III CK 47/03

Sąd Najwyższy rozpoznał kasację pozwanej spółki z o.o. „P.” od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację tej spółki od wyroku Sądu Okręgowego w K. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powoda 100 040 zł z odsetkami tytułem wynagrodzenia za wykonane prace objęte umową z dnia 28 grudnia 2000 r. Sąd Apelacyjny uznał za niedozwolone w rozumieniu art. 3531 k.c. postanowienie umowne, które pozwalało zamawiającemu wstrzymać się z zapłatą wynagrodzenia do czasu uzyskania tej należności od inwestora. Sąd Apelacyjny argumentował, że takie postanowienie przeczy podstawowemu założeniu umów wzajemnych, jakim jest ekwiwalentność świadczeń. Sąd Najwyższy zważył, że granice swobody kontraktowej wyznaczają także kryteria odnoszące się do właściwości stosunku prawnego. Sąd Apelacyjny zakwalifikował stosunek zobowiązaniowy jako umowę o dzieło, która jest umową odpłatną i wzajemną. Według art. 487 § 2 k.c., umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. Odpowiedniość świadczeń jest utożsamiana z ich ekwiwalentnością, która jest immanentną cechą umów wzajemnych. Sąd Najwyższy podkreślił, że to strony decydują o tym, czy zastrzeżone przez nie świadczenia mają być traktowane jako ekwiwalentne, a przepisy kodeksu cywilnego dotyczące umów wzajemnych nie wymagają, aby świadczenia stron były obiektywnie równoważne. Interesy stron przed skutkami dysproporcji świadczeń zabezpiecza art. 388 k.c. dotyczący wyzysku. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny pominął fakt, iż przyjmujący zamówienie, godząc się na przyjęcie ryzyka gospodarczego związanego z płatnościami od inwestora, sam zdecydował o ekwiwalentności świadczeń. W związku z tym Sąd Apelacyjny naruszył art. 3531 k.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Zagadnienia prawne (1)

Skład orzekający