III CO 138/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił wniosek o przekazanie sprawy o podział majątku wspólnego innemu sądowi, uznając, że współpraca wnioskodawczyni jako biegłej z sądami nie stanowi podstawy do wyłączenia sądu właściwego.
Sąd Rejonowy w Zgierzu wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o podział majątku wspólnego innemu sądowi, powołując się na wniosek uczestnika o wyłączenie wszystkich sędziów z powodu rzekomych wpływów wnioskodawczyni w sądach. Sąd Najwyższy oddalił ten wniosek, stwierdzając, że sama współpraca wnioskodawczyni jako biegłej z sądami nie stwarza realnego zagrożenia dla bezstronności ani swobody orzekania i nie uzasadnia przekazania sprawy innemu sądowi.
Sąd Rejonowy w Zgierzu, w sprawie o podział majątku wspólnego zainicjowanej przez J.B. z udziałem A.B., wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c. Podstawą wniosku był fakt, że uczestnik postępowania wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w Zgierzu, argumentując, iż wnioskodawczyni od 1998 r. współpracuje jako biegła z sądami apelacji łódzkiej, w tym z Sądem Rejonowym w Zgierzu, i w sytuacjach konfliktowych miała powoływać się na swoje wpływy. Sąd Rejonowy uznał wniosek o wyłączenie sędziów za niedopuszczalny z przyczyn formalnych (nie wskazano imiennie sędziów, niedopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego niebędącego członkiem składu orzekającego po zmianie przepisów od 1 lipca 2023 r.). Niemniej jednak, uznał, że zaistniała sytuacja uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi. Sąd Najwyższy oddalił wniosek Sądu Rejonowego. W uzasadnieniu podkreślono, że art. 44¹ k.p.c. stanowi wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle. Przekazanie sprawy może nastąpić jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych, które jednoznacznie świadczą o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zaznaczył, że sama okoliczność współpracy wnioskodawczyni jako biegłej z sądami nie stwarza realnego zagrożenia dla swobody orzekania lub bezstronności sądu. Obawa o brak bezstronności musi być realna, a nie hipotetyczna, a z wystąpienia Sądu Rejonowego nie wynikały konkretne powody świadczące o obciążeniu sądu czynnikami wpływającymi na jego bezstronność.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, sama współpraca wnioskodawczyni jako biegłej z sądami nie stanowi wystarczającej podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi, jeśli nie stwarza realnego zagrożenia dla bezstronności lub swobody orzekania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle. Przekazanie sprawy może nastąpić tylko w razie powstania okoliczności faktycznych, które jednoznacznie świadczą o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Sama współpraca wnioskodawczyni jako biegłej z sądami nie stwarza realnego zagrożenia dla bezstronności ani swobody orzekania, a obawa o brak bezstronności musi być realna, a nie hipotetyczna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie wniosku
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.B. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A.B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 44¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi wyjątek od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i powinien być interpretowany ściśle. Przekazanie sprawy może nastąpić jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 53¹ § § 1 pkt. 3
Kodeks postępowania cywilnego
W brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2023 r., niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego niebędącego członkiem składu orzekającego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy konstytucyjnej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 44¹ k.p.c. powinien być interpretowany ściśle. Okoliczności faktyczne muszą jednoznacznie świadczyć o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Sama współpraca wnioskodawczyni jako biegłej z sądami nie stwarza realnego zagrożenia dla bezstronności ani swobody orzekania. Obawa o brak bezstronności musi być realna, a nie hipotetyczna.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w Zgierzu z uwagi na rzekome wpływy wnioskodawczyni w sądach uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi.
Godne uwagi sformułowania
art. 44¹ k.p.c. ... powinien być interpretowany ściśle okoliczności faktycznych ... świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo ... byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości względ na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym Sądzie bezstronnie rozpoznana, musi być realna, a nie hipotetyczna.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przekazania sprawy innemu sądowi na podstawie art. 44¹ k.p.c., w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących braku bezstronności sądu i wpływu okoliczności zewnętrznych na orzekanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przekazanie sprawy, gdzie zarzuty wobec sądu nie były wystarczająco udokumentowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii bezstronności sądu i zasad przekazywania spraw, co jest istotne dla prawników, choć stan faktyczny nie jest wyjątkowo nietypowy.
“Czy współpraca z sądami dyskwalifikuje sędziego? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice przekazania sprawy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CO 138/24 POSTANOWIENIE 21 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 21 marca 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku J.B. z udziałem A.B. o podział majątku wspólnego, na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy w Zgierzu postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r., I Ns 570/23, o oznaczenie sądu właściwego, oddala wniosek. UZASADNIENIE Postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r. Sąd Rejonowy w Zgierzu wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o podział majątku wspólnego z wniosku J.B. z udziałem A.B. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 k.p.c. Sąd Rejonowy wskazał, że wnioskodawczyni J.B. wystąpiła do Sądu Rejonowego w Zgierzu z wnioskiem o podział majątku wspólnego. W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w Zgierzu z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni od 1998 r. jako biegła współpracuje z sądami apelacji łódzkiej, w tym z Sądem Rejonowym w Zgierzu. Wnioskodawczyni w sytuacjach konfliktowych miała powoływać się wobec uczestnika postępowania na wpływy posiadane w sądach. Złożony przez uczestnika wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Rejonowego w Zgierzu jest niedopuszczalny, albowiem sędziowie ci nie zostali wskazani imiennie, a ponadto zgodnie z art. 53 1 § 1 pkt. 3 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2023 r., niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego niebędącego członkiem składu orzekającego. Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy uznał, że w zaistniałej sytuacji zachodzą przesłanki do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Art. 44 1 k.p.c., dodany przez ustawę z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1469 ze zm.), wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy i z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia SN z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, i z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20). Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z 10 września 2020 r., II CO 203/20). Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale z brzmienia art. 44 1 § 1 k.p.c. wynika, że w rozumieniu tego przepisu składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu SN z 20 maja 2020 r., I CO 21/20, postanowienie SN z 10 września 2020 r., II CO 203/20). Zastosowania w sprawie art. 44 1 k.p.c. nie uzasadnia okoliczność, że wnioskodawczyni jest biegłą współpracującą z sądami apelacji łódzkiej. Taka sytuacja nie wskazuje bowiem na występowanie jakichkolwiek czynników wywierających ujemny wpływ na swobodę orzekania lub bezstronność Sądu właściwego. Podkreślić należy, że okoliczności wynikające z przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości muszą być realne i stwarzać rzeczywiste zagrożenie dla prawidłowości funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Obawa wystąpienia w opinii społecznej przekonania, że sprawa nie zostanie w tym Sądzie bezstronnie rozpoznana, musi być realna, a nie hipotetyczna (zob. postanowienie SN z 16 marca 2020 r., IV CO 18/20). Z wystąpienia Sądu Rejonowego nie wynikają natomiast konkretne powody świadczące o tym, że Sąd właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy jest obciążony czynnikami wpływającymi na jego bezstronność czy swobodę orzekania w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. (A.G.) (r.g.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI