […], wyłączeni na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 48 1 k.p.c. w przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c. sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd nad nim przełożony wyznacza inny równorzędny sąd. Istota tego rozwiązania sprowadza się do tego, że jeżeli w odniesieniu do jednego lub większej liczby sędziów orzekających w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy występują przesłanki wyłączenia ex lege określone w art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd ten nie może rozpoznać sprawy, przy czym rozpoznanie sprawy należy w tym przypadku rozumieć szeroko, a zatem nie tylko przez pryzmat oceny zasadności żądania, lecz także jego dopuszczalności. Rola sądu przełożonego sprowadza się zaś do zbadania, czy istotnie - co powinno wynikać z uzasadnienia postanowienia o wystąpieniu - sędzia lub sędziowie sądu właściwego do rozpoznania sprawy podlegają wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., a w razie odpowiedzi twierdzącej - wyznaczenia innego sądu równorzędnego celem rozpoznania sprawy. Z materiału sprawy i skróconych motywów postanowienia Sądu Apelacyjnego wynikało, że pozwanymi są R.D. i K.W. pełniący urząd sędziego Sądu […]. Stosownie do art. 48 § 1 pkt 1 k.p.c., sędziowie ci są zatem wyłączeni od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy; wyłączenie to i związany z nim status iudex inhabilis jest niezależny od tego, czy zostali oni wylosowani do jej rozpoznania, a tym bardziej czy zostało wydane postanowienie stwierdzające istnienie przyczyny wyłączenia ex lege. Odmienna interpretacja, uzależniająca stosowanie art. 48 1 k.p.c. od tego, który z sędziów sądu właściwego został wylosowany do rozpoznania sprawy, względnie, czy odjęcie władzy jurysdykcyjnej sędziemu urzędującemu w tym sądzie w związku z wyłączeniem z mocy samej ustawy zostało potwierdzone w trybie jurysdykcyjnym, nie ma oparcia w brzmieniu rozważanego przepisu i nie uwzględnia dostatecznie charakteru wyłączenia sędziego następującego ipso iure ; prowadziłaby ona ponadto do rezultatów sprzecznych z celem art. 48 1 k.p.c. (por. druk sejmowy VIII kadencji nr 3137, pkt 15; w orzecznictwie np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2020 r., V CO 169/20, z dnia 11 lutego 2021 r., II PUO 10/21, z dnia 31 marca 2021 r., I CO 35/21 i z dnia 25 sierpnia 2022 r., III CO 594/22). Wniosek Sądu Apelacyjnego w Krakowie należało zatem uznać za zasadny, poza zakresem oceny Sądu Najwyższego pozostawało natomiast wystąpienie Sądu Okręgowego jako skierowane do Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Z tych względów, na podstawie art. 48 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [as] (K.G.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI