III CO 420/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy rozwodowej do innego sądu, uznając, że w przypadku udziału sędziego w sprawie, zastosowanie ma art. 48¹ k.p.c., a nie art. 44¹ k.p.c.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy rozwodowej do innego sądu, ponieważ powód jest sędzią tego sądu, a pozwana wyraziła obawę o brak bezstronności. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, stwierdzając, że w takiej sytuacji zastosowanie ma art. 48¹ k.p.c., który nakazuje wyznaczenie innego sądu przez sąd przełożony, a nie art. 44¹ k.p.c. dotyczący przekazania ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, w sprawie rozwodowej z powództwa I. Z. przeciwko K. Z., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku była okoliczność, że powód jest sędzią Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, a pozwana wyraziła obawę o brak bezstronności sędziów tego sądu. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, uznał, że nie ma podstaw do jego uwzględnienia na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. Wskazał, że w sytuacji, gdy stroną postępowania jest sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zastosowanie znajduje przepis art. 48¹ k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis ten stanowi 'lex specialis' wobec regulacji z art. 44 i 44¹ k.p.c. i ma na celu wzmocnienie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości poprzez wyeliminowanie sytuacji, w której sprawa z udziałem sędziego byłaby rozstrzygana w sądzie, w którym ten sędzia orzeka. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Wniosek taki nie podlega rozpoznaniu na podstawie art. 44¹ k.p.c., lecz znajduje zastosowanie art. 48¹ k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 48¹ k.p.c., dotyczący wyznaczenia innego sądu w przypadku wyłączenia sędziego, jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do art. 44 i 44¹ k.p.c. Wprowadzenie art. 48¹ k.p.c. miało na celu wzmocnienie zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez wyeliminowanie sytuacji, w której sprawa z udziałem sędziego jest rozstrzygana w sądzie, w którym ten sędzia orzeka.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| K. Z. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeśli stroną w konkretnej sprawie jest określony sędzia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy, to na wniosek tego sądu sąd nad nim przełożony wyznacza do jej rozpoznania inny sąd równorzędny i to bez względu na to, czy sędzia wyłączony z mocy ustawy został wyznaczony do jej rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1-4
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 48¹ k.p.c. jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do art. 44 i 44¹ k.p.c. w przypadku, gdy stroną jest sędzia sądu właściwego. Celem art. 48¹ k.p.c. jest wzmocnienie zaufania do wymiaru sprawiedliwości poprzez wyeliminowanie sytuacji, w której sprawa z udziałem sędziego jest rozstrzygana w sądzie, w którym ten sędzia orzeka.
Odrzucone argumenty
Wniosek o przekazanie sprawy powinien być rozpoznany na podstawie art. 44¹ k.p.c. ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości i społeczne postrzeganie bezstronności sądu.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego lex specialis iudex inhabilis
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi w sytuacji, gdy stroną jest sędzia orzekający w sądzie właściwym, a także relacja między art. 44¹ k.p.c. a art. 48¹ k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, w której stroną jest sędzia sądu właściwego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezstronności sądu i zaufania publicznego do wymiaru sprawiedliwości, szczególnie w kontekście udziału sędziego jako strony postępowania. Wyjaśnia niuanse proceduralne dotyczące przekazania sprawy.
“Sędzia jako strona w sprawie rozwodowej – czy sąd musi być inny?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 420/24 POSTANOWIENIE 15 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Grzesiowski na posiedzeniu niejawnym 15 maja 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa I. Z. przeciwko K. Z. o rozwód, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., X C 997/23, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu (art. 44 1 § 1 k.p.c.). UZASADNIENIE 1. 1. Postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wystąpił do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 1 k.p.c. o przekazanie do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa I. Z. przeciwko K. Z. o rozwód. 2. W uzasadnieniu sąd wskazał, że powód jest sędzią Sądu Okręgowego w Bydgoszczy, pozwana zaś wyraża przekonanie o braku bezstronności sędziów tego Sądu w sprawie. Stąd zasadnym jest rozważenie, czy dla dobra wymiaru sprawiedliwości sprawy nie powinien rozpoznać inny sąd równorzędny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3. Zgodnie z art. 44 1 § 1 k.p.c. przekazanie przez Sąd Najwyższy sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu jest możliwe tylko wówczas, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. 4. Sąd Najwyższy w składzie orzekającym zajmuje stanowisko, iż przedmiotowy wniosek nie podlega rozpoznaniu na podstawie art. 44 1 k.p.c., albowiem w tej sprawie znajduje zastosowanie art. 48 1 k.p.c., zgodnie z którym w przypadku wyłączenia sędziego na podstawie art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c., sąd występuje do sądu nad nim przełożonego o wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy, a sąd przełożony wyznacza inny równorzędny sąd. Pogląd ten można uznać za ugruntowany w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienia SN: z 25 sierpnia 2022 r., III CO 594/22; z 1 lutego 2024 r., III CO 46/24). 5. Przepis art. 48 1 k.p.c. został dodany ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz.1469 ze zm.). W uzasadnieniu nowelizacji podkreślono, że „uwzględnienia wymaga społeczne oczekiwanie, by konsekwencją wyłączenia sędziego w sytuacjach, gdy jest on osobiście zainteresowany w sprawie (czyli w przypadkach określonych w art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c.), było rozpoznanie sprawy przez inny sąd. Takie rozwiązanie pozwala z góry wykluczyć wpływ oczywistych zależności osobistych (koleżeńskich, towarzyskich) między wyłączonym sędzią a pozostałymi sędziami danego sądu na rozstrzygnięcie danej sprawy. Rozpoznanie sprawy przez inny równorzędny sąd nie narusza konstytucyjnego prawa stron do sądu, skoro rozpoznanie sprawy następuje na podstawie i w trybie tych samych norm prawnych, co w sądzie pierwotnie właściwym, a odejście od zasad ustalania właściwości jest uzasadnione potrzebą lepszego zagwarantowania bezstronności sądu”. 6. Niewątpliwym jest, że wprowadzenie tej instytucji procesowej miało służyć wzmocnieniu społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez wyeliminowanie sytuacji, w której sprawa z udziałem sędziego będzie podlegała rozstrzygnięciu w sądzie, w którym pełni swój urząd. 7. W ocenie Sądu Najwyższego art. 48 1 k.p.c. należy zatem rozumieć w ten sposób, że jeśli stroną w konkretnej sprawie jest określony sędzia sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy, to na wniosek tego sądu sąd nad nim przełożony wyznacza do jej rozpoznania inny sąd równorzędny i to bez względu na to, czy sędzia wyłączony z mocy ustawy został wyznaczony do jej rozpoznania. 8. Przepis ten należy więc uznać za lex specialis wobec regulacji z art. 44 i 44 1 k.p.c. W każdym przypadku, gdy w sądzie właściwym orzeka iudex inhabilis z art. 48 § 1 pkt 1-4 k.p.c. aktualizuje się obowiązek wyznaczenia innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy z udziałem tego sędziego w trybie, o którym mowa w art. 48 1 k.p.c. 9. Dlatego na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. [SOP] [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI