III CK 224/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r. rozpoznał kasację pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od pozwanego na rzecz syndyka masy upadłości kwotę 105.036,50 zł wraz z odsetkami. Spór dotyczył dopuszczalności potrącenia wierzytelności. Pozwany nabył wierzytelności od osób trzecich wobec spółki 'S.(...)' w lipcu 2002 r., a następnie próbował je potrącić ze swoim długiem wobec tej spółki. Upadłość spółki została ogłoszona w październiku 2002 r. Sądy niższych instancji uznały, że pozwany działał ze świadomością istnienia podstaw do ogłoszenia upadłości, a nabyte przez niego wierzytelności nie podlegały potrąceniu ze wzajemnej wierzytelności spółki, co skutkowało wejściem długu pozwanego do masy upadłości. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 35 § 1 Prawa upadłościowego, uznając, że potrącenie było niedopuszczalne, nawet jeśli oświadczenie o potrąceniu złożono przed ogłoszeniem upadłości. Pozwany w kasacji zarzucił błędną wykładnię i zastosowanie art. 35 § 1 Prawa upadłościowego, argumentując, że przepis ten nie dotyczy czynności dokonanych przed ogłoszeniem upadłości, gdyż wówczas podmiot nie jest jeszcze 'upadłym'. Kwestionował również uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2003 r. (III CZP 48/03), która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia sądów niższych instancji. Sąd Najwyższy, podzielając w całości stanowisko wyrażone w przywołanej uchwale, oddalił kasację. Wyjaśnił, że niedopuszczalność potrącenia w rozumieniu art. 35 § 1 Prawa upadłościowego odnosi się do braku skutku prawnego w postaci umorzenia wierzytelności, a nie do niemożności złożenia oświadczenia o potrąceniu. Wierzytelność nabyta przez dłużnika upadłego w ciągu roku przed ogłoszeniem upadłości, ze świadomością istnienia podstaw do jej ogłoszenia, jest w ogóle niepotrącalna. Sąd Najwyższy podkreślił, że ryzyko związane z nabyciem takiej wierzytelności ponosi dłużnik, a dopiero z perspektywy ogłoszonej upadłości można ocenić, czy zaistniały przesłanki do umorzenia wierzytelności. Zarzut naruszenia art. 411 pkt 1 k.c. uznano za niedopuszczalny z uwagi na jego warunkowe sformułowanie w kasacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów Prawa upadłościowego dotyczących potrącenia wierzytelności nabytych przed ogłoszeniem upadłości, zwłaszcza gdy dłużnik miał świadomość podstaw do upadłości.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wierzytelności w określonym czasie przed ogłoszeniem upadłości i ze świadomością jego podstaw.
Zagadnienia prawne (2)
Czy potrącenie wierzytelności nabytej przez dłużnika upadłego w ciągu roku przed ogłoszeniem upadłości, ze świadomością istnienia podstaw do jej ogłoszenia, jest dopuszczalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie potrącenie nie powoduje umorzenia wierzytelności, a nabyta wierzytelność jest w ogóle niepotrącalna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na uchwale III CZP 48/03, wyjaśniając, że niedopuszczalność potrącenia w art. 35 § 1 Prawa upadłościowego dotyczy braku skutku prawnego (umorzenia wierzytelności), a nie niemożności złożenia oświadczenia. Ryzyko ponosi dłużnik nabywający wierzytelność ze świadomością zagrożenia upadłością.
Czy art. 35 § 1 Prawa upadłościowego ma zastosowanie do czynności potrącenia dokonanej przed ogłoszeniem upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten znajduje zastosowanie, ponieważ dotyczy skutków prawnych czynności, a nie samej możliwości jej dokonania przed ogłoszeniem upadłości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że niedopuszczalność potrącenia odnosi się do braku umorzenia wierzytelności, co jest oceniane z perspektywy ogłoszonej upadłości, a nie do samej czynności złożenia oświadczenia woli przed tym momentem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości "S.(...)" sp. z o. o. w L. | organ_państwowy | powód |
| J. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
pr. up. art. 35 § § 1
Prawo upadłościowe
Niedopuszczalność potrącenia wierzytelności nabytej przez dłużnika upadłego w ciągu roku przed ogłoszeniem upadłości, ze świadomością istnienia podstaw do jej ogłoszenia, oznacza brak skutku prawnego w postaci umorzenia wzajemnych wierzytelności.
Pomocnicze
k.c. art. 411 § pkt 1
Kodeks cywilny
Zarzut naruszenia tego przepisu uznano za niedopuszczalny z powodu braku stanowczości w jego przedstawieniu w kasacji.
pr. up. art. 34 § § 1
Prawo upadłościowe
Wzajemny stosunek z art. 35 § 1, określający potrącalność długu upadłego z długiem jego wierzyciela.
pr. up. art. 37
Prawo upadłościowe
Wspomniany w kontekście potrącalności długu upadłego z długiem jego wierzyciela.
k.p.c. art. 393(2)
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedopuszczalność potrącenia wierzytelności nabytej przez dłużnika upadłego w ciągu roku przed ogłoszeniem upadłości, ze świadomością istnienia podstaw do jej ogłoszenia, oznacza brak skutku prawnego w postaci umorzenia wzajemnych wierzytelności. • Art. 35 § 1 Prawa upadłościowego dotyczy skutków prawnych czynności, a nie samej możliwości jej dokonania przed ogłoszeniem upadłości. • Ryzyko związane z nabyciem wierzytelności ze świadomością zagrożenia upadłością ponosi dłużnik.
Odrzucone argumenty
Art. 35 § 1 Prawa upadłościowego nie ma zastosowania do czynności potrącenia dokonanej przed ogłoszeniem upadłości, ponieważ wówczas podmiot nie jest jeszcze 'upadłym'. • Potrącenie dokonane przed ogłoszeniem upadłości powinno być skuteczne, jeśli nie zostało dokonane z celem uszczuplenia masy upadłości. • Niedopuszczalność potrącenia przed ogłoszeniem upadłości prowadziłaby do sytuacji, w której instytucja potrącenia traciłaby sens.
Godne uwagi sformułowania
nie dopuścić określonego zachowania faktycznego, o niedopuszczalności potrącenia może być mowa wyłącznie jako o niezaistnieniu skutku prawnego w postaci umorzenia wzajemnych wierzytelności, a nie jako o niemożności złożenia oświadczenia woli o potrąceniu. • Nabyta wierzytelność jest w ogóle niepotrącalna • Ryzyko to działa w obydwie strony i jest – co wypada powtórzyć – związane z faktami, które mogą ułożyć się dla dłużnika korzystnie bądź niekorzystnie.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący
Maria Grzelka
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej interpretacji przepisów Prawa upadłościowego dotyczących potrącenia wierzytelności nabytych przed ogłoszeniem upadłości, zwłaszcza gdy dłużnik miał świadomość podstaw do upadłości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wierzytelności w określonym czasie przed ogłoszeniem upadłości i ze świadomością jego podstaw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego w prawie upadłościowym – możliwości potrącenia wierzytelności, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wierzycieli i dłużników w obliczu bankructwa.
“Czy można 'uratować' dług przed upadłością poprzez potrącenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 105 036,5 PLN
zapłata: 105 036,5 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.