Orzeczenie · 2025-03-04

III CO 115/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2025-03-04
SNCywilnespadkiŚrednianajwyższy
spadeksąd najwyższyprzekazanie sprawywyłączenie sędziegobezstronność sądukpcpostanowienie

Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim, postanowieniem z 23 grudnia 2024 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy spadkowej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 44¹ k.p.c. Uzasadnieniem wniosku była potrzeba wyłączenia sędziego referenta, X.Y., od rozpoznania sprawy. Sąd Rejonowy podzielił stanowisko Prokuratora Rejonowego w kwestii żądania wyłączenia sędziego, mimo że jego własny wniosek o wyłączenie został oddalony. Sąd Rejonowy argumentował, że odmowa uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie przesądza o braku jego wyłączenia z mocy ustawy, a wzgląd na społeczne postrzeganie bezstronności sądu wymaga nowego podejścia do instytucji prawnych. Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy, wyjaśniając, że art. 44¹ k.p.c. ma zastosowanie do sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, a nie do przeszkód odnoszących się do konkretnego sędziego. Podkreślono, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana, a nieuwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia sięgnięcia do art. 44¹ k.p.c. Sąd Najwyższy zasugerował, że jeśli strony postępowania podniosą wątpliwości co do bezstronności sędziego, wniosek o jego wyłączenie powinien być rozpatrzony w Sądzie Rejonowym, a w razie jego uwzględnienia sprawa może trafić do innego sędziego w tym samym sądzie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja art. 44¹ k.p.c. w kontekście wyłączenia sędziego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd niższej instancji wnioskuje o przekazanie sprawy z powodu problemów z wyłączeniem sędziego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy okoliczności dotyczące potencjalnego wyłączenia konkretnego sędziego od rozpoznania sprawy uzasadniają przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności dotyczące potencjalnego wyłączenia konkretnego sędziego nie uzasadniają przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c.

Uzasadnienie

Art. 44¹ k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkód odnoszących się do konkretnego sędziego. Kwestie wyłączenia sędziego powinny być rozpatrywane w ramach odrębnych przepisów (art. 48 i 49 k.p.c.).

Czy instytucja wyłączenia sędziego może być nadużywana?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana.

Uzasadnienie

Nieuwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego, nawet jeśli sam sędzia wyraża takie przekonanie, nie jest podstawą do stosowania art. 44¹ k.p.c. Sędzia X.Y. nie jest jedynym sędzią w sądzie, a ewentualne wątpliwości co do jego bezstronności powinny być rozpatrzone w Sądzie Rejonowym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu

Strony

NazwaTypRola
T.B.osoba_fizycznawnioskodawca
A.M.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 44¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten ma zastosowanie, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, a nie do przeszkód odnoszących się do konkretnego sędziego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 48¹

Kodeks postępowania cywilnego

u.SN art. 92

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Dotyczy uzyskiwania dokumentów z akt sprawy.

k.p.c. art. 671

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy czynności podejmowanych w celu zabezpieczenia praw stron.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 44¹ k.p.c. dotyczy problemów sądu jako instytucji, a nie konkretnego sędziego. • Instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana. • Istnieją odrębne procedury dotyczące wyłączenia sędziego.

Odrzucone argumenty

Potrzeba wyłączenia sędziego X.Y. uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. • Społeczne postrzeganie bezstronności sądu wymaga nowego podejścia do instytucji prawnych. • Zmuszanie sędziego do orzekania wbrew jego przekonaniom jest niestosowne.

Godne uwagi sformułowania

rozpoznanie sprawy w danym sądzie, obojętnie przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości • przeszkody odnoszące się do konkretnego sędziego • instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana • nie może być postrzegany jako dodatkowy względem wyłączenia sędziego instrument

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 44¹ k.p.c. w kontekście wyłączenia sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd niższej instancji wnioskuje o przekazanie sprawy z powodu problemów z wyłączeniem sędziego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości i bezstronnością sędziów, co jest interesujące dla prawników.

Czy problemy z wyłączeniem sędziego mogą sparaliżować postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst