III CO 404/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy zwrócił akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku z powodu braku uzasadnienia wniosku o wyznaczenie sądu właściwego miejscowo.
Sąd Okręgowy w Białymstoku wystąpił do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o rozwód, jednak jego postanowienie nie zawierało uzasadnienia. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 45 k.p.c., podkreślił, że takie wystąpienie wymaga przedstawienia motywów i konkretnych okoliczności sprawy. Z uwagi na brak formalny postanowienia, Sąd Najwyższy zwrócił akta sprawy Sądowi Okręgowemu w celu uzupełnienia braków.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał sprawę z powództwa J. S. przeciwko T. K. o rozwód, w której Sąd Okręgowy w Białymstoku wystąpił o oznaczenie sądu właściwego miejscowo. Sąd Najwyższy postanowieniem z 22 maja 2025 r. zwrócił akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku. Powodem takiej decyzji był brak uzasadnienia w postanowieniu Sądu Okręgowego z 13 marca 2025 r., które zawierało jedynie sentencję opartą na art. 45 k.p.c. Sąd Najwyższy przypomniał, że zgodnie z art. 45 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy oznacza sąd właściwy, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości miejscowej, a o oznaczenie takie występuje sąd, do którego wpłynął pozew. Podkreślono, że wystąpienie to wymaga przedstawienia motywów, w tym konkretnych okoliczności sprawy, sytuacji stron oraz przepisów o właściwości miejscowej, które uniemożliwiają jej ustalenie. Wskazano, że Sąd Okręgowy w Białymstoku ograniczył się do samej sentencji, nie wskazując w uzasadnieniu przyczyn przemawiających za oznaczeniem sądu właściwego, co uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku. Sąd Najwyższy powołał się na liczne orzeczenia potwierdzające tę zasadę. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zauważył, że powód w pozwie podał informacje o wspólnym zamieszkiwaniu małżonków w różnych miejscach oraz o toczącym się postępowaniu o separację, co tym bardziej wymagało umotywowania wniosku o oznaczenie sądu właściwego. Brak formalny postanowienia Sądu Okręgowego uniemożliwił rozpoznanie wniosku, co skutkowało zwrotem akt sprawy w celu uzupełnienia braków.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd występujący do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego miejscowo jest zobowiązany do przedstawienia uzasadnienia zawierającego konkretne okoliczności sprawy, sytuację stron oraz przepisy o właściwości miejscowej, które nie pozwalają na ustalenie sądu miejscowo właściwego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wystąpienie o oznaczenie sądu właściwego wymaga przedstawienia motywów działania, w tym konkretnych okoliczności sprawy i przepisów, które uniemożliwiają ustalenie właściwości miejscowej. Brak takiego uzasadnienia uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zwrot akt sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| T. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 45 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oznacza sąd, przed który należy wytoczyć powództwo, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości miejscowej.
k.p.c. art. 45 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew.
Pomocnicze
k.p.c. art. 41
Kodeks postępowania cywilnego
Określa właściwość miejscową w sprawach ze stosunku małżeństwa na podstawie ostatniego miejsca zamieszkania, a w braku takiej podstawy - miejsca zamieszkania strony pozwanej lub powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego o wystąpieniu do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego miejscowo stanowi brak formalny uniemożliwiający merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wystąpienie do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego wymaga przedstawienia motywów i konkretnych okoliczności sprawy.
Godne uwagi sformułowania
wystąpienie do Sądu Najwyższego o dokonanie określonej czynności jurysdykcyjnej wymaga przedstawienia motywów takiego działania przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej art. 45 k.p.c. należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia Ten brak formalny przedmiotowego postanowienia uniemożliwia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku
Skład orzekający
Marcin Trzebiatowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne wymogi dotyczące występowania sądów do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego miejscowo, w szczególności konieczność uzasadnienia wniosku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku uzasadnienia wniosku o wyznaczenie sądu właściwego, a nie samej kwestii ustalania właściwości miejscowej w sprawach o rozwód.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z właściwością sądu, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy zwraca akta: dlaczego brak uzasadnienia może zatrzymać sprawę?”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 404/25 POSTANOWIENIE 22 maja 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 22 maja 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J. S. przeciwko T. K. o rozwód, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Białymstoku postanowieniem z 12 marca 2025 r., I C 2797/24, o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zwraca akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku . (M.K.) UZASADNIENIE J. S. wniósł do Sądu Okręgowego w Białymstoku pozew o rozwód. Postanowieniem z 13 marca 2025 r., I C 2797/24 Sąd Okręgowy w Białymstoku zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy. Sąd nie zamieścił uzasadnienia do tego postanowienia, wskazując w samej jego sentencji jedynie na art. 45 k.p.c. jako podstawę prawną wystąpienia o oznaczenie sądu właściwego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1). O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (§ 2). Wymaga podkreślenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego o dokonanie określonej czynności jurysdykcyjnej wymaga przedstawienia motywów takiego działania. Dotyczy to tym bardziej wystąpienia o oznaczenie sądu właściwego miejscowo, w tym zwłaszcza w sprawach o rozwód. Jest tak dlatego, że określenie właściwości miejscowej w takich sprawach może nastąpić na kilka sposobów. W pierwszej kolejności właściwość tę określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., możliwe jest wystąpienie do Sądu Najwyższego - a przy tym na podstawie art. 45 k.p.c. - o oznaczenie sądu właściwego miejscowo (np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21). Z tym jednak, że w takim wypadku muszą być w uzasadnieniu takiego wniosku wykazane przyczyny przemawiające za oznaczeniem sądu właściwego. Przedstawiając wniosek o oznaczenie sądu właściwego w postanowieniu z 13 marca 2025 r., Sąd Okręgowy w Białymstoku ograniczył się do sformułowania samej sentencji z pominięciem uzasadnienia, w którym winny być wskazane konkretne okoliczności sprawy, sytuacja stron, a także przepisy o właściwości miejscowej, które nie pozwalają na ustalenie sądu miejscowo właściwego. Tak sformułowane postanowienie nie pozwala na merytoryczną ocenę przedłożonego wniosku. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej art. 45 k.p.c. należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia. Sąd Okręgowy w Białymstoku nie uzasadnił swojego wystąpienia, a rekonstrukcja takich okoliczności oraz poszukiwanie argumentów uzasadniających oznaczenie sądu właściwego nie należą do Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD 2019, nr 2, poz. 25; z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015, nr 12, poz. 150; z 13 listopada 2007 r., III CO 17/07, nie publ., z 30 września 2020 r., II CO 222/20, nie publ. oraz z 15 października 2021 r., IV CO 162/21). Wskazać zarazem należy, że powód w pozwie stwierdza jedynie, że przez krótki czas małżonkowie mieszkali wspólnie k. S., a potem wyjechali do W. i tam zamieszkali, a ponadto, że przed sąd […] trafił pozew pozwanej o separację, która została też tam orzeczona. W powyższych okolicznościach, w tym w kontekście rozstrzygnięcia […] sprawy separacyjnej, Sąd Okręgowy w Białymstoku tym bardziej powinien umotywować swój wniosek w trybie art. 45 k.p.c. o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy o rozwód. Ten brak formalny przedmiotowego postanowienia uniemożliwia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku Sądu Okręgowego w Białymstoku o oznaczenie sądu właściwego do wniesienia pozwu w opisanej sprawie. Dlatego konieczne stało się zwrócenie akt sprawy w celu wskazania podstawy prawnej i okoliczności uzasadniających wystąpienie do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy (por. co do zwrotu akt sprawy – np. postanowienie SN z 12 grudnia 2024 r., III CO 1450/24). Mając na uwadze przedstawione argumenty Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. (M.K.) [r.g.]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę