III CO 401/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy do innego sądu, uznając, że zatrudnienie powódki w sądzie i wypadek przy pracy nie stanowią wystarczającej podstawy do wątpliwości co do bezstronności sądu.
Sąd Rejonowy w P. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o zapłatę do innego sądu, powołując się na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, gdyż powódka była jego wieloletnim pracownikiem, a wypadek przy pracy miał miejsce podczas wykonywania obowiązków służbowych. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, stwierdzając, że samo zatrudnienie powódki w sądzie nie uzasadnia wątpliwości co do bezstronności sędziów i że kwestie te powinny być rozpatrywane w trybie wyłączenia sędziego.
Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 27 grudnia 2021 r. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o zapłatę, toczącej się z powództwa I. K. przeciwko [...] Ubezpieczeń [...] Spółce Akcyjnej, do rozpoznania innemu sądowi rejonowemu. Jako podstawę wniosku wskazano wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Rejonowy motywował to tym, że powódka była wieloletnim pracownikiem tego sądu, a przedmiotowy wypadek przy pracy, będący podstawą roszczenia, miał miejsce przy wykonywaniu czynności służbowych na rzecz Sądu Rejonowego w P. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, odmówił przekazania sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że samo zatrudnienie powódki w sądzie i doznany przez nią uszczerbek na zdrowiu nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla przekazania sprawy innemu sądowi. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie wskazano żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających wątpliwości co do bezstronności Sądu Rejonowego w P. Zaprzeczono, by takie okoliczności mogły podważać konstytucyjne zasady niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Wskazano, że instytucją właściwą do rozpatrywania wątpliwości co do bezstronności sędziego są przepisy o wyłączeniu sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.), a nie instytucja przekazania sprawy. Przywołano orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, podkreślając konieczność obiektywnego uzasadnienia obaw co do braku bezstronności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, samo zatrudnienie powoda w sądzie i wypadek przy pracy nie stanowią wystarczającej podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak jest obiektywnych podstaw do wątpliwości co do bezstronności sądu. Wskazano, że instytucją właściwą do rozpatrywania takich wątpliwości jest wyłączenie sędziego, a nie przekazanie sprawy. Podkreślono, że należy zakładać profesjonalizm i etyczne postępowanie sędziów, a obawy co do braku bezstronności muszą być obiektywnie uzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| [...] Ubezpieczeń [...] Spółka Akcyjna | spółka | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 44¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
O wyznaczenie innego sądu równorzędnego występuje sąd właściwy.
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego.
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obiektywnych podstaw do wątpliwości co do bezstronności sądu. Instytucją właściwą do rozpatrywania wątpliwości co do bezstronności jest wyłączenie sędziego, a nie przekazanie sprawy. Należy zakładać profesjonalizm i etyczne postępowanie sędziów. Obawy co do braku bezstronności muszą być obiektywnie uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Zatrudnienie powódki w sądzie i wypadek przy pracy jako podstawa do przekazania sprawy ze względu na społeczne postrzeganie bezstronności sądu.
Godne uwagi sformułowania
dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego Ewentualne rozważania na temat tego, czy Sąd meriti jako właściwy w sposób niezależny i bezstronny rozpoznałby sprawę stanowiłoby zaprzeczenie konstytucyjnych zasad niezależności sądów i niezawisłości sędziów Sytuacja uzasadniająca zastosowanie tego przepisu nie powstaje, gdy stroną w procesie jest pracownik sądu Wniosek o istnieniu obiektywnie uzasadnionych obaw co do braku bezstronności sędziego powinien być uzasadniony co najmniej obiektywnymi wątpliwościami strony (tzw. doktryna postrzegania względnie pozorów, ang. the appearance of independence and impartiality).
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przekazania sprawy do innego sądu, gdy stroną jest pracownik sądu, oraz interpretacja przesłanek z art. 44¹ § 1 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika sądu i nie stanowi ogólnej zasady dla wszystkich spraw, gdzie mogą pojawić się wątpliwości co do bezstronności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii bezstronności sądu i relacji między pracownikiem sądu a instytucją, w której pracuje, co jest istotne dla prawników i społeczeństwa.
“Czy pracownik sądu może kwestionować jego bezstronność? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt III CO 401/22 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz w sprawie z powództwa I. K. przeciwko […] Ubezpieczeń […] Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 maja 2022 r., na skutek przedstawienia przez Sąd Rejonowy w P. akt o sygn. I C […] , o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy w P. po rozpoznaniu sprawy z powództwa I. K. przeciwko […] Ubezpieczeń […] Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę postanowił na podstawie art. 44 1 § 2 k.p.c. wystąpić do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi rejonowemu z uwagi na wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 1 § 1 k.p.c., S ąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. O wyznaczenie innego sądu równorzędnego występuje sąd właściwy ( art. 44 1 § 2 k.p.c.). Wykonanie powyższej kompetencji wymaga ustalenia, czy w ocenie Sądu Najwyższego spełnione zostały przesłanki, które uzasadniają ocenę, iż przekazanie sprawy jest konieczne z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym w szczególności przez wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W niniejszej sprawie Sąd przedstawiający wniosek nie umotywował go w żadnej formie, natomiast z treści pism pełnomocnika Powódki z 16 listopada 2021 r. oraz z 6 grudnia 2021 r. wynika, iż Powódka była wieloletnim pracownikiem Sądu Rejonowego w P., a postępowanie w sprawie ma za podstawę faktyczną rozstrój zdrowia doznany wskutek wypadku przy pracy, który miał miejsce przy wykonywaniu czynności służbowych na rzecz Sądu Rejonowego w P.. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska, iżby zatrudnienie Powódki w sądzie i doznany wskutek wypadku przy pracy uszczerbek na zdrowiu stanowić miał dostateczne uzasadnienie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W niniejszej sprawie nie wskazano okoliczności, które uzasadniałyby wątpliwości co do bezstronności Sądu (sędziów sądu) występującego. Ewentualne rozważania na temat tego, czy Sąd meriti jako właściwy w sposób niezależny i bezstronny rozpoznałby sprawę stanowiłoby zaprzeczenie konstytucyjnych zasad niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a w konsekwencji z pewnością nie byłoby działaniem zgodnym z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Tworzyłoby bowiem wrażenie, że przytoczone wyżej okoliczności rzeczywiście mogą zrodzić zastrzeżenia co do tego, czy sprawa zostanie rozpoznana i rozstrzygnięta z zachowaniem standardów orzekania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lipca 2020 r., sygn. akt IV CO 153/20 ). Sytuacja uzasadniająca zastosowanie tego przepisu nie powstaje, gdy stroną w procesie jest pracownik sądu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 marca 2022 r., sygn. akt III CO 64/22, niepublikowane). Sąd występujący nie może natomiast niejako antycypować ewentualnych przyszłych decyzji procesowych w przedmiocie wyłączenia sędziów i uprzedzać wystąpieniem o przykazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. Również w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka należy zakładać profesjonalizm i etyczne postępowanie sędziów rozpoznających sprawę. Wniosek o istnieniu obiektywnie uzasadnionych obaw co do braku bezstronności sędziego powinien być uzasadniony co najmniej obiektywnymi wątpliwościami strony (tzw. doktryna postrzegania względnie pozorów, ang. the appearance of independence and impartiality ). Wymaga tego założenie niezależności i obiektywnej bezstronności (ang. the requirement of independence and objective impartiality , zob. też wyrok ETPC z 6 listopada 2018 r. w sprawie Ramos Nunes de Carvalho e Sá przeciwko Portugalii [Wielka Izba], nr 55391/13 , §§ 154 - 156) . Weryfikacji powyższego na poziomie procesowym służy jednak co do zasady nie instytucja przekazania sprawy w rozumieniu art. 44 1 k.p.c., lecz wyłączenia sędziego (art. 48 i 49 k.p.c.). Nie można niejako z góry zakładać, iż w rozpoznaniu sprawy sędzia może kierować się ocenami subiektywnymi, zamiast oparcia na obowiązującym prawie, lub by jego decyzja procesowa miała być poddana jakimkolwiek naciskom zewnętrznym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II UO 6/16., niepublikowane; 23 grudnia 2021 r., sygn. akt I CO 148/21, niepublikowane). Z uwagi na powyższe na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. a.s.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI