III CK 302/05

Sygn. akt III CK 302/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSN Marek Sychowicz w sprawie z powództwa "W.(...)" sp. z o.o. w L. przeciwko "H.(...)" sp. z o.o. w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 29 listopada 2005 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt I ACa (...), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 15 czerwca 2004 r. zasądził od pozwanej „H.(...)” sp. z o.o. w W. na rzecz powódki 165 344,67 zł z ustawowymi odsetkami, umorzył postępowanie w części objętej cofnięciem powództwa (15 000 zł) i orzekł o kosztach procesu. Sąd ustalił, że dnia 5 sierpnia 2002 r. powodowa spółka i „P.(...)” sp. z o. o. w W. zawarły umowę, w której powódka zobowiązała się do kompleksowego wykonania robót 2 wykończeniowych na budowie budynku mieszkalnego w W. przy ul. G. Roboty zostały wykonane zgodnie z umową i odebrane dnia 21 maja 2003 r. Po protokolarnym odbiorze robót powódka wystawiła faktury i wezwała do zapłaty wynagrodzenia. Jednakże należność została zapłacona częściowo. Dnia 28 października 2003 r. strony zawarły porozumienie, w którym ustaliły, że w celu ostatecznego rozliczenia wszystkich prac wykonanych na podstawie umowy z dnia 5 sierpnia 2002 r. pozwana zapłaci powódce 100 000 zł według zasad określonych w porozumieniu. Sąd Okręgowy uznał, że dochodzone roszczenie – w świetle umowy z dnia 5 sierpnia 2002 r. – jest uzasadnione. Powódka wykazała bowiem, że roboty, za które domaga się wynagrodzenia, wykonała zgodnie z umową. Potwierdzeniem istnienia zobowiązania jest także porozumienie z dnia 28 października 2003 r. Sąd podkreślił, że pozwany w toku procesu ani nie podniósł zarzutów, ani nie przedstawił dowodów podważających zasadność dochodzonego roszczenia. Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił apelację pozwanej, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji. W kasacji pełnomocnik pozwanej zarzucił naruszenie art. 519 § 2 pkt 2 w zw. z art. 522 i art. 6 k.c. oraz naruszenie – na wypadek nie uwzględnienia pierwszego zarzutu – art. 47914 § 2 k.p.c. oraz art. 917 k.c. i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny uznał, że pozwana jest zobowiązania wobec powódki do zapłaty dochodzonej należności, mimo że nie była stroną umowy z dnia 5 sierpnia 2002 r. stanowiącej podstawę prawną roszczenia powódki, ponieważ przejęła – o czym świadczy porozumienie z dnia 28 października 2003 r. – dług spółki „P.(...)” z tytułu umowy z dnia 5 sierpnia 2005 r. Według kodeksu cywilnego przejęcie długu jest umową, która polega na tym, że osoba trzecia wstępuje w miejsce dłużnika, a dłużnik zostaje z długu zwolniony (art. 519 § 1). Do przejęcia długu może dojść w dwojaki sposób: albo na podstawie umowy między wierzycielem a osobą trzecią (za zgodą dłużnika – art. 519 § 2 pkt 1 k.c.), albo w drodze w umowy między dłużnikiem a osobą trzecia (za zgodą wierzyciela – art. 519 § 2 pkt 2 k.c.). Umowa przejęcia długu – bez względu na to, w jakiej formie została zawarta umowa stanowiąca podstawę (źródło) długu – wymaga zachowania formy pisemnej pod 3 rygorem nieważności. To samo dotyczy zgody wierzyciela na przejęcie długu (art. 522 k.c.). Przepis art. 522 k.c. nie przewiduje formy dla wyrażenia zgody dłużnika na przejęcie długu. W związku z tym – wobec stanowiska części piśmiennictwa wymagającego, z powołaniem się na art. 63 § 2 k.c. w zw. z art. 522 k.c., dla zgody dłużnika formy pisemnej dla celów dowodowych (art. 74 k.c.) – należy przypomnieć, że w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż zgoda dłużnika na przejęcie długu przez osobę trzecią na podstawie umowy z wierzycielem może być wyrażona w dowolny sposób (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1979 r., III CZP 68/79, OSNC 1980, nr 4, poz. 67 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1998 r., II CKN 825/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 6). W świetle powyższego nie można odmówić racji skarżącej, że Sąd nie miał podstaw do uznania, iż przejęła ona dług spółki „P.(...)” z tytułu umowy z dnia 5 sierpnia 2002 r. Z ustaleń faktycznych nie wynika bowiem, aby istniała umowa, która odpowiada przedstawionym wymaganiom umowy przejęcia długu. Zawarta przez strony umowa porozumienia z dnia 28 października nie czyni im zadość chociażby dlatego, że nie zawiera zgody dłużnika. Nie ulega też wątpliwości, że obowiązek wykazania, że doszło do zawarcia umowy przejęcia długu spoczywa – zgodnie z art. 6 k.c. – na powódce, albowiem ona wywodzi z tego faktu skutki prawne. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 519 § 2 pkt 2 w zw. z art. 522 i art. 6 k.c. należało uznać za uzasadniony. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy – na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c.. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) – orzekł, jak w sentencji wyroku.