III CNP 37/07

Postanowienie z dnia 22 czerwca 2007 r., III CNP 37/07 
 
Zmiana kierunku orzecznictwa spowodowana lub potwierdzona uchwałą 
Sądu Najwyższego podjętą w składzie powiększonym nie może być uważana 
za wypadek wyjątkowy w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. 
 
Sędzia SN Jacek Gudowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładu Opieki Zdrowotnej w O. 
przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia, M. Oddziałowi Wojewódzkiemu w K. 
o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 czerwca 2007 r., 
na skutek skargi strony powodowej o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w  Krakowie z dnia 5 maja 2005 r. 
odrzucił skargę, nie obciążając strony powodowej kosztami postępowania 
wywołanego skargą. 
 
Uzasadnienie 
 
Strona powodowa – Zespół Opieki Zdrowotnej w O. – wniosła skargę o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w 
Krakowie z dnia 5 maja 2005 r., oddalającego apelację od wyroku Sądu 
Okręgowego w Krakowie z dnia 17 listopada 2004 r.,  oddalającego powództwo o 
zapłatę kwoty 7 720 600,34 zł, skierowane przeciwko Narodowemu Funduszowi 
Zdrowia, Oddział Wojewódzki w K. Skarga została oparta na podstawie naruszenia 
art. 56 k.c. w związku z art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym 
systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców 
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), przy 
wskazaniu, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z art. 4a ww. ustawy. 
Jednocześnie skarżący podniósł, że w sprawie występuje wyjątkowy wypadek 
przewidziany w art. 4241 § 2 k.p.c., umożliwiający wniesienie skargi, mimo 
nieskorzystania przez stronę z przysługującej w sprawie skargi kasacyjnej. 
Skarżący wskazał, że wytykana niezgodność z prawem wynika z naruszenia 

podstawowych zasad porządku prawnego, a przyczyną niewniesienia skargi 
kasacyjnej było ugruntowane w owym czasie – zdaniem skarżącego – orzecznictwo 
odmawiające Narodowemu Funduszowi Zdrowia legitymacji biernej w podobnych 
sprawach. W tej sytuacji wniesienie skargi kasacyjnej – bez szans jej uwzględnienia 
– stanowiłoby tylko narażenie się na dodatkowe koszty oraz, na skutek 
domniemanego oddalenia tej skargi, prowadziłoby do odebrania możliwości 
wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Sądu drugiej 
instancji. W ocenie skarżącej, zmiana kierunku orzecznictwa dokonana uchwałą 
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r., III CZP 130/05 
(OSNC 2006, nr 11, poz. 177) uzasadnia wniesienie skargi o stwierdzenie 
niezgodności z prawem wyroku Sądu Apelacyjnego na zasadach określonych w art. 
4241 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 4241 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia przysługuje – co do zasady – od prawomocnego 
orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez 
jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego 
orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest 
możliwe. W wyjątkowych wypadkach skarga – gdy niezgodność z prawem wynika z 
naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności 
albo praw człowieka i obywatela – przysługuje także od prawomocnego orzeczenia 
sądu pierwszej lub drugiej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących 
im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w 
drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. 
W judykaturze Sądu Najwyższego, znajdującej źródło i poparcie w 
piśmiennictwie, przyjmuje się jednolicie, że orzeczeniem niezgodnym z prawem – w 
rozumieniu art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.c. – jest orzeczenie 
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni 
przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku 
szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (por. 
np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, 
poz. 35). Oznacza to, że niezgodność z prawem w rozumieniu ww. przepisu może 
wynikać tylko z oczywistych błędów sądu, spowodowanych rażącym naruszeniem 
zasad wykładni lub stosowania prawa, którego rozumienie nie budzi żadnych 

wątpliwości (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, 
OSNC 2007, nr 1, poz. 17 i z dnia 4 stycznia 2007 r., V CNP 132/06, OSNC 2007, 
nr 10, poz. 174). 
Zaskarżonemu orzeczeniu Sądu Apelacyjnego nie można przypisać tego 
rodzaju wadliwości, bo choć argumentacja jurydyczna, którą posłużył się ten Sąd, 
oddalając powództwo, odbiega od przyjętej później koncepcji, leżącej u podłoża 
uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r., III 
CZP 130/05, to jednak nie można zasadnie twierdzić, że była ona w sposób 
oczywisty i rażący błędna. Przeciwnie, mieściła się w ramach dozwolonej wykładni 
przepisów prawa, w tym wypadku wyjątkowo niejasnych i trudnych do 
jednoznacznej interpretacji. Zwrócił na to uwagę także Sąd Najwyższy w 
wymienionej uchwale, wskazując na niespójność systemową ustawy nowelizującej 
z dnia z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o negocjacyjnym systemie 
kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o 
zmianie niektórych ustaw i ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2001 r. 
Nr 5, poz. 45) oraz na niedostatki w określeniu zarówno podmiotu zobowiązanego 
do zwrotu przewidzianej podwyżki wynagrodzeń, jak i podstawy prawnej tego 
zwrotu jako przyczyn rozbieżności w orzecznictwie i zajmowania różnych stanowisk 
jurydycznych przez sądy – również Sąd Najwyższy – orzekające w podobnych 
sprawach. 
W konsekwencji, skoro zaskarżonemu wyrokowi nie można przypisać 
niezgodności z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c., to tym bardziej trudno 
przyjąć, że zapadł on z naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego. 
Oceny tego wyroku nie zmienia późniejsze odmienne orzecznictwo, w tym ww. 
uchwała Sądu Najwyższego, oparta na innej koncepcji wykładni, wydana jako tzw. 
uchwała abstrakcyjna, uwzględniająca całokształt zagadnienia i doświadczenia 
jurysdykcyjnego w oderwaniu od okoliczności konkretnego przypadku oraz 
uwarunkowań postępowania sądowego w konkretnej sprawie. Uchwała ta nie ma 
zresztą mocy zasady prawnej. 
Należy na marginesie zaznaczyć, że zmiana kierunku orzecznictwa lub 
poglądów doktryny, nawet najbardziej doniosła, nigdy nie była traktowana ani 
rozważana także jako podstawa skargi o wznowienie postępowania (por. np. 
orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1934 r., C.II. 9/33, OSP 1934, poz. 
170, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., II UKN 315/09, 

OSNAPUS 2000, nr 1, poz. 32, oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 
lutego 1996 r., I PO 1/96, OSNAPUS 1996, nr 16, poz. 241 lub z dnia 17 listopada 
1998 r., II UKN 402/98, OSNAPUS 1999, nr 24, poz. 805). 
Z tych względów zmiana kierunku orzecznictwa, również wtedy, gdy jest 
spowodowana lub potwierdzona uchwałą Sądu Najwyższego podjętą w składzie 
powiększonym, nie może być uważana za wypadek wyjątkowy w rozumieniu art. 
4241 § 2 k.p.c. Wniosek ten, samoistnie przesądzający niedopuszczalność skargi, 
odsuwa na plan dalszy ocenę motywów niewniesienia przez stronę powodową 
skargi kasacyjnej, choć również nie można ich uznać za okoliczność mogącą 
uzasadniać kwalifikację rozważanego przypadku jako wypadek wyjątkowy. 
W konsekwencji, skoro nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 4241 § 2 
k.p.c., należało orzec, jak wyżej (art. 4248 § 2 k.p.c.).