III CK 429/02

Postanowienie z dnia 31 marca 2004 r., III CK 429/02 
 
Artykuł 180 k.s.h. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 3 ust. 1 
ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów 
(Dz.U. Nr 149, poz. 703 ze zm.). 
 
Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący) 
Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca) 
Sędzia SN Iwona Koper 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Telewizji Kablowej "V. E." S.A. w E. przy 
uczestnictwie Przemysława R. i Waldemara K. o rejestrację, po rozpoznaniu w Izbie 
Cywilnej w dniu 31 marca 2004 r. na rozprawie kasacji wnioskodawcy od 
postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2002 r. 
oddalił kasację. 
 
Uzasadnienie 
 
Przemysław R. jest jednym z dwóch wspólników spółki z ograniczoną 
odpowiedzialności "T." z siedzibą w K. Umową z dnia 20 czerwca 2001 r., 
sporządzoną w zwykłej formie pisemnej Przemysław R. obciążył swoje udziały w 
spółce zastawem na rzecz spółki akcyjnej o nazwie Telewizja Kablowa "V. E." z 
siedzibą w E. Wniosek wierzycielskiej spółki o wpisanie zastawu do rejestru Sąd 
Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie postanowieniem z dnia 19 marca 
2002 r. oddalił, przyjmując, że umowa zastawnicza nie odpowiada wymaganiu 
określonemu w art. 180 k.s.h. wobec braku notarialnie poświadczonych podpisów 
kontrahentów. 
Apelację spółki Telewizja Kablowa "V. E." Sąd Okręgowy zaskarżonym 
postanowieniem oddalił. 
W kasacji opartej na pierwszej podstawie kasacyjnej spółka "V. E." zarzuciła, że 
postanowienie oddalające apelację uchybia przepisom art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 
grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz.U. Nr 149, poz. 

703 ze zm.), art. 180 k.s.h. i art. 329 k.c. na skutek wadliwej wykładni tych 
przepisów. Skarżąca domagała się w związku z tym uchylenia zaskarżonego 
postanowienia i przekazania sprawy sądowi drugiej instancji do ponownego 
rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) 
Ustawa z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, 
która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., nie reguluje kompleksowo 
zagadnień związanych z zastawem rejestrowym. Zachowały zatem aktualność 
przepisy kodeksu cywilnego o zastawie, do których zresztą w art. 1 ust. 2 w 
sprawach nieuregulowanych ustawa ta odsyła. 
Nie można w związku z tym nie dostrzegać odmienności w uregulowaniu 
zastawu poza ustawą o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów i to nie tylko na 
gruncie kodeksu cywilnego. Jeżeli te odrębności uregulowań zostały zachowane, to 
przysługuje im status uregulowań szczególnych, przede wszystkim przez wzgląd na 
określony w nich przedmiotowy zakres zastawu. Skoro zatem art. 327 k.c. 
dopuszcza zastaw na prawie zbywalnym, a umowa zastawnicza powinna być w 
takim przypadku zawarta na piśmie z datą pewną (art. 329 § 1 k.c.), to wyłączona 
jest jej ocena według kryterium zachowania formy pisemnej zwykłej. Podobnie 
rzecz się ma w odniesieniu do zastawu na udziale w spółce z ograniczoną 
odpowiedzialnością. Ponieważ dla takiej umowy ustawodawca w art. 180 k.s.h. 
przewidział formę pisemną z podpisami notarialnie poświadczonymi, to uznał, że 
tylko w takiej formie zabezpiecza ona interesy wierzycieli. Jest to dla tego rodzaju 
umowy forma szczególna, a jej niezachowanie jest równoznaczne z nieważnością 
czynności. Czynność nieważna natomiast nie może wywrzeć żadnych pozytywnych 
skutków w sferze cywilnoprawnej, w obrocie prawnym powinna być w związku z tym 
traktowana jako nieistniejąca. 
Artykuł 180 k.s.h. nie pozostaje w żadnej relacji ani do przepisów ustawy z dnia 6 
grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz.U. Nr 149, poz. 
703 ze zm.), ani do przepisów kodeksowych. Samodzielnie określa on wymagania 
co do formy wskazanej w nim umowy zastawniczej, co przesądza o jego 
szczególnym charakterze. 
Z tych względów na podstawie art. 39312 k.p.c. kasacja została oddalona.