III CNP 5/11

Sąd Najwyższy2011-04-29
SNCywilneprawo spadkoweWysokanajwyższy
dział spadkuzniesienie współwłasnościpodział majątku dorobkowegoskarga o stwierdzenie niezgodności z prawemszkodautracone korzyściprawomocność orzeczeniaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia, ponieważ skarżąca nie wykazała poniesienia rzeczywistej szkody.

Uczestniczka K. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K., twierdząc, że poniosła szkodę w postaci utraconych korzyści z działalności gospodarczej i niemożności sprzedaży lokalu. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, wskazując, że zgodnie z przepisami k.p.c. i k.c. skarga taka przysługuje tylko w przypadku wyrządzenia rzeczywistej szkody, a skarżąca nie wykazała jej poniesienia, powołując się jedynie na szkodę hipotetyczną.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę K. P. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 stycznia 2010 r., które zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 25 kwietnia 2008 r. w sprawie o dział spadku, podział majątku dorobkowego i zniesienie współwłasności. Skarżąca twierdziła, że na skutek zaskarżonego orzeczenia poniosła szkodę w postaci utraconych korzyści z działalności gospodarczej w lokalu oraz niemożności jego sprzedaży. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 4241 § 1 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.c., podkreślił, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje tylko wtedy, gdy stronie została wyrządzona szkoda. Konieczne jest uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, co oznacza złożenie oświadczenia o jej wystąpieniu i przedstawienie dowodów. Sąd Najwyższy utrwalił pogląd, że do spełnienia tej przesłanki konieczne jest istnienie szkody w chwili wniesienia skargi, a nie samo zagrożenie jej wystąpienia. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała rzeczywistej, poniesionej szkody, a jedynie hipotetyczną, przyszłą. Ponadto, sąd wskazał, że dokonany podział był ekwiwalentny, co również wykluczało istnienie szkody. W związku z niespełnieniem przesłanki wyrządzenia szkody, skarga została odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje tylko wtedy, gdy przez wydanie prawomocnego wyroku niezgodnego z prawem stronie została już wyrządzona szkoda.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na przepisy k.p.c. i k.c. oraz utrwalone orzecznictwo, wskazał, że konieczne jest istnienie rzeczywistej szkody w chwili wniesienia skargi, a nie samo zagrożenie jej wystąpienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie skargi

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (odrzucenie skargi)

Strony

NazwaTypRola
D. P.osoba_fizycznawnioskodawca
S. G.osoba_fizycznauczestnik
K. P.osoba_fizycznauczestniczka
R. B.osoba_fizycznawnioskodawca
P. B.osoba_fizycznawnioskodawca
A. Z.osoba_fizycznawnioskodawca
L. Z.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 4241 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje, gdy przez wydanie prawomocnego wyroku niezgodnego z prawem stronie wyrządzona została szkoda.

k.p.c. art. 4245 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Wymóg uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody poprzez złożenie oświadczenia o jej rodzaju i rozmiarze oraz przedstawienie dowodów.

k.c. art. 4171 § § 2

Kodeks cywilny

Podstawa do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy sprawowaniu władzy publicznej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 4248 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odrzucenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała rzeczywistej szkody, a jedynie hipotetyczną. Podział majątku był ekwiwalentny, co wyklucza szkodę.

Godne uwagi sformułowania

skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje wtedy, gdy przez wydanie prawomocnego wyroku niezgodnego z prawem stronie wyrządzona została szkoda konieczne jest istnienie szkody w chwili wniesienia skargi Nie jest zatem wystarczające powołanie się w skardze na samo zagrożenie wystąpienia szkody, choćby było ono realne.

Skład orzekający

Jacek Gudowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "interpretacja przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, w szczególności wymogu wykazania rzeczywistej szkody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania (skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem) i wymogu wykazania szkody.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe wymogi formalne dla specyficznego środka prawnego, jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Szkoda hipotetyczna to za mało: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można skarżyć prawomocne orzeczenie.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CNP 5/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 29 kwietnia 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Jacek Gudowski 
 
 
 
w sprawie z wniosku D. P.  
przy uczestnictwie S. G.i innych,  
o dział spadku, podział majątku dorobkowego i zniesienie współwłasności, 
oraz w sprawie z wniosku R. B., P. B., A. Z. i  L. Z. 
przy uczestnictwie K. P. 
o zniesienie współwłasności, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 kwietnia 2011 r., 
na skutek skargi uczestniczki K. P. 
o stwierdzenie niezgodności z prawem  
prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K. 
z dnia 21 stycznia 2010 r.,  
 
 
 
odrzuca skargę. 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2010 r. Sąd Okręgowy w K. zmienił 
postanowienie Sądu Rejonowego w K. z  dnia 25 kwietnia 2008 r.  
Uczestniczka K. P. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z  prawem 
prawomocnego orzeczenia od wyroku Sądu Okręgowego w K. podnosząc, że na 
skutek wydania zaskarżonego orzeczenia poniosła szkodę w  postaci utraconych 
korzyści, jakie mogłaby uzyskać, gdyby w lokalu prowadziła działalność 
gospodarczą. Skarżąca podniosła także, iż doznała szkody w postaci niemożności 
sprzedaży lokalu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., odczytywanym łącznie z art. 4171 § 2 k.c., 
skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia 
przysługuje wtedy, gdy przez wydanie prawomocnego wyroku niezgodnego 
z prawem stronie wyrządzona została szkoda. Z tego powodu wśród tzw. 
konstrukcyjnych wymagań skargi przewidziano obowiązek uprawdopodobnienia 
wyrządzenia szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.), który oznacza złożenie przez 
skarżącego w skardze oświadczenia, że szkoda wystąpiła – ze wskazaniem jej 
rodzaju i rozmiaru – oraz uwiarygodnienie tego oświadczenia poprzez powoływanie 
i  przedstawianie dowodów, w tym tzw. dowody niedające pewności, oraz innych 
środków, nieuznawanych przez kodeks za dowody, np. pisemne oświadczenia, 
surogaty dokumentów. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że do spełnienia 
przesłanki z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. konieczne jest istnienie szkody w chwili 
wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia. Nie jest zatem wystarczające powołanie się w skardze na samo 
zagrożenie wystąpienia szkody, choćby było ono realne. Taki wniosek wynika 
z  wykładni literalnej powołanego przepisu dokonywanej w związku z art. 4241 § 1 
k.p.c. i art. art. 4171 § 2 k.c., w których ustawodawca powtórzył zawarty w art. 4245 
§ 1 pkt 4 k.p.c. zwrot „została wyrządzona szkoda”. Sformułowanie to świadczy 
o  tym, że omawiana skarga przysługuje stronie tylko wtedy, gdy przez wydanie 
prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem została już stronie wyrządzona 

 
3 
szkoda (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2005 r., III CNP 
5/05, niepubl., z dnia 4 sierpnia 2009 r., II CNP 43/09, niepubl., z dnia 10 grudnia 
2010 r., III CNP 48/10, niepubl., z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 
2006, nr 7-8, poz. 141, z dnia 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05,OSNC 2006, nr 6, 
poz. 110). 
Tymczasem skarżąca nie powołała się na rzeczywistą, realną szkodę, która 
została już poniesiona przez nią na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia, lecz 
na szkodę hipotetyczną, przyszłą. Uszło także uwagi skarżącej, że dokonany przez 
Sąd podział jest ekwiwalentny; wszyscy uczestnicy zostali rozliczeni według 
posiadanych udziałów, więc o szkodzie – także z tego punktu widzenia – nie może 
być mowy. 
Okoliczność ta przesądza, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka art. 
4245 § 1 pkt 4 k.p.c., a skarga uczestniczki o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. 
Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI