III CO 115/25
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy spadkowej innemu sądowi równorzędnemu, uznając, że kwestia potencjalnego wyłączenia sędziego nie uzasadnia zastosowania art. 44¹ k.p.c.
Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy spadkowej innemu sądowi równorzędnemu, powołując się na potrzebę wyłączenia sędziego referenta i obawy o społeczne postrzeganie bezstronności sądu. Sąd Najwyższy odmówił przekazania, wskazując, że art. 44¹ k.p.c. dotyczy okoliczności dotyczących sądu jako organu, a nie konkretnego sędziego, a kwestia wyłączenia sędziego powinna być rozpatrywana w ramach odrębnych przepisów.
Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim, postanowieniem z 23 grudnia 2024 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy spadkowej do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, zgodnie z art. 44¹ k.p.c. Uzasadnieniem wniosku była potrzeba wyłączenia sędziego referenta, X.Y., od rozpoznania sprawy. Sąd Rejonowy podzielił stanowisko Prokuratora Rejonowego w kwestii żądania wyłączenia sędziego, mimo że jego własny wniosek o wyłączenie został oddalony. Sąd Rejonowy argumentował, że odmowa uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie przesądza o braku jego wyłączenia z mocy ustawy, a wzgląd na społeczne postrzeganie bezstronności sądu wymaga nowego podejścia do instytucji prawnych. Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy, wyjaśniając, że art. 44¹ k.p.c. ma zastosowanie do sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, a nie do przeszkód odnoszących się do konkretnego sędziego. Podkreślono, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana, a nieuwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia sięgnięcia do art. 44¹ k.p.c. Sąd Najwyższy zasugerował, że jeśli strony postępowania podniosą wątpliwości co do bezstronności sędziego, wniosek o jego wyłączenie powinien być rozpatrzony w Sądzie Rejonowym, a w razie jego uwzględnienia sprawa może trafić do innego sędziego w tym samym sądzie.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności dotyczące potencjalnego wyłączenia konkretnego sędziego nie uzasadniają przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44¹ k.p.c.
Uzasadnienie
Art. 44¹ k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkód odnoszących się do konkretnego sędziego. Kwestie wyłączenia sędziego powinny być rozpatrywane w ramach odrębnych przepisów (art. 48 i 49 k.p.c.).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T.B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A.M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 44¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten ma zastosowanie, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości, a nie do przeszkód odnoszących się do konkretnego sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48¹
Kodeks postępowania cywilnego
u.SN art. 92
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy uzyskiwania dokumentów z akt sprawy.
k.p.c. art. 671
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy czynności podejmowanych w celu zabezpieczenia praw stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 44¹ k.p.c. dotyczy problemów sądu jako instytucji, a nie konkretnego sędziego. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana. Istnieją odrębne procedury dotyczące wyłączenia sędziego.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wyłączenia sędziego X.Y. uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Społeczne postrzeganie bezstronności sądu wymaga nowego podejścia do instytucji prawnych. Zmuszanie sędziego do orzekania wbrew jego przekonaniom jest niestosowne.
Godne uwagi sformułowania
rozpoznanie sprawy w danym sądzie, obojętnie przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości przeszkody odnoszące się do konkretnego sędziego instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana nie może być postrzegany jako dodatkowy względem wyłączenia sędziego instrument
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 44¹ k.p.c. w kontekście wyłączenia sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy sąd niższej instancji wnioskuje o przekazanie sprawy z powodu problemów z wyłączeniem sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości i bezstronnością sędziów, co jest interesujące dla prawników.
“Czy problemy z wyłączeniem sędziego mogą sparaliżować postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 115/25 POSTANOWIENIE 4 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska na posiedzeniu niejawnym 4 marca 2025 r. w Warszawie w sprawie z wniosku T.B. z udziałem A.M. o stwierdzenie nabycia spadku po E.G., K.B. i J.B., na skutek wystąpienia przez Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim postanowieniem z 23 grudnia 2024 r., I Ns 294/24, o przekazanie sprawy do innego sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 23 grudnia 2024 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubelskim przedstawił Sądowi Najwyższemu niniejszą sprawę celem przekazania jej – na podstawie art. 44 1 k.p.c. – do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wyjaśnił, że sędzia X.Y., do którego referatu sprawa została przydzielona przez system SLPS wniósł o wyłączenie go od jej rozpoznania, lecz jego wniosek został oddalony postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r. Sąd Rejonowy wskazał następnie, że podziela stanowisko Prokuratora Rejonowego wyrażone w zażaleniu, a dotyczące żądania wyłączenia sędziego referenta, a ponadto stwierdził, że odmowa uwzględnienia żądania sędziego wyłączenia ze składu sądu nie przesądza o tym, iż sędzia nie jest wyłączony z mocy ustawy. Zdaniem Sądu wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego wymaga nowego spojrzenia na instytucje prawne pozwalające na uniknięcie niepotrzebnych zarzutów pod adresem sądów powszechnych, zarzutów interesowności sędziów, kwestii relacyjnych. Zdaniem Sądu Rejonowego stwarzanie systemu zmuszania sędziego do orzekania wbrew jego przekonaniom jest niestosowne i dlatego Sąd Rejonowy „liczy na autorskie, uaktualnione podejście do wykładni art. 44 1 k.p.c.”. Sąd Rejonowy określił też, jakie inne sądy i jak daleko położone od Tomaszowa Lubelskiego mogłyby rozpoznać sprawę oraz stwierdził, że w celu zabezpieczenia praw stron postępowania podjął już czynności określone w art. 671 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c. powinno mieć miejsce w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w danym sądzie, obojętnie przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Chodzi zatem, co do zasady, o okoliczności dotyczące danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości, a nie przeszkody odnoszące się do konkretnego sędziego (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20). Z uzasadnienia postanowienia z 12 sierpnia 2024 r., uzyskanego na podstawie art. 92 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), wynika, że oświadczenie sędziego X.Y. towarzyszące wnioskowi o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy zostało uznane za ogólnikowe i niezrozumiałe, gdyż ogranicza się ono do stwierdzenia, że „zna osobiście wnioskodawcę i że znajomość ta rokuje na przyszłość kontaktami”. Tymczasem instytucja wyłączenia sędziego nie może być nadużywana. Nieuwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego referenta, w tym również żądania samego sędziego w tym przedmiocie, nie uzasadnia sięgnięcia do art. 44 1 k.p.c., przepis ten bowiem nie może być postrzegany jako dodatkowy względem wyłączenia sędziego (art. 48 i art. 49 k.p.c.) albo wyznaczenia zgodnie z art. 48 1 k.p.c. innego równorzędnego sądu, instrument mający zapobiegać orzekaniu w sprawie przez sędziego, którego wyłączenia odmówiono, a który mimo to nadal żywi przekonanie - albo żywi je strona - o ziszczeniu się przesłanek określonych w art. 48 albo art. 49 k.c. Sędzia X.Y. nie jest jedynym sędzią orzekającym w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim. Można zakładać, że jeżeli z wnioskiem o jego wyłączenie wystąpi któraś ze stron postępowania, w tym uczestniczka, której wątpliwości co do bezstronności tego sędziego może wzbudzić pochodząca od sędziego i zacytowana wyżej informacja, to po uwzględnieniu takiego wniosku w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim sprawa będzie mogła trafić do referatu innego sędziego. Z tych względów, na podstawie art. 44 1 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. (R.N.) [a.ł]
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę