III CO 1489/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, uznając wniosek sądu niższej instancji za przedwczesny i wskazując na konieczność ponownego rozważenia kryterium miejsca zwykłego pobytu pozwanego osadzonego w zakładzie karnym.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zwrócił się do Sądu Najwyższego o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej, wskazując, że strony zamieszkują w Anglii, a pozwany odbywa karę pozbawienia wolności w polskim zakładzie karnym. Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu, uznając wniosek za przedwczesny. Podkreślono, że osadzenie w zakładzie karnym może wypełniać kryterium miejsca zwykłego pobytu, co powinno zostać rozważone przez sąd okręgowy przed ewentualnym zwróceniem się o wyznaczenie sądu właściwego.
Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek Sądu Okręgowego w Bydgoszczy o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy rozwodowej M.M. przeciwko R.M. Sąd Okręgowy wskazał, że strony nie mieszkają w Polsce od 2008 r., a pozwany odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W.. Sąd Najwyższy uznał wniosek za przedwczesny. W uzasadnieniu podkreślono, że osadzenie w zakładzie karnym nie jest miejscem zamieszkania w rozumieniu przepisów k.p.c., jednakże może wypełniać kryterium „miejsca zwykłego pobytu”, o którym mowa w art. 41 k.p.c. w sprawach ze stosunku małżeństwa. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy powinien najpierw rozważyć, czy pobyt w zakładzie karnym stanowi miejsce zwykłego pobytu pozwanego, a dopiero w razie negatywnej weryfikacji tego kryterium, rozważyć możliwość oznaczenia sądu właściwego na podstawie art. 45 § 1 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, osadzenie w zakładzie karnym może wypełniać kryterium miejsca zwykłego pobytu, co powinno zostać rozważone przez sąd niższej instancji przed zwróceniem się o oznaczenie sądu właściwego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć osadzenie w zakładzie karnym nie jest miejscem zamieszkania, może być uznane za miejsce zwykłego pobytu w rozumieniu art. 41 k.p.c. w sprawach małżeńskich. Sąd okręgowy powinien samodzielnie zbadać tę kwestię.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmawia oznaczenia Sądu, przed który należy wytoczyć powództwo
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | powód |
| R.M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 41
Kodeks postępowania cywilnego
Określa właściwość sądu w sprawach ze stosunku małżeństwa, uwzględniając kryterium „miejsca zwykłego pobytu”.
k.p.c. art. 45 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość oznaczenia sądu właściwego przez Sąd Najwyższy w określonych sytuacjach.
Pomocnicze
k.p.c. art. 136 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy miejsca zamieszkania, które jest odrębne od miejsca zwykłego pobytu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osadzenie w zakładzie karnym może stanowić miejsce zwykłego pobytu. Wniosek o oznaczenie sądu właściwego był przedwczesny, gdyż sąd niższej instancji nie zbadał wszystkich przesłanek.
Godne uwagi sformułowania
osadzenie w zakładzie karnym nie kwalifikuje miejscowości, w której znajduje się zakład, jako miejsca zamieszkania kryterium (przesłankę) „miejsca zwykłego pobytu”, mającą charakter odrębny od pojęcia (przesłanki) „miejsca zamieszkania” co wypełnia kryterium miejsca jego zwykłego pobytu
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości sądu w sprawach rozwodowych, gdy jedna ze stron przebywa w zakładzie karnym lub gdy strony nie mają miejsca zamieszkania w Polsce."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osadzenia w zakładzie karnym i jego wpływu na ustalenie miejsca zwykłego pobytu w kontekście jurysdykcji krajowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalenia właściwości sądu w nietypowej sytuacji, gdy pozwany przebywa w zakładzie karnym, co może być interesujące dla prawników procesowych.
“Czy pobyt w więzieniu decyduje o tym, gdzie odbędzie się proces o rozwód? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 1489/24 POSTANOWIENIE 24 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz na posiedzeniu niejawnym 24 stycznia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.M. przeciwko R.M. o rozwód, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy postanowieniem z 14 listopada 2024 r., X C 354/24, o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, odmawia oznaczenia Sądu, przed który należy wytoczyć powództwo. UZASADNIENIE Postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, w sprawie z powództwa M.M. przeciwko R.M. o rozwód, zwrócił się do Sądu Najwyższego celem wyznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strony nie mieszkają od 2008 r. na terenie Polski, lecz zamieszkują w Anglii. Ponadto, pozwany w czerwcu 2022 r. został osadzony celem odbycia kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Karę tę pozwany odbywa obecnie w Zakładzie Karnym w W.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek Sądu Okręgowego w Bydgoszczy nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem jest co najmniej przedwczesny. Sąd wnioskujący w uzasadnieniu postanowienia z 14 listopada 2024 r. wskazał, że żadna ze stron nie przebywa z zamiarem stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle przepisów k.p.c. należy uznać, że osadzenie w zakładzie karnym nie kwalifikuje miejscowości, w której znajduje się zakład, jako miejsca zamieszkania (zob. pod rządem art. 136 § 1 k.p.c. i przepisów wcześniejszych orzeczenia SN: z 12 stycznia 1955 r., I CR 1917/54, BMS 1956, nr 1, s. 47; z 20 września 1961 r., 2 CR 636/60, RPEiS 1962, nr 2, s. 358; wyrok SN z dnia 23 marca 2004 r., V CK 208/03; postanowienie SN z 14 czerwca 2018 r., V CZ 34/18, OSNC-ZD 2019, nr 3, poz. 35). Jednak w art. 41 k.p.c. określającym właściwość sądu w sprawach ze stosunku małżeństwa ustawodawca ujął również kryterium (przesłankę) „miejsca zwykłego pobytu”, mającą charakter odrębny od pojęcia (przesłanki) „miejsca zamieszkania”. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy powinien zatem rozważyć, czy z uwagi na pobyt strony w Zakładzie Karnym, a zatem w miejscowości, w której jest osadzony, co wypełnia kryterium miejsca jego zwykłego pobytu, możliwe jest ustalenie sądu właściwego na podstawie art. 41 k.p.c. Dopiero w razie negatywnej weryfikacji w tym zakresie, co nie należy do Sądu Najwyższego, lecz każdorazowo do Sądu występującego, możliwe będzie ewentualne oznaczenie sądu właściwego na podstawie art. 45 § 1 k.p.c. SSN Kamil Zaradkiewicz [M.O.] r.g.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI