III CO 1057/22
Podsumowanie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą wyłączenia sędziów do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku, uznając, że nie zaistniały podstawy do przedstawienia sprawy Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę z wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, która przerodziła się w kwestię wyłączenia sędziów. Sędziowie Sądu Okręgowego we Włocławku, a następnie Sąd Apelacyjny w Gdańsku, składali wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że wnioski o wyłączenie mogą być zgłaszane tylko przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy, a w tej sytuacji nie zaistniały podstawy do przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.
Sprawa dotyczyła wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W trakcie postępowania pojawiły się wnioski o wyłączenie sędziów. Początkowo wnioski o wyłączenie złożyli sędziowie Sądu Okręgowego we Włocławku, a następnie sędzia E. J. wyznaczona do rozpoznania tych wniosków w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku również zażądała swojego wyłączenia. W ślad za nią, pozostali sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku złożyli podobne oświadczenia. W związku z tym sprawa została przedstawiona Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 52 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 52 § 1 k.p.c. oraz utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że kompetencja Sądu Najwyższego do rozpoznania żądań o wyłączenie sędziego aktualizuje się tylko wtedy, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów. Sąd Najwyższy podkreślił, że wnioski o wyłączenie mogą być zgłaszane wyłącznie przez sędziów faktycznie wyznaczonych do rozpoznania sprawy, a wnioski złożone przez sędziów niewyznaczonych są niedopuszczalne. W niniejszej sprawie, mimo złożenia wniosków przez sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, nie zaistniały podstawy do ich wyłączenia w sposób uzasadniający przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. W związku z tym Sąd Najwyższy przekazał sprawę z powrotem do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku do rozpoznania żądań wyłączenia.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania żądań wyłączenia sędziego tylko wtedy, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów. Wnioski o wyłączenie mogą być zgłaszane tylko przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 52 § 1 k.p.c. i utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym kompetencja SN do rozpoznania żądań wyłączenia sędziego aktualizuje się w sytuacji, gdy sąd niższej instancji nie jest w stanie wydać postanowienia z powodu braku sędziów. Podkreślono, że wnioski o wyłączenie mogą być zgłaszane jedynie przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy, a wnioski złożone przez sędziów niewyznaczonych są niedopuszczalne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 52 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi i jest właściwy do rozpoznania żądań wyłączenia sędziego, gdy sąd niższej instancji nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów.
Pomocnicze
k.p.c. art. 49 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten reguluje możliwość zgłoszenia żądania wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy.
k.p.c. art. 200 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten dotyczy przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioski o wyłączenie sędziego mogą być zgłaszane tylko przez sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania żądań wyłączenia tylko w sytuacji braku możliwości wydania postanowienia przez sąd niższej instancji z powodu braku sędziów.
Godne uwagi sformułowania
Możliwość zastosowania art. 49 § 1 k.p.c. otwiera się bowiem wyłącznie w razie przydzielenia sprawy danemu sędziemu. Wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad dopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego, w szczególności przez sędziów niewyznaczonych do rozpoznania sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie procedury cywilnej i kwestii wyłączenia sędziego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być procedury wyłączenia sędziego i jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania, nawet w sytuacji masowych wniosków o wyłączenie.
“Kiedy wszyscy sędziowie chcą się wyłączyć – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CO 1057/22 POSTANOWIENIE 14 czerwca 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Łodko na posiedzeniu niejawnym 14 czerwca 2023 r. w Warszawie, w sprawie z wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku z wnioskami sędziów o ich wyłączenie od rozpoznania sprawy I ACo 135/22, przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do rozpoznania żądania wyłączenia złożone przez sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. UZASADNIENIE Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku przedstawiono do rozpoznania żądania sędziów Sądu Okręgowego we Włocławku o wyłączenie ich od rozpoznania wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sędzia wyznaczona do rozpoznania tych żądań również zażądała wyłączenia jej od rozpoznania sprawy. Następnie pozostali sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku złożyli oświadczenia z żądaniami podobnej treści. W związku z tym Sądowi Najwyższemu przedstawiono do rozpoznania wnioski o wyłączenie sędziów na podstawie art. 52 § 1 in fine k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby ten sąd nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony (art. 52 § 1 k.p.c.). Sądem przełożonym nad sądami apelacyjnymi jest Sąd Najwyższy. Kompetencja Sądu Najwyższego do rozpoznania żądań, o których mowa w art. 49 § 1 k.p.c., zaktualizowałaby się w niniejszej sprawie, gdyby Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie mógł wydać stosownego postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów. Do rozpoznania żądań sędziów Sądu Okręgowego we Włocławku wyznaczono wyłącznie sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku E. J., która złożyła oświadczenie i zażądała wyłączenia jej od rozpoznania sprawy (art. 49 k.p.c.). Podobnej treści oświadczenia z żądaniami wyłączenia złożyli również pozostali sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którzy nie byli wyznaczeni do rozpoznania zarówno żądań sędziów Sądu Okręgowego we Włocławku, jak i złożonego przez sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – E. J. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w kwestii przesłanek warunkujących dopuszczalność żądania wyłączenia od rozpoznania sprawy na podstawie art. 49 § 1 k.p.c. stwierdzając, że mogą one dotyczyć wyłącznie sędziów wyznaczonych do jej rozpoznania. Żądania wyłączenia złożone przez sędziego, który nie został wyznaczony do jej rozpoznania sprawy, jest nie tylko zbędne, ale w zasadzie niedopuszczalne. Możliwość zastosowania art. 49 § 1 k.p.c. otwiera się bowiem wyłącznie w razie przydzielenia sprawy danemu sędziemu. W aktualnym orzecznictwie ukształtował się zasługujący na podzielenie pogląd, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu bez składania przez sędziego oświadczenia, o jakim mowa w art. 52 § 2 k.p.c. (zob. uchwała SN z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19 oraz postanowienia SN: z 8 października 2021 r., IV CO 209/21; z 27 października 2021 r., IV CO 235/21; z 1 czerwca 2022 r., III CO 407/22; z 8 czerwca 2022 r., III CO 460/22; z 12 stycznia 2023 r., III CO 1266/22; z 24 stycznia 2023 r., III CO 648/22). Motywy te mają zastosowanie do sytuacji złożenia żądania z art. 49 § 1 k.p.c., gdyż oba środki normowane przez przytoczony przepis służą bowiem temu samemu celowi. Uznanie, że żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy może być zgłoszone jedynie przez sędziego wyznaczonego do jej rozpoznania nakazuje przyjąć, że podejmowanie awansem czynności określonych w art. 52 § 1 k.p.c. opierałoby się na niedopuszczalnym antycypowaniu zgłoszenia żądań wyłączenia przez kolejnych sędziów, z pominięciem etapu przydzielenia sprawy do rozpoznania określonemu sędziemu. Tymczasem dopiero z momentem przydziału sprawy otwiera się możliwość podjęcia przez sędziego decyzji o jej nierozpoznawaniu i zgłoszeniu żądania o wyłącznie (art. 49 § 1 k.p.c.). Decyzja o złożeniu żądania wyłączenia może być więc procesowo zgłoszona wyłącznie przez sędziego, który ma rozpoznać daną sprawę (zob. postanowienia SN z 5 stycznia 2023 r., III CO 1183/22, i z 1 czerwca 2022 r., III CO 407/22). Z tych względów w sprawie nie zaistniały podstawy przedstawienia Sądowi Najwyższemu oświadczeń sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z żądaniami ich wyłączenia (art. 52 § 1 k.p.c.). Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 200 § 1 4 w zw. z art. 52 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę