III CBO 1/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o oddaleniu wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego i umorzył postępowanie w tej sprawie z powodu cofnięcia skargi kasacyjnej, która była podstawą wniosku.
A. S.A. złożyła wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego SN Tomasza Szanciło w sprawie II CSKP 638/22, powołując się na sposób jego powołania. Sąd Najwyższy w pierwszej instancji oddalił ten wniosek. Następnie A. S.A. cofnęła skargę kasacyjną w sprawie II CSKP 638/22, co spowodowało umorzenie postępowania kasacyjnego. W związku z tym, A. S.A. wniosła o umorzenie postępowania dotyczącego wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego, uznając je za zbędne. Sąd Najwyższy uwzględnił ten wniosek, uchylając postanowienie pierwszej instancji i umarzając postępowanie.
Sprawa dotyczy wniosku A. S.A. o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Szanciło, który został wyznaczony do rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie II CSKP 638/22. Wnioskodawca argumentował, że sposób powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w nowym trybie, budzi wątpliwości co do jego niezawisłości. Sąd Najwyższy w pierwszej instancji postanowieniem z 28 lutego 2023 r. oddalił ten wniosek. A. S.A. złożyła odwołanie od tego postanowienia. Jednakże, w międzyczasie, A. S.A. cofnęła skargę kasacyjną w sprawie II CSKP 638/22, co skutkowało umorzeniem postępowania kasacyjnego przez Sąd Najwyższy. W związku z tym, wnioskodawca uznał, że dalsze rozpoznawanie wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego stało się zbędne i wniósł o umorzenie postępowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając odwołanie, stwierdził, że wobec cofnięcia skargi kasacyjnej i umorzenia postępowania głównego, postępowanie w przedmiocie wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji i umorzył postępowanie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, w powiązaniu z przepisami ustawy o Sądzie Najwyższym regulującymi postępowanie w sprawach o zbadanie niezawisłości sędziego. Sąd podkreślił, że rozstrzygnięcie w przedmiocie niezawisłości sędziego nie rozciąga się na inne sprawy, a także odniósł się do kwestii składu sądu orzekającego w tego typu sprawach, wskazując na możliwość jednoosobowego rozpoznania wniosku o charakterze formalnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, cofnięcie skargi kasacyjnej i umorzenie postępowania głównego czyni postępowanie w przedmiocie wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego zbędnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro sprawa, w której miał orzekać sędzia, została zakończona przez cofnięcie skargi kasacyjnej, to dalsze badanie niezawisłości i bezstronności tego sędziego w tej konkretnej sprawie stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym, uchylono postanowienie sądu pierwszej instancji i umorzono postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i umorzenie
Strona wygrywająca
A. spółki akcyjnej
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. spółki akcyjnej | spółka | wnioskodawca |
| Skarb Państwa - Minister Infrastruktury | organ_państwowy | inna strona |
| Sędzia Sądu Najwyższego Tomasz Szanciło | inne | inne |
Przepisy (18)
Główne
u.S.N. art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.S.N. art. 29 § § 15
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.S.N. art. 29 § § 21
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.S.N. art. 29 § § 24
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W sprawach nieuregulowanych w ustawie o Sądzie Najwyższym do postępowania toczącego się na skutek wniosku o zbadanie przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności oraz postępowania odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu obowiązujące w postępowaniu, którego dotyczy wniosek.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania z powodu jego zbędności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 132 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy-Kodeks postępowania cywilnego, ustawy-Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 47
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 367¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹º
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa z 8 grudnia 2017
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cofnięcie skargi kasacyjnej w sprawie głównej czyni postępowanie o zbadanie niezawisłości sędziego zbędnym. Postępowanie w przedmiocie wniosku o zbadanie niezawisłości sędziego stało się bezprzedmiotowe po umorzeniu postępowania kasacyjnego. W przypadku bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, możliwe jest jego rozpoznanie w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie w przedmiocie wniosku A. S.A. w P. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Szanciło wymogów niezawisłości i bezstronności stało się w całości zbędne Zaistniała w postępowaniu odwoławczym bezprzedmiotowość całego postępowania wywołanego wnioskiem o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności, uzasadnia uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w pierwszej instancji i umorzenie postępowania uchylenie to (...) ma charakter tylko porządkujący i czysto formalny, a nie merytoryczny ustawodawca tak skonstruował tzw. postępowanie testowe, że w obu instancjach ma łącznie orzekać 12 zawodowych sędziów Sądu Najwyższego, pomimo że tego rodzaju sprawy poziomem skomplikowania i podobieństwem przedmiotu odpowiadają sprawom o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego na podstawie art. 48 i 49 k.p.c., które są rozpoznawane jednoosobowo w jednoinstancyjnym postępowaniu
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący
Tomasz Szanciło
inne
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania w przedmiocie zbadania niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Najwyższego, w szczególności w kontekście cofnięcia skargi kasacyjnej i umorzenia postępowania głównego. Kwestia składu sądu orzekającego w sprawach formalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury uregulowanej w ustawie o Sądzie Najwyższym, która może ulec zmianie. Interpretacja składu sądu może być zależna od aktualnych przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy procedury badania niezawisłości sędziowskiej, co jest tematem budzącym zainteresowanie w kontekście praworządności. Dodatkowo, sąd krytycznie ocenia konstrukcję prawną tzw. 'postępowania testowego'.
“Sąd Najwyższy umarza postępowanie ws. niezawisłości sędziego po cofnięciu skargi kasacyjnej. Czy to dowód na wadliwość procedury?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CBO 1/23 POSTANOWIENIE 25 stycznia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak na posiedzeniu niejawnym 25 stycznia 2024 r. w Warszawie na skutek odwołania A. spółki akcyjnej w P. od postanowienia Sądu Najwyższego z 28 lutego 2023 r., III CB 13/23, w sprawie z wniosku A. spółki akcyjnej w P. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Szanciło wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 638/22 uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lutego 2023 r, III CB 13/23 i umarza postępowanie z wniosku A. spółki akcyjnej w P. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Szanciło wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 638/22. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną A. S.A. w P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 listopada 2019 r., I ACa 457/18, rozstrzygającego skargę Skarbu Państwa - Ministra Infrastruktury przeciwko A. S.A. w P. o uchylenie wyroku Trybunału Arbitrażowego ad hoc UNICITAL z dnia 20 marca 2013 r. sprostowanego w dniu 30 kwietnia 2013 r. (II CSKP 638/22), do składu Sądu Najwyższego został wyznaczony m.in. SSN Tomasz Szanciło, odnośnie do którego A. S.A. w P. złożyła wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności, na podstawie art. 29 § 5 i n. ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2023 r., poz. 1093; dalej: „u.S.N.”), z uwagi na powołanie sędziego Tomasza Szaniciło na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej: „ustawa z 8 grudnia 2017”). Postanowieniem z 28 lutego 2023 r., III CB 13/23, Sąd Najwyższy oddalił wniosek A. S.A. w P. o zbadanie spełnienia przez SSN Tomasza Szanciło wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 638/22. W odwołaniu A. S.A. w P. wniosła o zmianę powyższego orzeczenia i stwierdzenie, że SSN Tomasz Szanciło nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, a ponadto o przekazanie tego odwołania do rozpoznania składowi 7 sędziów Sądu Najwyższego wylosowanemu z pominięciem sędziów powołanych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. Do składu zostało wylosowanych 7 sędziów Sądu Najwyższego. Pismem z 19 października 2023 r. A. S.A. w P. cofnęła skargę kasacyjną w sprawie II CSKP 638/22 i postanowieniem z 30 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy umorzył postępowanie kasacyjne w tejże sprawie. W piśmie z 10 listopada 2023 r. A. S.A. w P. wskazała, że w związku z cofnięciem skargi kasacyjnej w sprawie II CSKP 638/22 rozpoznanie wniosku o zbadanie spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności przez wyznaczonego do rozpoznania tej skargi SSN Tomasza Szanciło oraz kontynuowanie postępowania odwoławczego w tej sprawie stało się zbędne i wniosła o umorzenie postępowań o sygn. III CBO 1/23 i III CB 13/23. Odpis tego pisma został doręczony Skarbowi Państwa - Ministrowi Infrastruktury (zastępowanego przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej) w trybie art. 132 § 1 k.p.c. (k. 156) oraz sędziemu Sądu Najwyższego Tomaszowi Szanciło (k. 164-165). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności w składzie 5 sędziów Sądu Najwyższego (art. 29 § 15 u.S.N.), natomiast od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania takiego wniosku przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów Sądu Najwyższego (art. 29 § 21 u.S.N.). Zgodnie z art. 29 § 24 u.S.N. w sprawach nieuregulowanych w ustawie o Sądzie Najwyższym do postępowania toczącego się na skutek wniosku o zbadanie przez sędziego Sadu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności oraz postępowania odwoławczego stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu obowiązujące w postępowaniu, którego dotyczy wniosek. Zważywszy na to, że sprawa II CSKP 638/22 ma charakter cywilny, mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego. 2. Wobec cofnięcia skargi kasacyjnej w sprawie II CSKP 638/22 i umorzenia postępowania kasacyjnego, postępowanie w przedmiocie wniosku A. S.A. w P. o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Szanciło wymogów niezawisłości i bezstronności stało się w całości (czyli od momentu jego wszczęcia, a nie tylko w zakresie postępowania odwoławczego) zbędne w rozumieniu art. 355 k.p.c. w zw. z art. 29 § 24 u.S.N. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c., art. 398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c., tym bardziej że rozstrzygnięcie w przedmiocie zbadania spełnienia przez konkretnego sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności nie rozciąga się na inne sprawy z udziałem tego sędziego, co wynika z art. 29 § 18 zdanie drugie u.S.N. Zaistniała w postępowaniu odwoławczym bezprzedmiotowość całego postępowania wywołanego wnioskiem o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności, uzasadnia uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie wywołanej wnioskiem o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego Tomasza Szanciło wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 638/22, na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 29 § 24 u.S.N. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c., art. 398²¹ k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 386 § 3 k.p.c. Ponadto z treści powołanego pisma z 10 listopada 2023 r. wynika wyraźnie, że wnioskodawca nie podtrzymuje wniosku ani odwołania, co również w oczywisty sposób uzasadnia umorzenie całego postępowania, a do tego konieczne staje się wcześniejsze uchylenie postanowienia z 28 lutego 2023 r. 3 .Niniejsze postanowienie zostało wydane w składzie jednoosobowym. Jakkolwiek do rozpoznania odwołania od postanowienia Sądu Najwyższego pierwszej instancji został wylosowany 7 osobowy skład, ale taki skład jest wymagany do merytorycznego rozpoznania odwołania. Tymczasem wobec bezprzedmiotowości w ogóle postępowania w przedmiocie wniosku o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności, nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania odwołania, a skoro tak, to ma zastosowanie art. 29 § 24 u.S.N. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. i 397 § 1 k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c., po uwzględnieniu brzmienia art. 397 § 1 k.p.c. w wersji wynikającej z art. 1 pkt 20, art. 32 ust. 1 oraz art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy-Kodeks postępowania cywilnego, ustawy-Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1860). Przepis ten stanowi, że sąd rozpoznaje zażalenie w składzie jednego sędziego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na praktykę orzeczniczą w Sądzie Najwyższym, gdy po wylosowaniu 5 osobowego składu w pierwszej instancji, Sąd Najwyższy odrzuca wniosek (z przyczyn natury formalnej) o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawiłości i bezstronności w składzie jednego sędziego (zob. np. postanowienia z 9 listopada 2023 r., III CB 45/23, z 9 maja 2023 r., III CB 8/22 i z 28 marca 2023 r., III CB 16/22). Ponadto zauważyć należy, że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy orzeka w wieloosobowym składzie, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną, zaś w pozostałych wypadkach w składzie jednego sędziego (por. art. 398¹º k.p.c.), jak przykładowo w razie cofnięcia skargi kasacyjnej. 4. Wprawdzie na pierwszy rzut oka może się wydawać nieco ekstremalnym rozwiązaniem uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego pierwszej instancji wydanego w składzie 5 osobowym przez Sąd Najwyższy - odwoławczy w składzie jednego sędziego, ale uchylenie to (w trybie art. art. 29 § 24 u.S.N. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c., art. 398²¹ k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. i art. 386 § 3 k.p.c.) ma charakter tylko porządkujący i czysto formalny, a nie merytoryczny; sąd odwoławczy w tym wypadku nawet nie bada, czy orzeczenie sądu pierwszej instancji jest ważne. Wieloosobowe składy sądów (odpowiednio 5 i 7 osobowe) w sprawach zainicjowanych wnioskiem o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności oraz odwołania w tym przedmiocie, zostały zastrzeżone odnośnie do merytorycznego rozpoznania wniosku i odwołania. Trzeba nadmienić, że ustawodawca tak skonstruował tzw. postępowanie testowe, że w obu instancjach ma łącznie orzekać 12 zawodowych sędziów Sądu Najwyższego, pomimo że tego rodzaju sprawy poziomem skomplikowania i podobieństwem przedmiotu odpowiadają sprawom o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego na podstawie art. 48 i 49 k.p.c., które są rozpoznawane jednoosobowo w jednoinstancyjnym postępowaniu (zob. na przykładzie niniejszej sprawy k. 53-148, 158-162, pokazującej również kuriozalne a zarazem groteskowe konsekwencje związane ze sposobem normatywnej regulacji spraw z tzw. wniosków testowych, godzących w wizerunek Sądu Najwyższego). Ustawodawca z jednej strony rozbudował składy w tego rodzaju incydentalnych sprawach do „niebotycznych” rozmiarów (12 sędziów Sądu Najwyższego, w sytuacji powszechnie znanego problemu zaległości w rozpoznaniu zwykłych spraw w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego; nie wiadomo jak do tego mają się konstytucyjne [art. 45 ust. 1), konwencyjne [art. 6 ust. 1] i unijne [art. 47 akapit drugi KPP] gwarancje do rozpoznawania spraw w rozsądnym terminie), zaś sprawy co do istoty sprawy i to niekiedy bardzo skomplikowane oraz wielowątkowe są rozpoznawane łącznie przez 5 sędziów zawodowych, a w porywach przez 7 sędziów zawodowych (po jednym w pierwszej instancji [art. 47 k.p.c.], po jednym lub trzech w drugiej instancji [zob. art. 367¹ k.p.c.] i trzech w postępowaniu kasacyjnym). Wreszcie na koniec należy zwrócić uwagę na wyraźną tendencję ustawodawcy, aby rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, nawet w sprawach, dla których co do istoty sprawy, przewidziane są składy wieloosobowe, były rozstrzygane w składach jednoosobowych (zob. art. 367¹§ 2 k.p.c. oraz art. 398¹º k.p.c.). (M.M.) [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI